245
OBRAZOVNI PROGRAM SAOBRAĆAJNO TRANSPORTNI TEHNIČAR

4-01 Saobracajno transportni tehnicar

  • Upload
    koha52

  • View
    454

  • Download
    11

Embed Size (px)

Citation preview

OBRAZOVNI PROGRAM

SAOBRAĆAJNO TRANSPORTNI TEHNIČAR

2

SADRŽAJ OPŠTI DIO ................................................................................................... 3 1. NAZIV PROGRAMA: SAOBRAĆAJNO TRANSPORTNI TEHNIČAR ................................. 3 2. NASTAVNI PLAN ........................................................................................ 3 POSEBNI DIO ................................................................................................ 6 1. PREDMETNI PROGRAMI ................................................................................ 6 1.1. OPŠTEOBRAZOVNI PREDMETI ...................................................................... 6 1.2. STRUČNO - TEORIJSKI PREDMETI ................................................................. 7 1.2.1. TEHNIČKO CRTANJE SA NACRTNOM GEOMETRIJOM ........................................ 7 1.2.2. TEHNIČKA MEHANIKA........................................................................... 11 1.2.3. OSNOVI SAOBRAĆAJA .......................................................................... 17 1.2.4 . OSNOVI ELEKTROTEHNIKE .................................................................... 21 1.2.5 INFORMACIONI SISTEMI ŽELJEZNICE .......................................................... 29 1.2.6. STABILNA POSTROJENJA ...................................................................... 33 1.2.7. SAOBRAĆAJNA PSIHOLOGIJA ................................................................. 38 1.2.8. VOZNA SREDSTVA I VUČA VOZOVA .......................................................... 45 1.2.9. TRANSPORTNO PRAVO,MARKETING I ŠPEDICIJA .......................................... 52 1.2.10. ORGANIZACIJA PREVOZA STVARI ........................................................... 62 1.2.11. ORGANIZACIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA ............................................ 78 1.2.12. ORGANIZACIJA PREVOZA PUTNIKA ......................................................... 94 1.2.13. EKSLOATACIJA VUČENIH VOZILA ..........................................................103 1.2.14. SREDSTVA OSIGURANJA I VEZE ............................................................113 1.2.15. TRANSPORTNO RAČUNOVODSTVO ........................................................121 1.2.16. PRAKTIČNA NASTAVA ........................................................................127 1.3. IZBORNI PREDMETI ...............................................................................144 1.3.1. STRANI JEZIK II .................................................................................144 1.3.2. EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE ..................................................145 1.3.3. ŽELJEZNIČKI SAOBRAĆAJNI SISTEMI ........................................................150 1.3.4. SAOBRAĆAJNA KULTURA .....................................................................161 1.3.5. POSLOVNA KOMUNIKACIJA ...................................................................167 1.3.6. ZAŠTITA NA RADU ..............................................................................173 1.3.7. ŽELJEZNIČKA KOLA ............................................................................184 1.3.8. EKSPLOATACIJA ŽELJEZNICA ................................................................190 1.3.9. OSNOVI AUTOMATIKE .........................................................................200 1.3.10. TEHNOLOGIJA I ORGANIZACIJA PREVOZA NA ŽELJEZNICI ............................208 1.3.11. PREDUZETNIŠTVO ............................................................................216 2. STRUČNI ISPIT ........................................................................................222 2.1. ISPITNI KATALOZI ZA STRUČNO-TEORIJSKI DIO ISPITA ....................................222 2.1.1. ORGANIZACIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA .............................................222 2.1.2. ORGANIZACIJA PREVOZA PUTNIKA .........................................................227 2.2. STRUČNI RAD ......................................................................................230 2.2.1. ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA STRUČNI RAD ...........230 3. OBAVEZNI NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA ..................................................239 4. USLOVI ZA NAPREDOVANJE I ZAVRŠETAK OBRAZOVNOG PROGRAMA .....................240 5. NAČIN PRILAGOĐAVANJA UČENICIMA SA POSEBNIM POTREBAMA .........................240 6. NAČIN PRILAGOĐAVANJA PROGRAMA OBRAZOVANJU ODRASLIH ..........................240 7. PROFIL STRUČNE SPREME NASTAVNIKA I STRUČNIH SARADNIKA ..........................241 8. OBLIK ORGANIZACIJE IZVOĐENJA OBRAZOVNOG PROGRAMA ..............................242 8. 1. BROJ ČASOVA PO GODINAMA OBRAZOVANJA I VRSTAMA NASTAVE ...................242 9. PROFESIONALNA PRAKSA ..........................................................................244 10. SLOBODNE AKTIVNOSTI ..........................................................................244

3

OPŠTI DIO 1. Naziv programa: SAOBRAĆAJNO TRANSPORTNI TEHNIČAR 2. Nastavni plan

Redni broj

Nastavni predmeti – grupe predmeta

I II III IV Ukupno

sed. god. sed. god. sed. god. sed. god. A Opšteobrazovni predmeti 1. Maternji jezik i kjiževnost 3 108 3 108 3 108 3 99 423 2. Matematika 3 108 3 108 3 108 3 99 423 3. Engleski jezik 2 72 2 72 2 72 2 66 282 4. Informatika 2 72 72 5. Fizičko vaspitanje 2 72 2 72 2 72 2 66 282 Društvena grupa predmeta

1. Istorija 2 72 72 2. Geografija 2 72 72 3. Sociologija 2 72 72 Prirodna grupa predmeta

1. Fizika 2 72 72 2. Hemija 2 72 72

UKUPNO A 16 576 14 504 12 432 10 330 1842 B Stručno - teorijski predmeti

1. Tehničko crtanje sa nacrtnom geometrijom 2 72 72

2. Tehnička mehanika 3 108 108 3. Osnovi saobraćaja 2 72 72 4. Osnovi elektrotehnike 2 72 72

5. Informacioni sistemi željeznice 2 72 72

6. Stabilna postrojenja 2 72 72 7. Saobraćajna psihologija 2 72 72

8. Vozna sredstva i vuča vozova 2 72 72

9. Transportno pravo, marketing i špedicija 2 72 72

10. Organizacija prevoza stvari 2 72 2 72 144

11. Organizacija željezničkog saobraćaja 3 108 3 108 4 132 348

12. Organizacija prevoza putnika 3 108 2 66 174

13. Eksploatacija vučenih vozila 2 72 2 66 138

14. Sredstva osiguranja i veze 2 66 66

15. Transportno računovodstvo 2 66 66

UKUPNO B 11 396 13 468 10 360 12 396 1620 C Praktična nastava 2 72 2 72 5 180 5 165 489 D Slobodne aktivnosti 1 36 1 36 1 36 1 33 141 E Izborna nastava 2 72 2 72 4 144 4 132 420 1. Drugi strani jezik 2 72 2 72 2 72 2 72 282

2. Ekologija i zaštita životne sredine 2 72 72

3. Željeznički saobraćajni sistem 2 72 2 72 2 72 216

4. Saobraćajna kultura 2 72 2 72 144 5. Poslovna komunikacija 2 72 72

4

Redni broj

Nastavni predmeti – grupe predmeta

I II III IV Ukupno

sed. god. sed. god. sed. god. sed. god. 6. Zaštita na radu 2 72 2 72 144 7. Željeznička kola 2 72 72 8. Eksploatacija željeznica 2 72 2 66 66 9. Osnovi automatike 2 72 2 66 138

10. Tehnologija i organizacija prevoza na željeznici 2 72 2 66 138

11. Preduzetništvo 2 66 66 F Profesionalna praksa 10 dana 10 dana 10 dana 30 dana G Sedmični broj časova 32 32 32 32 H Broj radnih sedmica 36 36 36 33 141

Ukupno (A+B+C+D+E) = 4512 3. Ciljevi i zadaci obrazovnog programa - Osposobljavanje za planiranje, pripremanje, organizovanje i kontrola svoga rada i

rada grupe. - Posjedovanje osnovnih znanja o propisima, normativima i standardima u

željeznici. - Poznavanje svih dopuna, izmjena, ispravki, tumačenja i obavještenja u

propisima. - Osposobljavanje za analizu kompletne saobraćajne situacije u stanici i na pruzi. - Osposobljavanje za kontrolisanje pravilnog sastava vozova. - Osposobljavanje za uvođenje i otkazivanje vozova u saobraćaju. - Osposobljavanje za pripremanje dokumentacije za saobraćaj voza. - Osposobljavanje za praćenje hoda vozova kao i njihov prijem i otpremu iz

stanice. - Osposobljavanje formiranje puta vožnje vozova. - Osposobljavanje za naručivanje i otkazivanje vučnih i manevarskih vozila prema

planiranju otpreme vozova. - Osposobljavanje za objavljivanje promjene u saobraćaju vozova za korisnike

usluga. - Osposobljavanje za pregledanje skretnica. - Osposobljavanje za vođenje brige o bezbjednosti saobraćaja i primjeni propisa

kod prijema i otpreme putnika i stvari. - Posjedovanje sistematičnosti i odgovornosti u radu. - Poznavanje jedanog stranog jezika. - Posjedovanje informatičke pismenosti. - Racionalno korišćenje sredstva za rad, materijala, energije i vremena. - Primjena propisa zaštite na radu i zaštite okoline. 4. Uslovi za upis, odnosno uključivanje u program za obrazovanje odraslih - U srednje stručno obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju mogu se upisati lica

koja su završila osnovnu školu ili završila dvogodišnju stručnu školu. - U redovno obrazovanje mogu se upisati i lica koja nijesu starija od 17 godina,

izuzetno lica do 18-te godine uz odobrenje Nastavničkog vijeća škole. - Lica koja su napunila 18 godina uključuju se u program za obrazovanje odraslih. 5. Trajanje obrazovanja - Obrazovanje po obrazovnom programu Saobraćajno transportni tehničar traje četiri godine.

5

6. Prohodnost - U redovnom obrazovanju učenici napreduju u viši razred ako su iz svih predmeta

tekuće godine postigli pozitivnu ocjenu i obavili profesionalnu praksu. - Lica koja su završila dvogodišnju stručnu školu mogu se upisati u drugi ili treći

razred s obzirom na vrstu programa prethodnog obrazovanja uz polaganje dopunskih i diferencijalnih ispita.

- Odrasli napreduju po programu u skladu sa planom za izvođenje obrazovnog programa za odrasle - koji donosi škola.

7. Obrazovanje koje se stiče - Završetkom obrazovnog programa učenik stiče srednje stručno obrazovanje u četvorogodišnjem trajanju – SAOBRAĆAJNO TRANSPORTNI TEHNIČAR.

6

POSEBNI DIO 1. PREDMETNI PROGRAMI 1.1. OPŠTEOBRAZOVNI PREDMETI 1.1.1. MATERNJI JEZIK I KNJIŽEVNOST 1.1.2. MATEMATIKA 1.1.3. STRANI JEZIK 1.1.4. INFORMATIKA 1.1.5. FIZIČKO VASPITANJE 1.1.6. ISTORIJA 1.1.7. GEOGRAFIJA 1.1.8. SOCIOLOGIJA 1.1.9. HEMIJA 1.1.10. FIZIKA Napomena: Katalozi opšteobrazovnih programa su u nadležnosti Zavoda za školstvo.

7

1.2. STRUČNO - TEORIJSKI PREDMETI 1.2.1. TEHNIČKO CRTANJE SA NACRTNOM GEOMETRIJOM 1. Naziv predmeta: TEHNIČKO CRTANJE SA NACRNOM GEOMETRIJOM 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 36 36 72 II III IV

Ukupno 36 36 72 3. Opšti ciljevi nastave - Razvijanje smisla za tačnost, preciznost, estetiku i urednost u rješavanju raznih

zadataka i stvaranju navika za planski, organizovani i samostalni rad. - Upoznavanje sa pravilima, standardima i simbolima koji se upotrebljavaju u

tehničkom crtanju. - Osposobljavanje za čitanje i razumijevanje tehničkih crteža, uputstava i propisa,

šema i tehničke dokumentacije. - Upoznavanje sa geometrijskim crtanjem. - Osposobljavanje za konstruisanje osnovnih geometrijskih konstrukcija. - Poznavanje pojma i vrsta projekcija. - Poštovanje standarda tehničkog crtanja. - Osposobljavnje za crtanje jednostavnih radioničkih crteža mašinskih elemenata. - Osposobljavanje za skiciranje prostijih sklopova. - Shvatanje funkcionalne međuzavisnosti elemenata, sklopova i mehanizama. - Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu. - Ovladavanje stručnom terminologijom.

8

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Uvod u tehničko crtanje - Navodi značaj

tehničkog crtanja - Upoznaje materijal

i pribor za tehničko crtanje, vrste tehničkih crteža, kao i formate i mjerila tehničkih crteža

- Upoznaje zaglavlja i sastavnice

- Upoređuje tehnički crtež sa crtežima, slikama i fotografijama

- Koristi materijal i pribor za tehničko crtanje

- Razlikuje vrste tehničkih crteža

- Razlikuje primjenu zaglavlja i sastavnica

- Crta zaglavlja i sastavnice

- Razvija smisao za red i urednost

- Razvrstavanje različitih vrsta crteža

Standardi i standardizacija - Obrazlaže pojam i

značaj standarda i standardizacije

- Uočava značaj standarda za razvoj tehnike

- Razlikuje primjenu standarda u tehničkom crtanju

- Razvija tehničku kulturu

Vrste linija - Obrazlaže crtanje

linija koje se koriste u tehničkom crtanju

- Navodi primjenu linija u tehničkom crtanju

- Razlikuje vrste linija

- Uočava primjenu pojedinih linija

- Razvija smisao za red i urednost

- Razvija smisao za preciznost

Vježbe: - Primjena linija na

primjerima - Crtanje linija na

računaru

Geometrijske konstrukcije - Navodi osnovne

geometrijske konstrukcije

- Objašnjava konstruisanje krivih linija

- Crta paralelne i normalne prave

- Crta simetrale duži i uglova

- Dijeli duž na n-jednakih dijelova

- Konstruiše spoljašnje i unutrašnje tangente

- Konstruiše pravilne poligone: trougao, kvadrat, petougao, šestougao, sedmougao, osmougao, devetougao i desetougao

- Razvija smisao za preciznost

- Razvija sposobnost komuniciranja

Vježbe: - Crtanje poligona

9

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Upoređuje postupak konstrukcije krivih linija: elipsu, hiperbolu, Arhimedovu spiralu

Osnove nacrtne geometrije - Obrazlaže pojam i

osnovne elemente projektovanja

- Objašnjava pojam projekcijske ravni, kvadranata, oktanata, aksonometrije

- Razlikuje frontalnu, ptičju i žablju perspektivu

- Razlikuje koso i ortogonalno projiciranje

- Crta projekcije tačke na jednu, dvije i tri ravni

- Crta jednostavne elemente u ortogonalnoj projekciji

- Razlikuje prednosti i nedostatke pojedinih načina prikazivanja tijela

- Razvija sposobnost komuniciranja

- Razvija tehničku kulturu

- Razvija analitičko mišljenje

Vježbe: - Crtanje projekcija

na osnovu izometrijskog izgleda

Presjeci - Obrazlaže pojam,

vrste i označavanje presjeka

- Razlikuje uzdužni, poprečni, puni, polovični, djelimični, okrenuti i zaokrenuti presjek

- Upoređuje označene presjeke na crtežu

- Razvija smisao za preciznost

- Razvija svijest o potrebi kvalitetnog rada

- Crtanje presjeka

Kotiranje - Obrazlaže načela

kotiranja i elemente kota

- Objašnjava i kotira na primjerima

- Definiše tolerancije i kvalitet obrade

- Definiše oznake za unošenje tolerancija i kvaliteta obrade

- Objašnjava tolerancije i kvalitete obrade na crtežu

- Čita kotirane veličine sa crteža

- Kotira vrijednosti kota na crtežu

- Ispisuje tolerancije dužina i kvalitet obrade površina

- Upoređuje postupke kotiranja

- Razvija svijest o potrebi kvalitetnog rada

- Radionički i sklopni crteži mašinskih elemenata

- Uvježbavanje kotiranja

10

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Tehnički crteži - Objašnjava skicu - Obrazlaže

radionički i sklopni crtež

- Objašnjava radionički i sklopni crtež

- Crta skice jednostavnijih elemenata

- Čita kataloge - Čita radionički

crtež - Čita sklopni crtež

- Razvija smisao za preciznost

Vježbe: - Uređaji na crtežu - Grafički rad

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - D.Đorđević,Ž.Papić,Tehničko crtanje sa nacrtnom geometrijom,Zavod za

udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,2006. - Ć. Koludrović,Tehničko crtanje u slici s osnovnim vežbama, (priručnik za tehničko

crtanje),Naučna knjiga,Beograd,1985. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Programski paket za crtanje - A/V sredstva - Grafoskop - Video projektor - Stolovi sa odgovarajućim priborom za crtanje. - Za 20 % nastave koristi se računarska učionica sa 15 računara (2 učenika po

računaru). 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno, najmanje po jedna provjera znanja u svakom klasifikacionom periodu. - Grafički radovi, na kraju II i IV klasifikacionog perioda ocjenjuju se grafički

radovi. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer mašinstva 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Vrste linija - Skiciranje

- Praktična nastava - Tehnički crtež

11

1.2.2. TEHNIČKA MEHANIKA 1. Naziv predmeta: TEHNIČKA MEHANIKA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 72 36 108 II III IV

Ukupno 72 36 108 3. Opšti ciljevi nastave - Usvajanje osnovnih pojmova iz oblasti mehanike. - Osposobljavanje za primjenu aksioma statike. - Sticanje znanja o uticaju djelovanja sistema sila u ravni. - Osposobljavanje za primjenu zakona statike. - Sticanje znanja o pojmu težišta tijela i načina njegovog određivanja. - Osposobljavanje za razlikovanje vrsta ravanskih nosača i opterećenja nosača. - Sticanje znanja o trenju i vrstama trenja. - Poznavanje kretanja tačke i zakona trenja. - Sticanje znanja o zakonima promjene brzine i ubrzanja pri kretanju tačke i tijela. - Sticanje znanja o zakonima kretanja tačke i tijela. - Razvijanje sposobnosti primjene stečenih znanja iz mehanike. - Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu. - Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine. - Razvijanje logičkog mišljenja.

12

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Osnovni pojmovi i aksiome statike - Objašnjava podjelu

mehanike - Objašnjava pojam i

vrste tijela - Navodi i objašnjava

pojam sile i podjelu sila, reakcije veze, aksiome statike

- Razlikuje spoljašnje i unutrašnje sile

- Razlikuje pojedine vrste veza i crta reakcije veza

- Razvija logičko mišljenje

- Stiče smisao za preciznost u radu

Sistemi sučeljnih sila - Navodi grafičke i

analitičke uslove ravnoteže sistema sučeljnih sila

- Objašnjava moment sile za tačku Varinjonova teorema

- Upotrebljava grafičku metodu razlaganja sila na komponente

- Rješava grafičkom metodom rezultantu sila

- Prepoznaje i određuje statičke uslove ravnoteže

- Analizira, postavlja i određuje uslove ravnoteže sistema sučeljnih sila

- Određuje moment sile za tačku

- Stiče logičko mišljenje i povezivanje znanja

Vježbe: - Grafičko razlaganje

sile - Određivanje

momenta sile za tačku

Sistem proizvoljnih sila - Definiše spreg sila i

moment sprega - Opisuje redukciju

sistema sila na tačku, glavni vektor i glavni moment

- Definiše analitičke i grafičke uslove ravnoteže sistema proizvoljih sila

- Indentifikuje i postavlja uslove ravnoteže spregova sila

- Redukuje proizvoljni ravanski sistem sila na glavni vektor i glavni moment

- Postavlja analitičke uslove ravnoteže sistema proizvoljnih sila

- Stiče logičko mišljenje i povezivanje znanja

Vježbe: - Određivanje

momenta sprega

Težište tijela - Definiše pojam

težišta tijela - Objašnjava težište

homogene ravanske figure

- Objašnjava težište homogene linije

- Objašnjava položaj

- Uočava značaj težišta tijela

- Određuje težište ravne homogene figure

- Određuje težište homogene linije

- Određuje položaj

- Stiče navike tačnosti i sistematičnosti u radu

- Razvija logičko mišljenje

13

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

težišta nekih homogenih tijela

težišta nekih geometrijskih tijela

Trenje klizanja i kotrljanja - Objašnjava pojam i

značaj trenja - Navodi vrste trenja - Objašnjava trenje

klizanja na horizontalnoj i kosoj ravni

- Razumije otpore pri kotrljanju

- Uočava značaj trenja

- Razlikuje trenje klizanja i kotrljanja

- Određuje intezitet, pravac i smjer sile trenja

- Uočava zavisnost koeficijenta trenja od vrste materijala i stanja dodirnih površina

- Razvija logičko mišljenje

Vježbe: - Izračunavanje sile

trenja kod klizanja i kotrljanja

Ravanski nosači - Navodi vrste

ravanskih nosača i vrste opterećenja kod njih

- Objašnjava statički određene ravanske pune nosače

- Određuje reakcije veza grafički i analitički punih ravanskih nosača, opterećenih kombinacijom različtih opterećenja

- Konstruiše statičke dijagrame grafičkom i analitičkom metodom, opterećeni kombinacijom različitih opterećenja

- Stiče smisao za preciznost u radu

Vježbe: - Na primjerima

proste grede, grede sa prepustima i konzole odrediti reakcije oslonaca i konstruisati statičke dijagrame

Napon i deformacija - Navodi pojam i

vrste opterećenja - Definiše nominalno

i računsko opterećenje

- Definiše pojam napona

- Objašnjava normalne i tangencijalne napone

- Objašnjava dozvoljeni napon i stepen sigurnosti

- Upoznaje se sa pojmom i vrstama deformacija

- Analizira spoljašnje i unutrašnje sile

- Uočava pojam napona

- Analizira i upoređuje normalne i tangencijalne napone

- Upoređuje elastične i plastične deformacije

- Crta Hukov dijagram

- Razvija odgovornost i preciznost u radu

- Razvija logičko mišljenje

Vježbe: - Očitavanje napona i

deformacija sa Hukovog dijagrama

14

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Navodi razliku između elastičnih i plastičnih deformacija

- Definiše Hukov zakon

Vrste naprezanja - Nabraja vrste

napona i deformacija za pojedina naprezanja na konkretnim primjerima

- Analizira i izračunava napone i deformacije( na pritisak, zatezanje, savijanje, uvijanje), za pojedina naprezanja na konkretnim primjerima

- Razvija sposobnost analiziranja i zaključivanja

Vježbe: - Određivanje

napona i deformacija kod pojedinih vrsta naprezanja

Uvod u kinematiku - Objašnjava u

mehanici pojam kretanja, prostora i vremena

- Definiše pojam materijalne tačke i krutog tijela

- Indentifikuje i analizira pojam materijalne tačke i krutog tijela

Kinematika tačke - Definiše elemente

kretanja tačke - Definiše

pravolinijsko kretanje tačke

- Definiše krivolinijsko kretanje tačke

- Definiše složeno kretanje tačke

- Određuje putanju, početni položaj tačke, put i zakon puta

- Određuje pređeni put, brzine i ubrzanja kod pravolinijskih kretanja

- Crta kinematske dijagrame kod pravolinijskih kretanja

- Određuje ugao rotacije, ugaonu brzinu, ugaono ubrzanje, tangencijalno, normalno i totalno ubrzanje pri kružnom kretanju

- Određivanje brzina i ubrzanja pri složenom kretanju tačke

- Razvija logičko mišljenje i povezivanje znanja

Grafički rad - Određivanje

kinematskih veličina pri pravolinijskim kretanjima

- Crtanje

kinematskih dijagrama

15

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Kinematika krutog tijela - Definiše

translatorno kretanje krutog tijela

- Definiše rotaciono kretanje krutog tijela

- Objašnjava prenošenje snage sa jednog vratila na drugo posredstvom zupčanika, kaišnika ili lančanika

- Određuje brzine i ubrzanja pri translatornom kretanju

- Određuje broj obrtaja, ugaonu brzinu i ubrzanje pri rotacionom kretanju

- Upoređuje prenos otvorenim i ukrštenim kaišem

- Upoređuje prenos sa tri kaišnika i sa dva para kaišnika

- Određuje prenosni odnos pri prostom i složenom prenosu zupčanicima

- Razlikuje mogućnosti prenosnika sa stanovišta broja obrtaja i broja zuba zupčanika

- Razvija logičko mišljenje i povezivanje znanja

Grafički rad - Mjenjački prenosnik

Ravansko kretanje krutog tijela - Objašnjava ravno

kretanje krutog tijela

- Razlaže ravno kretanje na translatorno i obrtno

- Određuje brzine i ubrzanja pri ravnom kretanju

- Razvija logičko mišljenje i povezivanje znanja

Uvod u dinamiku - Objašnjava u

dinamici pojam inertnosti mase

- Definiše zakone dinamike

- Određuje uzroke kretanja ako su poznati zakoni kretanja

- Određuje težinu vozila

- Razvija logičko mišljenje i povezivanje znanja

Dinamika materijalne tačke - Objašnjava

dinamiku pravolinijskog i krivolinijskog kretanja

- Objašnjava mehanički rad

- Grafički predstavlja rad

- Uočava pojam dinamike pravolinijskog kretanja

- Uočava pojam dinamike krivolinijskog kretanja

- Uočava pojam

- Razvija logičko mišljenje

16

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Objašnjava snagu - Objašnjava stepen

korisnog djejstva - Definiše

centrifugalnu i centripetalnu silu

mehaničkog rada - Izvodi grafičko

predstavljanje rada - Uočava pojam-

snage - Određuje stepen

korisnog djejstva - Određuje

centrifugalnu i centripetalnu silu

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M.Plavšić i drugi,Mehanika I - Statika i otpornost materijala,Zavod za udžbenike i

nastavna sredstva,Beograd,2004. - S.Đurić, Mehanika,Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,2004. - R.Raonić,M.Marjanović,M. Nikolić, Mehanika 2,Zavod za udžbenike i nastavna

sredstva,Beograd,2004. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Računar sa multimedijskim paketom, softverom za simulaciju opterećenja

mašinskih profila i crtanje dijagrama napona i deformacija. - Uzorci različitih profila mašinskih materijala. - Dijaprojektor sa odgovarajućim slajdovima. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Pismeno,po jedna pismena vježba u svakom klasifikacionom periodu. - Usmeno,najmanje po jedna provjera znanja u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani mašinski inženjer - Diplomirani profesor mehanike 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Kinematika - Osnovi automatike - Prenos snage

- Mehanički sistemi

17

1.2.3. OSNOVI SAOBRAĆAJA 1. Naziv predmeta: OSNOVI SAOBRAĆAJA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 48 24 72 II III IV

Ukupno 48 24 72 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa pojmom, značajem i vrstama saobraćaja. - Sticanje osnovnog znanja o istorijskom razvoju, vrstama i sredstvima svih vidova

saobraćaja. - Upoznavanje uloge i značaja svih vidova saobraćaja. - Upoznavanje sa vrstama unutrašnjeg transporta. - Podsticanje učenika na aktivno učešće u nastavi. - Razvijanje pozitivne orijentacije prema zanimanju.

18

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Pojam značaj i vidovi saobraćaja - Objašnjava pojam

saobraćaja - Nabraja vidove

saobraćaja

- Razlikuje vidove saobraćaja

- Razvija motivaciju

Istorijski razvoj saobraćaja - Opisuje istorijski

razvoj svih vidova saobraćaja

- Opisuje istorijski razvoj kombinovanog transporta

- Upoređuje sličnosti i razlike u razvoju pojedinih vidova saobraćaja

- Razvija motivaciju - Razvija

samopouzdanje

- Izrada seminarskog rada:

- Razvoj vidova saobraćaja

Karakteristike saobraćaja - Opisuje

karakteristike vidova saobraćaja:

- drumskog, - željezničkog, - vodnog, - vazdušnog, - PTT - Opisuje

karakteristike cijevnog transporta

- Opisuje karakteristike kombinovanog transporta

- Upoređuje sličnosti i razlike u karakteristikama pojedinih vidova saobraćaja

- Upoređuje karakteristike pojedinih vidova saobraćaja

- Uočava značaj saobraćajne djelatnosti

- Razvija samopouzdanje

- Prezentacija karakteristika vidova saobraćaja

Sredstva u saobraćaju - Nabraja sredstva

saobraćaja: - drumskog, - željezničkog, - vodnog, - vazdušnog, - PTT saobraćaja - Nabraja sredstva

cijevnog transporta - Nabraja sredstva

kombinovanog transporta

- Uočava sličnosti i razlike pojedinih sredstava saobraćaja

- Uočava prednosti i nedostatke pojedinih sredstava

- Upoređuje karakteristike sredstava svih vidova transporta

- Razvija samopouzdanje

- Posjeta preduzeću po izboru u drumskom, željezničkom, vodnom ili vazdušnom saobraćaju

Elektronski saobraćaj - Objašnjava

komunikaciju putem Interneta

- Uočava značaj Interneta

- Razvija interesovanje za nova saznanja

19

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Željeznički saobraćaj - Objašnjava pojam

željezničkog saobraćaja

- Nabraja sredstva željezničkog putničkog saobraćaja

- Nabraja sredstva željezničkog teretnog saobraćaja

- Navodi podjelu željezničkog saobraćaja

- Razlaže pojam željezničkog saobraćaja

- Razlikuje sredstva željezničkog saobraćaja

- Pronalazi sličnosti i razlike putničkog i teretnog saobraćaja

- Upoređuje stanje željezničkog saobraćaja kod nas i u svijetu

- Analizira pruge Evrope i Balkana

- Analizira pruge u Crnoj Gori i uočava njihovu vezu sa ostalim željezničkim sistemima

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Izrada seminarskog rada

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - L.Filković,Osnove saobraćaja i transporta,Zavod za udžbenike i nastavna

sredstva,Beograd,1999. - M.Adamović,Uvod u saobraćaj,Saobraćajni fakultet,Beograd,2001. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Računar sa odgovarajućim softverom - Priključak za Internet - LCD projektomjer - Sheme 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Pismeno, po jedna pismena vježba u svakom klasifikacionom periodu. - Usmeno,najmanje po jedna provjera znanja u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani saobraćajni inženjer

20

10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Istorijski razvoj saobraćaja - Stabilna postrojenja - Osnovni elementi

projektovanja željezničkih pruga

- Sredstva u saobraćaju - Osnovi elektrotehnike - Osnovi električnih mašina - Sredstva u saobraćaju

- Eksploatacija vučenih vozila - Korišćenje drumskih prevoznih sredstava

21

1.2.4 . OSNOVI ELEKTROTEHNIKE 1. Naziv predmeta: OSNOVI ELEKTROTEHNIKE 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 72 72 II III IV

Ukupno 72 72 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje i razumijevanje osnovnih zakona elektrotehnike u jednosmjernim i

naizmjeničnim strujnim kolima. - Upoznavanje zakonitosti električnog i magnetnog polja. - Upoznavanje osnovnih pojmova, mjernog pribora, mjernih instrumenata u

električnim mjerenjima. - Usvajanje znanja o materijalima, uređajima i tipovima električnih instalacija. - Raspoznavanje elektronskih elementa i razumijevanje njihovog djelovanja u

jednostavnim vezama. - Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu, ovladavanje stručnom

terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. - Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine.

22

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Rared: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Osnovi elektrotehnike Uvodni dio - Upoznaje se sa

strukturom materije

- Objašnjava šta je atom i koje čestice sačinjavaju atom

- Poznaje raspored elementarnih čestica u atomu

- Razlikuje izolatore, provodnike i poluprovodnike

Elektrostatika - Objašnjava pojam

naelektrisanog tijela

- Objašnjava elektrostatičko polje, njegove karakteristike i način prikazivanja

- Navodi Kulonov zakon

- Definiše sile u električnom polju

- Zna kako se ponaša provodnik, a kako izolator u električnom polju

- Definiše električni potencijal i napon

- Definiše električni kondenzator, kapacitivnost kondenzatora

- Navodi vrste kondenzatora

- Nabraja načine povezivanja kondenzatora

- Razlikuje načine naelektrisavanja tijela

- Određuje silu koja djeluje između tačkastih naelektrisanja

- Predstavlja grafički električno polje

- Razlikuje homogeno i nehomogeno električno polje

- Izračunava

kapacitivnost pločastog kondenzatora

- Izračunava ekvivalentnu kapacitivnost

- Razvija sposobnost logičkog razmišljanja i povezivanja

- Demonstracija naelektrisavanja tijela

Jednosmjerne struje - Objašnjava pojam

jednosmjerne struje

- Definiše jačinu i gustinu električne struje

- Zna sta je električna otpornost i električna provodnost

- Navodi osnovne

- Analizira kako se kreće količina elektriciteta i smjer električne struje

- Izračunava električnu otpornost i električnu provodnost na primjerima

- Rješava prosto

- Razvija analitičko mišljenje

- Koristi otpornik, kalem i kondenzator kao pokazno sredstvo

23

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

elemente električnog kola

- Navodi i definiše Omov zakon

- Navodi Prvi Kirhofov zakon

- Navodi načine vezivanja otpornika

- Definiše ekvivalentnu otpornost

- Navodi Drugi Kirhofov zakon

- Navodi i definiše Džulov zakon

- Definiše električni rad i električnu snagu

električno kolo - Određuje

ekvivalentnu otpornost, jačinu električne struje i napon

- Rješava složeno električno kolo pomoću Kirhofovih zakona

Elektromagnetizam - Upoznaje se sa

pojmom magnetnog polja i njegovim karakteristikama

- Objašnjava magnetno polje struje u pravolinijskom provodniku i kalemu

- Objašnjava magnetnu indukciju i magnetni fluks

- Objašnjava elektromagnetnu silu

- Objašnjava elektrodinamičku silu

- Objašnjava pojavu elektromagnetne indukcije

- Zna kada se u pravolinijskom provodniku i kalemu indukuje elektromotorna sila

- Zna šta je samoindukcija

- Objašnjava pojavu međusobne indukcije

- Određuje smjer magnetne indukcije kod provodnika i kalema pravilom desne ruke

- Uočava zavisnost magnetne indukcije i fluksa

- Razlikuje elektromagnetnu od elektrodinamičke sile

- Shvata Lencov zakon

- Shvata od čega zavisi veličina indukovane elektromotorne sile i kako se određuje njen smjer

- Upoređuje pojavu samoindukcije i uzajamne indukcije

- Povezuje uzroke i posljedice

- Razvija moć zapažanja

24

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Naizmjenične struje - Upoznaje se sa

osnovnim pojmovima i oblicima naizmjeničnih električnih veličina

- Definiše parametre naizmjeničnih veličina

- Navodi načine prikazivanja naizmjeničnih veličina

- Upoznaje se sa faznim odnosima naizmjeničnih veličina

- Navodi osnovne elemente u kolima naizmjenične struje

- Objašnjava ponašanje otpornika u kolu naizmjenične struje

- Poznaje ponašanje

kalema u kolu naizmjenicne struje

- Objašnjava ponašanje kondenzatora u kolu naizmjenične struje

Trofazni sistemi - Zna osnovne

karakteristike trofaznih sistema

- Objašnjava simetrični i nesimetrični trofazni sistem

- Definiše snage i energije trofaznih sistema

- Upoznaje se sa potrebom trofaznih sistema u praksi

- Razlikuje jednosmjerne i naizmjenične veličine

- Određuje parametre: trenutnu vrijednost, amplitudu, periodu, frekvenciju, kružnu frekvenciju

- Određuje srednju i efektivnu vrijednost naizmjeničnih veličina

- Određuje početnu fazu, ukupnu fazu i faznu razliku

- Crta vremenski i fazorski dijagram struja i napona na otporniku

- Shvata pojam aktivne snage

- Crta vremenski i fazorski dijagram struja i napona u kolu sa kalemom, kondenzatorom

- Shvata pojam reaktivne snage kalema i kondenzatora

- Upoređuje

karakteristike trofaznih i jednofaznih sistema

- Crta vektorski dijagram struja i napona u trofaznom sistemu

- Razvija smisao za preciznost i odgovornost u radu

- Koristi vremenske i fazorske dijagrame naizmjeničnih veličina

- Koristi šeme

vezivanja trofaznih sistema

Proizvodnja i prenos električne energije - Objašnjava princip - Razlikuje vrste - Razvija sposobnost - Posjeta

25

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

dobijanja i proizvodnje električne energije

- Nabraja vrste elektrana

- Opisuje princip rada hidroelektrane

- Nabraja elemente razvodnih postrojenja

elektrana - Razlikuje osnovne

električne uređaje u elektranama

- Poznaje osnovnu funkciju elemenata razvodnih postrojenja

zapažanja hidroelektrani

Osnovi električnih instalacija - Objašnjava svrhu

korišćenja električnih instalacija

- Objašnjava korišćenje napona u električnim instalacijama

- Navodi osnovne dijelove električnih instalacija

- Navodi ulogu i značaj postojanja standarda pri izradi električnih instalacija

- Objašnjava ulogu osnovnih elemenata u električnim instalacijama

- Uočava razliku između instalacija visokog, niskog i malog napona

- Razlikuje djelove električnih instalacija i razumije ulogu svakog od njih

- Shvata značaj propisa pri izradi instalacija

- Uočava razliku korisćenja različitih vrsta kablova pri izradi različitih instalacija

- Razumije značaj zaštite od prekomjerne struje

- Identifikuje osnovne grafičke simbole u projektima električne instalacije

- Razvija smisao za preciznost i odgovornost u radu

Vježba: - Izrada

jednostavnog projekta kućne instalacije

Osnovi električnih mašina - Objašnjava princip

rada transformatora

- Navodi vrste transformatora

- Objašnjava obrtno magnetno polje

- Objašnjava princip rada asinhronog motora

- Objašnjava princip rada sinhronih mašina

- Razlikuje vrste transformatora

- Shvata primjenu transformatora u praksi

- Računa odnos transformacije

- Razlikuje dijelove asinhronog motora

- Razlikuje sinhrone i asinhrone mašine

- Shvata rad mašina jednosmjerne

- Razvija samouvjerenost i pouzdanost u radu

- Razvija odgovornost

- Koristi skice i šeme sinhronih i asinhronih mašina

26

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Objašnjava princip rada generatora i motora jednosmjerne struje

- Nabraja i objašnjava propisane načine za zaštitu od strujnog udara

struje i shvata njihovu primjenu u praksi

- Analizira opasna dejstva električne struje

Osnovi elektronike Poluprovodnici - Upoznaje se sa

strukturom poluprovodnika

- Objašnjava nastajanje poluprovodnika P i N tipa

Dioda - Objašnjava

obrazovanje PN spoja

- Definiše direktno i inverzno polarisan PN spoj

Bipolarni tranzistori - Poznaje unutrašnju

strukturu tranzistora

- Navodi vrste tranzistora

- Zna simbole i elektrode tranzistora

- Objašnjava princip rada tranzistora na modelu sa zajedničkim emitorom

- Objašnjava bipolarni tranzistor kao prekidač

Fet i mosfet - Zna pojam i

funkciju unipolarnog tranzistora (FET)

- Objašnjava jednosmjerni režim rada pojačavača sa

- Razlikuje provodnike, poluprovodnike i izolatore

- Uočava razliku između poluprovodnika P i N tipa

- Uočava razliku među provodnim i neprovodnim stanjem diode

- Shvata primjenu dioda u praksi

- Uočava razliku između tranzistora PNP i NPN tipa

- Crta karakteristike tranzistora

- Razlikuje stanja koja postoje kod tranzistora koji radi kao prekidač

- Shvata primjenu unipolarnih tranzistora u praksi

- Shvata primjenu tiristora u praksi

- Razvija sposobnost logičkog razmišljanja i povezivanja

- Shvata značaj pridržavanja propisa

- Koristi elektronske komponente kao pokazni materijal

27

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

FET-ovima - Poznaje pojam i

funkciju ostalih vrsta unipolarnih tranzistora (MOSFET i Cmos)

Tiristori - Zna konstrukciju

tiristora 5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M.Justinijanović,Električne instalacije i osvetljenje za drugi razred,Zavod za

udžbenike i nastavna sredstva,Beograd. - D.Martinović, Električna mjerenja, Zavod za izdavanje udžbenika i nastavnih

sredstava,Beograd,1997. - R.Opačić, Elektronika, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd, 2003. - R.Opačić, Osnove elektrotehnike za I razred trogodišnjeg obrazovanja, Zavod za

udžbenike i nastavna sredstva,Beograd. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom računarom sa multimedijskim

paketom, softverom za prikaz različitih vrsta skica i šema u elektrotehnici i elektronici, uzorcima različitih elektronskih komponenti.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. - Pismene vježbe,najmanje jedna u polugodištu . - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer elektrotehnike 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja

- Osnovi električnih mašina - Osnovi saobraćaja - Sredstva u saobraćaju - Elektro-hidraulika - Osnovi automatike - Elektrostatika

- Jednosmjerna struja - Naizmjenična struja - Provodnici - Poluprovodnici - Pojačivači

- Elektrotehnika - Zaštita na radu - Jednosmjerna struja - Naizmjenična struja - Električne instalacije

28

Znanja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja

- Napon - Jačina struje - Provodnici - Releji zaštite - Elektromagnetizam

- Sredstva osiguranja i veze - Signalno sigurnosni uređaji za: autostop,

- telekomande i automatizacije ranžirnih stanica i putnih prelaza

29

1.2.5. INFORMACIONI SISTEMI ŽELJEZNICE 1. Naziv predmeta: INFORMACIONI SISTEMI ŽELJEZNICE 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 72 72 II III IV

Ukupno 72 72 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa osnovnim elementima računarskih sistema. - Upoznavanje sa komunikacionom tehnologijom. - Razumijevanje informacionih sistema. - Razumijevanje organizovanja podataka. - Upoznavanje informacionih sistema na željeznici. - Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu. - Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. - Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine.

30

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Uvod u predmet - Objašnjava pojam

informacionih sistema

- Objašnjava pojam entiteta

- Analizira pojam informacionih sistema

- Upotrebljava pojam entiteta

- Razvija preciznost

Osnovni elementi računarskih sistema - Upoznaje osnovne

elemente od kojih se sastoji hardver

- Upoznaje računarski softver

- Određuje osnovne elemente od kojih se sastoji hardver

- Analizira elemente od kojih se sastoji hardver

- Analizira računarski softver

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

Računarski kabinet

Komunikaciona tehnologija - Upoznaje osnove

informacione tehnologije

- Upoznaje osnove komunikacione tehnologije

- Upoznaje organizaciju komunikacije u željezničkom saobraćaju

- Opisuje razvoj komunikacione mreže željeznice

- Razlikuje osnovne informacione tehnologije

- Analizira informacione tehnologije

- Razlikuje osnovne komunikacione tehnologije

- Uočava način komunikacije u željezničkom saobraćaju

- Analizira razvoj komunikacione mreže

- Shvata važnost očuvanja kvaliteta

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Razvija smisao za preciznost

Informacioni sistemi - Objašnjava odnos

informacionog, računarskog i poslovnog sistema

- Opisuje informacioni sistem za upravljanje saobraćajem

- Objašnjava informacioni sistem voza

- Analizira računarski i poslovni sistem

- Analizira informacioni sistem za upravljanje saobraćajem

- Rukuje sa informacionim sistemom voza

- Oblikuje informacioni sistem voza

- Uviđa važnost očuvanja kvaliteta

Organizovanje podataka - Opisuje

organizaciju - Analizira

organizaciju - Razvija smisao za

red i urednost

31

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

podataka na nosiocima podataka

- Objašnjava datoteku daljinara u sistemu željeznice

podataka - Razlikuje nosioce

podataka - Upotrebljava

datoteku daljinara

Informacioni sistemi na željeznici - Objašnjava ciljeve

razvoja informacionog sistema željeznice

- Opisuje informacioni sistem prodaje usluga u putničkom saobraćaju

- Opisuje računarski informacioni sistem u oblasti teretnog saobraćaja

- Opisuje informacioni sistem u oblasti vuče vozova

- Opisuje računarski informacioni sistem u oblasti održavanja voznih sredstava

- Opisuje računarski informacioni sistem u elektrotehničkoj djelatnosti

- Opisuje računarski informacioni sistem u građevinskoj djelatnosti

- Analizira ciljeve razvoja informacionog sistema željeznice

- Analizira sistem prodaje usluga u putničkom saobraćaju

- Upotrebljava sistem prodaje usluga u putničkom saobraćaju

- Analizira informacioni sistem za teretni saobraćaj

- Analizira informacioni sistem u vuči vozova

- Rukuje informacionim sistemom u vuči vozova

- Analizira računarski informacioni sistem u održavanju voznih sredstava

- Analizira informacioni sistem u građevinskoj djelatnosti

- Razvija pozitivan stav prema novim saznanjima

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Shvata važnost očuvanja kvaliteta

- Posjeta centru za informatiku na željezničkoj stanici

- Posjeta jedinici vuče

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M.K.Banjanin,Informacioni sistemi Železnice,Zavod za udžbenike i nastavna

sredstva,Beograd, 2001. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa računarima.

32

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer računarstva 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Komunikaciona tehnologija - Informacioni sistemi na

željeznici

- Sredstva osiguranja i veza - Telekomunikacioni sistem

33

1.2.6. STABILNA POSTROJENJA 1. Naziv predmeta: STABILNA POSTROJENJA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II 72 72 III IV

Ukupno 72 72 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje istorijskog razvoja gradnje željezničkih pruga. - Sticanje znanja o osnovnim karakteristikama željezničkih pruga. - Upoznavnje sa projektovanjem i gradnjom željezničkih pruga. - Sticanje znanja o tehničkim elementima željezničkih pruga. - Sticanje znanja o elektrificiranim prugama i elektrovuči. - Razvijanje tačnosti i efikasnosti u radu. - Razvijanje tehničke kulture.

34

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Osnovni elementi projektovanja željezničkih pruga - Objašnjava pojam

trase željezničkih pruga i geometrijske karakteristike trase

- Ilustruje situacioni plan, uzdužni profil i poprečni profil

- Opisuje projektovanje željezničkih pruga

- Navodi ekonomske studije

- Nabraja faze projektovanja željezničkih pruga

- Određuje pojam trase željezničke pruge

- Uočava geometrijske karakteristike trase

- Crta i analizira situacioni plan,uzdužni profil i poprečni profil

- Analizira ekonomske studije urađene o opravdanosti izgradnje pruge

- Razlikuje faze projektovanja željezničih pruga

- Razvija logično zaključivanje

- Razvija smisao za preciznost

- Makete različitih terena,uzdužnog profila i poprečnih profila

Donji stroj pruge - Definiše donji stroj

pruge - Nabraja elemente

donjeg stroja pruge - Ilustruje elemente

zemljanog trupa pruge i njihove dimenzije

- Opisuje planum i njegovu širinu

- Opisuje vještačke objekte na trupu pruge

- Nabraja vrste i namjenu vještačkih objekata

- Uočava donji stroj pruge

- Određuje elemente donjeg stroja pruge

- Crta elemente zemljanog trupa pruge i navodi nihove dijelove i dimenzije

- Uočava planum i njegovu širinu

- Razlikuje vještačke objekte na trupu pruge

- Određuje vrste i namjenu vještačkih objekata

- Shvata značaj zaštite životne sredine

- Shvata značaj povezivanja činjenica

- Makete usjeka,zasjeka,nasipa i vještačkih objekata na trupu pruge

Gornji stroj pruge - Nabraja elemente

gornjeg stroja pruge - Objašnjava kolosijek

kao posebnu cjelinu gornjeg stroja pruge

- Upoznaje : zastor,pragove,šine i kolosiječni pribor

- Razlikuje elemente gornjeg stroja pruge

- Analizira kolosijek kao posebnu cjelinu gornjeg stroja pruge

- Analizira zastor i navodi njegovu ulogu

- Razlikuje vrste pragova

- Određuje šine koje se koriste na našim prugama

- Uočava kolosiječni

- Razvija odgovornost

- Posjeta željezničkoj stanici

- Katalog sa tehničkim elementima gornjeg stroja pruge

- Poprečni presjeci elemenata gornjeg stroja pruge

35

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

pribor - Analizira skretnice i

ukrštaje - Uočava međusobno

vezivanje kolosijeka - Određuje uređenje i

održavanje gornjeg stroja pruge

- Uočava načine gradnje gornjeg stroja pruge

Sistemi električne vuče - Nabraja sisteme i

opšte pojmove o električnoj vuči

- Razlikuje opšte pojmove i sisteme električne vuče

Elektro vučna postrojenja - Opisuje podjelu

stabilnih postrojenja električne vuče

- Nabraja opšte pojmove o električnoj vuči

- Poznaje napojni dalekovod i električnu podstanicu

- Razlikuje opšte pojmove i sisteme električne vuče

- Određuje stabilna postrojenja električne vuče

- Analizira napojni dalekovod

- Crta šemu vezivanja napojnog dalekovoda

- Identifikuje elektrovučnu podstanicu

- Razvija odgovornost

- Posjeta željezničkoj stanici

Kontaktna mreža - Nabraja osnovne

dijelove i podjelu kontaktne mreže

- Opisuje noseću konstrukciju i opremu za vješanje

- Opisuje vozni vod i elemente iz kojih se sastoji

- Objašnjava zatezanje voznog voda

- Objašnjava preklope u voznom vodu

- Opisuje neutralnu sekciju

- Objašnjava sekcionisanje

- Razlikuje osnovne dijelove i podjele kontaktne mreže

- Uočava noseću konstrukciju i opremu za vješanje

- Određuje elemente i svrhu voznog voda

- Interpretira svrhu i način zatezanja voznog voda

- Uočava preklope u voznom vodu

- Određuje zadatak i pojam neutralne sekcije

- Razlikuje vrste sekcionisanja

- Razvija odgovornost - Shvata značaj

povezivanja činjenica

- Šeme i skice - Posjeta željezničkoj

stanici

36

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

kontaktne mreže - Opisuje napajanje

kontaktne mreže - Definiše povratni

vod - Objašnjava svrhu

uzemljenja

- Crta šeme sekcionisanja na jednokolosiječnim i dvokolosiječnim prugama i šeme postrojenja sekcionisanja

- Analizira napajanje kontaktne mreže

- Upoređuje povratni vod elektrovučne podstanice i povratni vod kontaktne mreže

- Uočava mjere zaštite koje se sprovode u procesu projektovanja,izgradnje i održavanja željezničkih postrojenja na elektrificiranim prugama

Daljinsko upravljanje - Objašnjava pojam

daljinskog upravljanja

- Opisuje centar daljinskog upravljanja

- Objašnjava princip rada centra daljinskog upravljanja

- Analizira centar daljinskog upravljanja

- Uočava ulogu komandne table u sistemu daljinskog upravljanja

- Uočava način prenosa signala do upravnih mjesta

- Shvata važnost nauke u svakodnevnom životu

- Posjeta CDU željezničke stanice

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - B.Milošević,Železničke pruge,Saobraćajni fakultet Univerziteta u Beogradu,

Beograd,1988. - M.Ivić,T.Milojković,S.Stanković,D.Kostić,N.Vučinić,Železnička postrojenja za I,II i

III razred železničke tehničke škole,Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd,1977.

- N.Lemez,Železnička građevinska infrastruktura,Beograd,1983. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom,projektorom,maketama i

materijalom za izradu maketa za potrebe predmeta. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.

37

- Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer saobraćaja - Diplomirani inženjer građevine, niskogradnja 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Gornji stroj pruge

- Organizacija željezničkog saobraćaja

- Postrojenja za izvršenje saobraćaja

- Daljinsko upravljanje - Sredstva osiguranja i veza - Uređaji telekomande saobraćaja

- Osnovni elementi projektovanja željezničkih pruga

- Osnovi saobraćaja - Istorijski razvoj saobraćaja

- Kontaktna mreža - Zaštita na radu - Električna postrojenja - Pruge i pružna postrojenja

- Elementi službenih mjesta - Organizacija prevoza putnika

- Elementi stanice

38

1.2.7. SAOBRAĆAJNA PSIHOLOGIJA 1. Naziv predmeta: SAOBRAĆAJNA PSIHOLOGIJA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II 72 72 III IV

Ukupno 72 72 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa saobraćajnom psihologijom kao granom psihologije. - Sticanje znanja o osnovnim psihološkim procesima. - Razvijanje svijesti o korelaciji psihičkog stanja čovjeka i njegovog ponašanja u

saobraćaju. - Razumijevanje ponašanja vozača u specifičnim saobraćajnim situacijama. - Podsticanje učenika na usavršavanje u profesiji. - Razvijanje samopouzdanja. - Razvijanje kritičkog mišljenja.

39

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Saobraćajna psihologija kao grana psihologije - Definise pojam i

predmet psihologije

- Navodi zadatke, istorijske periode razvoja psihologije i njenih disciplina

- Objašnjava ulogu i zadatke saobraćajne psihologije

- Opisuje savremeni saobraćajni sistem i mjesto čovjeka u njemu

- Zna predmet proučavanja psihologije

- Uočava istorijski razvoj psihologije i njenih naučnih disciplina

- Uočava značaj primjene rezultata proučavanja saobraćajne psihologije

- Upoređuje odnos čovjeka i saobraćajnog sistema

- Pretraživanje baza podataka sa Interneta

Čulni procesi - Definisi pojmove

opažaja, osjeta, draži

- Opisuje nervni sistem čovjeka

- Opisuje čulo vida, njegovu strukturu i način nastajanja osjeta vida

- Navodi sposobnosti vida(razlikovanje boja, oštrina centralnog i perifernog vidnog polja, širina vid. polja,adaptacija na svijetlo-mrak. . )

- Navodi strukturu i opisuje čulo sluha

- Opisuje čulo ravnoteze i pokreta

- Razlikuje pojmove opažaja, osjeta i draži

- Uočava stukturu i funkcionisanje nervnog sistema čovjeka

- Razlikuje stukturu oka i način nastajanja osjeta vida

- Zna sposobnosti čula vida (razlikovanja boja, oštrina centralnog i perifernog vidnog polja, širina vid. polja,adaptacija oka na svijetlo-mrak...)

- Zna strukturu čula sluha i način nastajanja osjeta sluha

- Upoređuje pojavu maskiranja zvuka i pojavu slušnog umora

- Razlikuje način nastajanja osjeta ravnoteže i pokreta

- Razvija motivaciju - Recipročno učenje u kom učenici naizmjenično preuzimaju ulogu voditelja predavača

40

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

i njihov značaj za čovjeka – vozača

Opažaj-percepcija - Objašnjava pojam

opažaja i percepcije

- Objašnjava pojmove: organizovanje opažaja, iluzija i halucinacija

- Opisuje opažanje prostora posredstvom vida i sluha

- Opisuje opažanje kretanja i vremena

- Razlikuje pojmove: opažaj, organizaciju i zakonitosti opažaja, iluzije i halucinacije

- Upoređuje način opažanja prostora putem čula vida, sluha

- Razlikuje opažanje kretanja i vremena

- Razvija odgovornost

- Navodi primjere iz literature sa sadržajima vezanim za intenzivna i raznovrsna emocionalna stanja i ista koristi da bolje predstavi sopstvena

Pažnja - Obrazlaže pojam

obim i kolebanje selektivne pažnje

- Opisuje pojave podjele i brzinu skretanja pažnje

- Opisuje pojavu ometanja pažnje

- Navodi činioce selektivne pažnje

- Uočava pojam i značaj pažnje, uopšte i kod vozača

- Razlikuje pojave: podjele pažnje, brzine skretanja pažnje, ometanje selektivne pažnje

- Razlikuje činioce koji izazivaju selektivnu pažnju

- Razvija spsobnost logičkog zaključivanja

-

- Rad u grupama

Motorno ponašanje - Objašnjava pojam

motornog ponašanja –vještine

- Definiše vrijeme reakcije, ciljane i pokrete praćenja

- Upoređuje pojam i bitne odlike motornog ponašanja-vještine

- Upoređuje pojmove: vrijeme reakcije, ciljani pokreti, pokreti praćenja

Učenje i pamćenje - Objašnjava proces

učenja i pamćenja - Nabraja

načine,faktore i metode učenja i obuke

- Opisuje savremeni pristup u obuci vozača

- Objašnjava pamćenje

- Upoređuje oblike učenja

- Uočava uticaj faktora (okolnosti) na učenje i sticanje vještina

- Upoređuje glavne činioce u savremenom pristupu obuci vozača

- Razvija spsobnost logičkog zaključivanja

- Gost na času, stručno lice koje se u praksi bavi učenjem i pamćenjem

41

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Navodi uticajne faktore pamćenja

- Zna i analizira faktore od kojih zavisi efikasnost pamćenja

Emocija i motivacija - Definiše pojam i

nabraja emocije - Obrazlaže pojam i

vrste motiva - Objašnjava pojavu

sukoba motiva

- Upoređuje važnost emocija (osjećanja)

- Razlikuje emocije uobičajene kod ljudi- vozača

- Uočava uticaj motiva na ponašanje čovjeka-vozača

- Upoređuje situacije sukoba motiva (frustracije i konflikti) posebno u saobraćaju

- Razvija motivaciju

Psihologija ličnosti - Objašnjava pojam

ličnosti - Navodi važne karakteristike ličnosti

- Definiše sposobnosti kao osobine ličnosti

- Definiše temperament i navodi tipove

- Objašnjava karakter i karakterne crte ličnosti

- Navodi podjelu karakternih crta

- Navodi i opisuje osobine ličnosti vezano za ponašanje u saobraćaju

- Razlikuje bitne karakteristike ličnosti

- Razlikuje sposobnosti ličnosti (mentalne, psihomotorne senzorne)

- Uočava važnost sposobnosti ličnosti sa aspekta vozača u saobraćaju

- Upoređuje dominantne karakteristike ličnosti pojedinih tipova temperamenta vezano za ponašanje u saobraćaju

- Razlikuje podjelu i značaj karaktera i karakternih crta u odnosu na samog sebe, druge ljude, posao koji obavlja pa i u saobraćajnim situacijama

- Razvija odgovornost

- Igranje uloga »sad znam bolje kako ću«

42

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Uočava vezu pojedinih osobina ličnosti i ponašanja u saobraćaju

- Indentifikuje rizične grupe u saobraćaju

Radno opterećenje i efekti fizičke i klimatske sredine - Definiše rad,umor i

njegove uticajne faktore

- Nabraja i objašnjava efekte fizičke i klimatske sredine: buku, vibracije, ubrzanja, klimatske uslove, bolesti putovanja, mikroklimu vozila

- Uočava uzrok umora

- Uočava faktore koji utiču na intenzitet umora posebno u saobraćaju

- Zna objektivne i subjektivne znake umora

- Upoređuje pravilne načine spriječavanja i otklanjanja umora naročito kod vožnje

- Zna efekte fizičke i klimatske sredine na vozača

- Shvata značaj povezivanja činjenica

-

Ergonomski efekti vozila i puta - Definiše pojam

ergonomije vozila i puta

- Opisuje uređaje sa aspekta ergonomije(komande, kontrolni uređaji, sjedište vozača, svjetlosni i zvučni uređaji)

- Opisuje ergonomiju elemenata i opreme puta(broj i širina traka, vrsta saobraćaja, način ukrštanja,osvjetljenje, signalizacija)

- Uočava značaj ergonomskog pristupa u sistemu čovjek - vozilo – put

- Analizira ergonomski pristup u konstruisanju i opremanju vozila sa ciljem što bolje prilagođenosti vozaču

- Uočava ergonomski aspekt-prilagođenosti elemenata i opreme puta čovjeku

- Shvata potrebu povezivanja teorije i prakse

Ponašanje vozača u specifičnim saobraćajnim situacijama - Opisuje specifične

saobraćajne situacije za vozača pod dejstvom raznih činilaca

- Razlikuje činioce u specifičnim saobraćajnim situacijama koji utiču na vozača (procjena brzine,

43

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

ponašanje pri preticanju, ponašanje u koloni, na pravom putu i u krivini)

Uticaj negativnih navika vozača - Objašnjava pojam i

uticaj alkohola u saobraćaju

- Opisuje dejstvo alkohola na organizam

- Objašnava uticaj pušenja na zdravlje

- Objašnjava uticaj ishrane na organizam vozača

- Opisuje uticaj medikamenata na sposobnosti vozača u saobračaju

- Uočava uticaj alkohola na psihofizičke sposobnosti vozača

- Upoređuje aspekte negativnog uticaja pušenja kod vozača

- Uočava uticaj ishrane na psihofizičke sposobnosti vozača

- Upoređuje moguće negativne uticaje medikamenata na vozača

- Prepoznaje medikamente sa negativnim dejstvom na vozača

- Formira stav o sopstvenoj odgovornosti

Recidivizam – povrat u saobraćaju - Objašnjava pojam

recidivizma u saobraćaju

- Navodi sociološka i psihološka obilježja povratnika

- Upoređuje pojam i uticajne faktore recedivizma u saobraćaju

- Zna psihološka obilježja ličnosti povratnika

- Upoređuje vezu između povratnika i njihovog socijalno-demografskog obilježja

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - S.Milošević,Saobraćajna psihologija, Naučna knjiga,Beograd,1981. - V.Vukadinović, Osnove saobraćajne psihologije, Zavod za udžbenike i nastavna

sredstva, Beograd,1997. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Računar - Internet - Video projektor

44

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje po jedna provjera znanja u toku klasifikacionog perioda. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani psiholog - Diplomirani saobraćajni inženjer 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Psihologija ličnosti - Sposobnosti ličnosti sa

aspekta vozača u saobraćaju

- Bezbjednost saobraćaja - Čovjek kao subjektivni faktor bezbjednosti saobraćaja

- Značaj čovjeka kao faktora bezbjednosti

- Zahtjevi saobraćaja i sposobnosti čovjeka

45

1.2.8. VOZNA SREDSTVA I VUČA VOZOVA 1. Naziv predmeta: VOZNA SREDSTVA I VUČA VOZOVA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II 72 72 III IV

Ukupno 72 72 3. Opšti ciljevi nastave - Sticanje osnovnih znanja o istorijskom razvoju željeznica. - Sticanje osnovnih znanja o željezničkim vozilima. - Upoznavanje vrste i tipova željezničkih vozila. - Sticanje osnovnih znanja iz sastava i konstrukcije željezničkih vozila. - Sticanje osnovnih znanja o uređajima na željezničkim vozilima, uređajima za

bezbjednost saobraćaja,njegovu ekonomičnost i komfor putnika. - Sticanje osnovnih znanja iz eksploatacije vučnih vozila.

46

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Istorijat željeznica

- Objašnjava istorijat željeznice

- Objašnjava parne mašine

- Objašnjava razvoj parne lokomotive

- Objašnjava razvoj dizel lokomotive

- Objašnjava razvoj električnih lokomotiva

- Objašnjava razvoj putničkih kola

- Objašnjava razvoj teretnih kola

- Objašnjava razvoj željezničkih vozila u perspektivi

- Prati razvoj željezničkih vozila

- Razvija pozitivan odnos prema zanimanju

- Razvija odgovornost - Shvata značaj

očuvanja životne sredine

- Stiče znanje posjetom stanicama u kojima su sačuvani eksponati kola i lokomotiva

Željeznička vozila - Objašnjava

željeznička vozila - Obrazlaže podjelu

željezničkih vozila - Opisuje željeznička

vozila

- Razlikuje željeznička vozila

- Razvija sposobnost opažanja

- Stiče znanje posjetom stanicama u kojima su sačuvani eksponati kola i lokomotiva

Putnička kola - Objašnjava

namjenu putničkih kola

- Nabraja vrste putničkih kola

- Nabraja glavne sastavne dijelove

- Opisuje glavni nosač kola

- Objašnjava obrtno postolje

- Opisuje osovinski sklop

- Opisuje osovinska ležišta

- Opisuje tegljaničke i odbojne uređaje

- Opisuje kolski sanduk

- Objašnjava

- Razlikuje putnička kola - Analizira sastavne

dijelove putničkih kola - Crta sastavne dijelove

putničkih kola - Identifikuje uređaje na

putničkim kolima - Vrši komparaciju

putničkih kola - Crta putnička kola

- Razvija pozitivan stav prema kvalitetu rada i ispunjava radne obaveze

- Stiče radne navike - Razvija pozitivnu

orijentaciju prema zanimanju

- Upoznaje se sa dijelovima i sklopovima na kolima

- Upoznaje se sa kolima na željezničkim stanicama

47

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

konstrukciju kolskog sanduka

- Nabraja uređaje kod putničkih kola

- Opisuje uređaje za grijanje kola

- Opisuje uređaje za provjetravanje

- Objašnjava uređaje za osvjetljenje kola

- Opisuje klima uređaj na kolima

- Objašnjava unutrašnji raspored putničkih kola

- Objašnjava modernizaciju putničkog saobraćaja

Teretna kola - Objašnjava

namjenu teretnih kola

- Nabraja vrste teretnih kola

- Objašnjava upotrebu i profil kola

- Objašnjava natpise na kolima

- Opisuje obična otvorena kola visokih stranica

- Opisuje specijalna otvorena kola visokih stranica

- Opisuje obična zatvorena kola

- Opisuje specijalna zatvorena kola

- Opisuje plato i plitka kola

- Opisuje specijalna plato kola za prevoz automobila

- Opisuje obična četvoroosovinska plato kola

- Opisuje specijalna plato kola sa četiri i

- Analizira teretna kola - Razlikuje teretna kola - Identifikuje namjenu

teretnih kola - Određuje teretna kola

za prevoz stvari i robe - Uočava eksploatacione

karakteristike kola

- Razvija pozitivan stav prema kvalitetu rada i ispunjavanju radnih obaveza

- Stiče radne navike - Razvija smisao za

ekonomičnost - Razvija moć

zapažanja

- Upoznaje se sa kolima na željezničkoj stanici

48

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

šest osovina - Opisuje specijalna

kola sa pokretnim krovom

- Opisuje specijalna zatvorena kola sa istovarom pomoću sabijenog vazduha

- Opisuje specijalna kola- cisterne

- Opisuje kola za naročite svrhe

- Opisuje kola hladnjače

- Opisuje kontenere Vučna vozila - Navodi namjenu

vučnih vozila - Nabraja vrste

vučnih vozila

- Određuje namjenu vučnih vozila

- Pokazuje vučna vozila

- Razvija samopouzdanje

Dizel vučna vozila - Nabraja vrste dizel

vučnih vozila - Navodi tehničke

karakteristike dizel vozila seije 642/3,644 i 661

- Nabraja sastavne dijelove dizel vozila

- Opisuje dizel motor - Objašnjava prenos

snage kod dizel vozila

- Objašnjava pomoćne uređaje

- Opisuje obrtna postolja

- Objašnjava obilježavanje dizel vozila

- Prepoznaje dizel vučna vozila

- Uočava namjenu dizel vozila

- Razlikuje dijelove i sklopove dizel vozila

- Uočava eksploatacione karakteristike dizel vozila

- Vrši komparaciju između dizel vozila

- Crta uređaje dizel vozila

- Stiče radne navike - Razvija logično

zaključivanje

- Posjetom Jedinici vuče upoznaje se sa vučnim vozilom

Električna vučna vozila - Nabraja vrste

elektro vučnih vozila

- Navodi tehničke karakteristike električnih vozila serije 461 i 412/416

- Nabraja sastavne

- Razlikuje električna vučna vozila

- Uočava da električna vozila služe za prevlačenje vozova

- Razlikuje dijelove i sklopove električnih vozila

- Stiče radne navike - Shvata značaj

potrebe zaštite na radu

- Razvija odgovornost

- Stiče znanje prepoznavanjem dijelova i sklopova električnih vozila u depou

49

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

dijelove elektrovučnih vozila

- Opisuje mehaničke dijelove

- Opisuje električne dijelove

- Opisuje električna vučna vozila monofazne struje 25kv,50Hz

- Opisuje elektromotorni voz monofazne struje 25kv,50Hz

- Objašnjava obilježavanje električnih vozila

- Uočava eksploatacione karakteristike električnih vozila

- Vrši komparaciju električnih vozila

- Crta uređaje električnih vozila

Kočnice na željezničkim vozilima - Objašnjava

automatsku produženu kočnicu sa sabijenim vazduhom

- Opisuje princip rada kočnica sa sabijenim vazduhom

- Objašnjava uređaj za kočenje u slučaju opasnosti

- Opisuje uređaj na putničkim i teretnim kolima

- Objašnjava proračun snage kočnica

- Uočava kočnice na željezničkim vozilima

- Razlikuje princip rada kočnica

- Uočava kočione uređaje - Analizira rad kočnih

sistema - Crta kočne uređaje

- Razvija logičko razmišljanje

- Povezuje uzroke i posljedice

- Razvija moć zapažanja

- Posjeta željezničkim stanicama

- Uređaji i dijelovi kočnica

Eksploatacija vučnih vozila - Objašnjava

djelatnost i organizaciju vuče

- Definiše sredstva vuče

- Nabraja vrste vučnih vozila

- Objašnjava eksploatacione pokazatelje vučnih vozila

- Određuje djelatnost vuče u obavljanju željezničkog saobraćaja

- Planira izvršenje rada na osnovu eksploatacionih pokazatelja vučnih vozila

- Uočava sredstva vuče

- Razvija sposobnost analitičkog mišljenja

- Razvija smopouzdanje

- Razvija odgovornost

- Pismena vježba: Izračunati eksploatacione pokazatelje vučnih vozila

50

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Proračun vuče - Navodi namjenu

proračuna vuče - Objašnjava sile koje

djeluju na voz - Objašnjava vučnu

silu vučnog vozila - Objašnjava

adhezionu vučnu silu

- Objašnjava vučnu silu dizel vozila

- Objašnjava vučnu silu električnog vučnog vozila

- Nabraja sile koje djeluju suprotno smjeru kretanja voza

- Objašnjava otpore vozila

- Objašnjava otpore pruge

- Objašnjava ukupne otpore

- Opisuje uzdužni profil pruge

- Opisuje opterećenje vučnog vozila

- Poznaje određivanje vremena vožnje

- Određuje uslove kretanja vozova i iskorišćenja vučne snage lokomotive

- Određuje koje sile djeluju na vozove pri kretanju

- Određuje opterećenje voza

- Prognozira vožnju voza - Uočava sile koje djeluju

suprotno kretanju voza - Analizira teorijske

prilike na kretanje voza - Izrađuje vremena

vožnje voza

- Razvija sposobnost analitičkog mišljenja

- Razvija samopouzdanje

- Stiče radne navike - Uviđa vezu teorije i

prakse - Shvata značaj

pridržavanja propisa

- Pismena vježba: - Na modelu voza

izvršiti proračun eksploatacionih pokazatelja

Održavanje voznih sredstava - Objašnjava

održavanje voznih sredstava

- Nabraja vrste održavanja voznih sredstava

- Navodi vrste, rokove,cikluse održavanja voznih sredstava

- Uočava održavanja po pitanju funkcionalnosti i pouzdanosti vučnih vozila u eksploataciji

- Crta ciklus održavanja željezničkih vozila

- Razvija sposobnost analitičkog mišljenja

- Primjenjuje propise za upotrebu voznih sredstava

-

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - Đ.Bosić,Vozna sredstva i vuča vozova, Zavod za novinsko- izdavačku delatnost JŽ,

Beograd,1980. - D.Paunović,R.Žerajić,Železnička vozna sredstva i vuča vozova,Zavod za novinsko-

izdavačku delatnost JŽ, Beograd,1976. - Izdanje železničko transportnih organizacija, Teretna kola, Beograd, !987.

51

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom sa multimedijskim

paketom,softverom za prikaz skica i šema i uzoraka mehaničkih komponenti. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. - Pismeno,najmanje jedna pismena vježba u polugodištu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer mašinstva - Diplomirani inženjer saobraćaja 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Putnička kola - Eksploatacija vučenih vozila - Evidencija putničkih kola

- Putnička kola - Teretna kola

- Eksploatacija željeznica - Osovinski sklop - Obrtno postolje - Osovinski ležaj - Odbojnički uređjaj

52

1.2.9. TRANSPORTNO PRAVO, MARKETING I ŠPEDICIJA 1. Naziv predmeta: TRANSPORTNO PRAVO, MARKETING I ŠPEDICIJA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II 72 72 III IV

Ukupno 72 72 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa osnovnim pojmovima iz oblasti prava. - Upoznavanje sa osnovnim pojmovima i podjelom saobraćajnog prava. - Sticanje osnovnih znanja iz oblasti saobraćajnog prava. - Sticanje osnovnih znanja o subjektima i načinu poslovanja u pomorskom,

željezničkom, drumskom i vazduhoplovnom saobraćajnom pravu. - Sticanje znanja o osnovnim karakteristikama uslužne ekonomije. - Upoznavanje sa pojmom marketinga usluga. - Sticanje znanja o osnovnim karakteristikama marketinga usluga. - Upoznavanje sa marketing istraživanjem usluga. - Razumijevanje značaja i uloge marketinga u saobraćaju. - Upoznavanje sa osnovama špediterske djelatnosti. - Sticanje znanja o propisima koji regulišu rad špedicije. - Sticanje znanja o organizaciji špediterske djelatnosti. - Sticanje osnovnih znanja o ugovorima u privredi. - Sticanje osnovnih znanja o hartijama od vrijednosti. - Razvijanje samopouzdanja. - Razvijanje odgovornosti za poštovanje zakonske regulative. - Razvijanje dobre komunikacije i spemnosti za saradnju i timski rad. - Upoznavanje sa pojmom uslužna ekonomija. - Ovladavanje stručnom terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. - Razumijevanje neophodnosti pravilnog korišćenja stručne literature. - Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine.

53

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Pravo - Definiše pravne

pojmove - Objašnjava pravna

načela značajna za primjenu pravnih propisa

- Objašnjava podjelu i navodi karakteristike prava

- Upoređuje važnost poznavanja i korišćenja osnovnih pravnih pojmova

- Razlikuje pravne propise različite pravne snage

- Razlikuje redoslijed primjene pravnih propisa na konkretan pravni posao

- Upoređuje podjelu i osnovne karakteristike transportnog prava

- Razlikuje izvore transportnog prava

- Uočava podjelu izvora transportnog prava

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Stiče samopouzdanje i odgovornost

Privredno pravo - Upoznaje izvore i

pojam privrednog prava

- Definiše subjekte i predmet privrednog prava

- Objašnjava povezanost privrednog i obligacionog prava

- Navodi i objašnjava osnovne oblike privrednih djelatnosti

- Pojašnjava pojam pravnog lica

- Definiše i objašnjava djelatnost preduzetnika

- Definiše i objašnjava djelatnost Ortačkog društva

- Definiše i objašnjava

- Uočava suštinu privrednog prava

- Uočava razliku između subjekta i predmeta privrednog prava

- Uočava ulogu privrednog prava u privredi

- Razlikuje prava, obaveze i odgovornosti

- Identifikuje oblike privrednih djelatnosti

- Razlikuje pojam pravnog i fizičkog lica

- Uočava ulogu preduzetničke djelatnosti

- Određuje ulogu, organizaciju i djelatnost Ortačkog društva

- Određuje ulogu,

- Razvija komunikativnost i prilagodljivost

- Razvija smisao za organizaciju i preduzetništvo

- Stiče sposobnost za timski rad

- Shvata potrebu povezivanja teorije i prakse

- Gost na času (rukovodilac privrednog društva)

- Posjeta nekoj kompaniji

54

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

djelatnost Komanditnog društva

- Definiše i objašnjava djelatnost Akcionarskog društva

- Definiše i objašnjava djelatnost Društva sa ograničenom odgovornošću

organizaciju i djelatnost Komanditnog društva

- Određuje ulogu, organizaciju i djelatnost Akcionarskog društva

- Određuje ulogu, organizaciju i djelatnost Društa sa ograničenom odgovornošću

- Upoređuje, analizira i razlikuje oblike privrednih društava

Pojam transportnog prava - Željeznički

saobraćaj - Objašnjava pojam,

predmet i subjekte željezničkog prava

- Opisuje organizaciju poslova prevoza u željezničkom saobraćaju

- Definiše ugovor u željezničkom saobraćaju

- Drumski saobraćaj - Objašnjava pojam,

predmet i subjekte drumskog saobraćajnog prava

- Opisuje organizaciju poslova prevoza u drumskom

saobraćaju - Definiše ugovor u

drumskom saobraćaju

- Vodni saobraćaj - Objašnjava pojam,

predmet i subjekte - pomorskog prava

Opisuje organizaciju poslova prevoza u pomorskom saobraćaju

- Definiše ugovor u pomorskom

- Uočava značaj željezničkog saobraćajnog prava

- Predviđa obaveze i odgovornosti ugovornih strana u željezničkom saobraćaju

- Uočava značaj drumskog saobraćajnog prava Prepoznaje subjekte i predmet u drumskom saobraćajnom pravu

- Predviđa obaveze i odgovornosti ugovornih strana u drumskom saobraćaju

- Uočava značaj pomorskog prava

- Prepoznaje subjekte i predmet u pomorskom pravu

- Predviđa obaveze i odgovornosti ugovornih strana u pomorskom saobraćaju

- Uočava značaj vazduhoplovnog saobraćajnog prava

- Razvija sposobnost za saradnju

- Razvija pozitivan stav prema zanimanju

- Posjeta preduzeću nekog od navedenih vidova saobraćaja

55

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

saobraćaju - Vazdušni saobraćaj - Objašnjava pojam,

predmet i subjekte vazduhoplovnog prava

- Opisuje organizaciju poslova prevoza u vazdušnom saobraćaju

- Definiše ugovor u vazdušnom saobraćaju

- Unutrašnji saobraćaj

- Objašnjava pojam, predmet i subjekte prava u unutrašnjem saobraćaju

- Opisuje organizaciju poslova prevoza u unutrašnjem saobraćaju

- Definiše ugovor u unutrašnjem saobraćaju

- Određuje subjekte i predmet u vazduhoplovnom saobraćajnom pravu

- Predviđa obaveze i odgovornosti ugovornih strana u vazdušnom saobraćaju

- Uočava značaj prava u unutrašnjem saobraćaju

- Određuje subjekte i predmet u pravu u unutrašnjem saobraćaju

- Predviđa obaveze i odgovornosti ugovornih strana u unutrašnjem saobraćaju

Bankarske organizacije - Nabraja vrste banaka - Nabraja štedno

kreditne organizacije - Opisuje službu

društvenog knjigovodstva

- Razlikuje vrste banaka

- Razlikuje štedno- kreditne organizacije

- Uočava značaj službe društvenog knjigovodstva

- Razvija smisao za organizaciju i preduzetništvo

- Stiče sposobnost za timski rad

- Shvata potrebu povezivanja teorije i prakse

Bankarski poslovi - Objašnjava pojam i

vrste bankarskih poslova

- Navodi subjekte bankarskih poslova

- Poznaje izdavanje bankarskih obveznica i založnica

- Razlikuje bankarske poslove

- Uočava subjekte bankarskih poslova

- Analizira izdavanje bankarskih obveznica

- Razvija logičko zaključivanje - Povezuje uzroke i

posljedice

- Zbirka obrazaca za obavljanje bankarskih poslova

Hartije od vrijednosti - Upoznaje pojam,

osobine i vrste hartija od vrijednosti

- Opisuje i ilustruje

- Uočava vrste hartija od vrijednosti

- Razlikuje mjenicu i ček

- Razvija preciznost

- Edukativna radionica (Uvid u originalne primjere hartija od vrijednosti)

56

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

mjenicu i ček - Objašnjava pojam

akcije i obveznice

- Razlikuje akciju i obveznicu

Poslovi platnog prometa - Opisuje plaćanje

preko računa u bankama

- Definiše gotovinski i bezgotovinski platni promet

- Objašnjava žiro-račun

- Objašnjava akreditiv - Poznaje instrumente

platnog prometa

- Interpretira plaćanje preko računa u bankama

- Uočava gotovinski i bezgotovinski platni promet

- Opisuje svrhu i upotrebu žiro- računa

- Razlikuje instrumente platnog prometa

- Razvija odgovornost - Zbirka obrazaca za obavljanje platnog prometa

Pojam ugovora - Upoznaje pojam

obligacionog odnosa - Definiše pojam

ugovora - Pojašnjava

specifičnosti ugovora u privredi

- Definiše načela ugovora u privredi

- Navodi i opisuje vrste ugovora u privredi

- Određuje pojam i vrste obligacionih odnosa

- Prepoznaje osnovne elemente ugovora

- Uočava značaj zaključivanja ugovora u privredi

- Analizira i razlikuje ugovore u privredi po vrstama

- Upoređuje ugovore u privredi sa drugim ugovorima

- Razvija logičko zaključivanje

- Povezuje uzroke i posljedice

Vježba: - Izrada ugovora

Skladišta - Objašnjava pojam

skladišta - Opisuje skladištenje - Opisuje skladišni

sistem - Nabraja poslove

skladišne službe - Objašnjava zahtjeve

skladišnog poslovanja

- Razlikuje pojam skladišta u užem i širem smislu

- Planira skladištenje - Uočava komponente

skladišnog sistema - Predviđa osnovne

poslove skladišne službe: prijem robe, smještaj i čuvanje, izdavanje i otprema robe

- Uočava osnovne zahtjeve skladišnog poslovanja

- Razvija smisao za red i urednost

- Posjeta skladištu

57

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Transportno osiguranje - Objašnjava značaj

osiguranja - Poznaje istoriju

osiguranja u prevozu - Nabraja vrste

osiguranja u prevozu - Navodi značajne

organizacije osiguranja

- Objašnjava društva za uzajamno osiguranje

- Objašnjava pojmove osiguranja

- Nabraja vrste osiguranja

- Navodi ugovorene stranke

- Objašnjava postupak sklapanja ugovora

- Objašnjava franšize - Objašnjava postupak

sklapanja ugovora s franšizom

- Opisuje predmet osiguranja

- Obrazlaže ponudu osiguranja

- Objašnjava list pokrića

- Objašnjava potvrdu o zaključenom osiguranju

- Određuje značaj osiguranja

- Razlikuje vrste osiguranja u prevozu

- Uočava značajne organizacije osiguranja

- Uočava osnovne karakteristike pojedinih organizacijskih oblika

- Uočava značaj vrijednosti osiguranja

- Određuje premije osiguranja

- Uočava osnovne pojmove osiguranja: svota osiguranja, rizik, interes, osigurani slučaj, premija

- Razlikuje vrste osiguranja

- Razlikuje elemente ugovora osiguranja

- Određuje postupak sklapanja ugovora sa ugovorenom franšizom

- Uočava franšizu - Određuje postupak

sklapanja ugovora bez ugovorene franšize

- Upoređuje: predmet osiguranja, ponudu osiguranja, list pokrića i potvrdu o zaključenom osiguranju

- Uočava karakteristike dokumenata o sklopljenom ugovoru o osiguranju i njhove prednosti u

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Razvija smisao za ekonomičnost

Vježba: - Sklapanje ugovora sa

i bez ugovorene franšize

- List pokrića i potvrda

o zaključenom osiguranju

58

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

konkretnim slučajevima

Špedicija - Objašnjava nastanak

i razvoj špedicije - Definiše pojam

špedicije - Navodi vrste

špedicije - Objašnjava primjenu

INCOTERMS-a - Nabraja

međunarodne i nacionalne propise koji regulišu špeditersku djelatnost

- Objašnjava osnovne poslove špediterske djelatnosti

- Nabraja tarifno-konjukturne poslove

- Objašnjava ugovore o: špediterskoj djelatnosti, vaganju i sortiranju robe

- Nabraja operativne poslove špeditreske djelatnosti

- Opisuje garantno pismo

- Uočava značaj špedicije

- Poznaje razvoj špedicije

- Razlikuje vrste špedicije

- Uočava primjenu INCOTERMS

- Poznaje propise i pravila koja regulišu špeditersku djelatnost

- Poznaje konvencije koje regulišu špeditersku djelatnost

- Razlikuje norme i propise koji regulišu špeditersku djelatnost

- Poznaje nacionalne zakone i propise koji regulišu pitanja špediterske djelatnosti

- Poznaje osnovne poslove špediterske djelatnosti

- Razlikuje tarifno-konjukturne poslove

- Razlikuje poslove: instradacije, akvizicije, refakcije, dispozicije i reklamacije

- Vrši promociju špediterske usluge

- Obrađuje zahtjev za špediterske poslove

- Izrađuje špeditersku ponudu na osnovu zahtjeva

- Poznaje transportne klauzule kupoprodajnih ugovora

- Razlikuje postupke

- Razvija odgovornost - Razvija

komunikaciju, spremnost i sposobnost za timski rad

- Obilazak špediterske agencije

Vježbe: - Izrada zahtjeva - Izrada ponude - Izrada

pretkalkulacije - Popunjavanje

tovarnog lista - Obračun troškova

59

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

istraživanja tržišta - Izrađuje

pretkalkulacije špediterskog posla i poslove vezane za zaključivanje ugovora

- Izrađuje špediterske fakture

- Izvodi poslove: ispostavljanja prevoznih isprava, organizovanja otpreme, carinjenja, osiguranja i ukupnog prometa

- Popunjava tovarni list

- Popunjava konosman - Vrši zaključivanje

ugovora o vaganju i sortiranju

- Obavlja poslove kvalitativnog i kvantitativnog prijema robe

- Vrši zaključivanje ugovora o pakovanju

- Poznaje obračun troškova

- Razlikuje poslove, uvoza, izvoza, tranzita i sajamskih poslova

- Vrši zaključivanje sajamskih poslova

- Shvata pojam garantnog pisma i njegovu upotrebu

Marketing - Poznaje pojam i

definiciju marketinga

- Zna pojam uslužne ekonomije

- Poznaje pojam industrijske ekonomije

- Poznaje pojam tržišta usluga

- Razlikuje vrste marketinga

- Razlikuje osnovne karakteristike uslužne ekonomije

- Vrši komparaciju osnovnih karakteristika industrijske i uslužne ekonomije

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

- Razvija sposobnost opažanja

Vježbe: - Crtanje šeme

karakteristika uslužne ekonomije

- Crtanje šeme elemenata tržišta usluga

- Crtanje šeme karakteristika marketinga usluga

60

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Poznaje pojam marketinga usluga

- Razlikuje elemente tržišta usluga (tražnja, ponuda, karakteristike, konkurencija, segmentacija, standardi)

- Razlikuje karakteristike marketinga usluga (nedodirljivost, neseparabilnost, promjenljivost, kvarljivost)

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - B.Ivošević, Saobraćajno pravo, Beograd, 2008. - M.Vukčević, M.Dokić, Poslovno pravo, Bar, 2006. - S.Kostadinović,Transportno pravo marketing i špedicija,Zavod za udžbenike i

nastavna sredstva,Beograd,2001. - S.Kostadinović,Transportno pravo,Beograd,1997. - Zakonska akta. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Računar - Grafoskop - Projektno platno - Dijaprojektor - Folije za grafoskop 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmena provjera znanja najmanje jednom u klasifikacionom periodu. - Pismeno, pismene vježbe, najmanje jedna u polugodištu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani pravnik - Diplomirani saobraćajni inženjer

61

10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Ugovori u prevozu - Prevozne isprave

- Organizacija prevoza putnika

- Transportno računovodstvo

- Ugovori u prevozu - Prevozne isprave - Poslovna dokumentacija

- Pojam i definicija marketinga

- Tehnologija i organizacija prevoza na željeznici

- Pojam i zadatak marketinga

- Vučna vozila - Zaštita na radu - Pantograf - Glavni prekidač - Sistem uzemljenje

električnih vozila - Transportno pravo,

marketing i špedicija - Organizacija prevoza stvari - Pojam ugovora

- Skladišta - Transportno osiguranje - Špedicija

62

1.2.10. ORGANIZACIJA PREVOZA STVARI 1. Naziv predmeta: ORGANIZACIJA PREVOZA STVARI 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II 72 72 III 72 72 IV

Ukupno 144 144 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje cjelokupnog postupka u vezi sa prijemom stvari u otpravnoj stanici. - Upoznavanje sa prevoženjem i izdavanjem stvari u uputnoj stanici. - Upoznavanje propisa iz potražno-reklamacione službe. - Upoznavanje sa carinskim postupkom kod međunarodnih pošiljaka. - Osposobljavanje da samostalno izvršavaju sve poslove i zadatke u procesu

prevoza. - Ukazivanje na ulogu kao predstavniku željeznice u kontaktima sa korisnicima

prevoza. - Osposobljavanje za otklanjaje nepravilnosti u izvršavanju ugovornih obaveza. - Upoznavanje metode racionalizacije prevoza, prednosti paletizacije i

kontenerizacije. - Upoznavanje prednosti ostalih savremenih vidova transporta. - Osposobljavanje za primjenu tarifskih propisa o računanju prevoznine za

denčane. - Osposobljavanje za primjenu tarifskih propisa o računanju kolske pošiljke. - Osposobljavanje za računanje prevoznine pri posebnim uslovima prevoza. - Upoznavanje ostalih poslova transportno – komercijalne službe. - Praktično obučavanje za dopunu i izmjenu postojećih propisa. - Upoznavanje sa korišćenjem stručne literature.

63

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Transportno manipulativni poslovi - Objašnjava

transportno manipulativne poslove

- Uočava djelatnost rada

Opšte odredbe o prevozu pošiljaka - Nabraja propise koji

regulišu prevoz stvari

- Nabraja službena mjesta za prijem i izdavanje stvari

- Opisuje postrojenja, uređaje i ostala sredstva za rad

- Definiše organizaciju rada transportne službe

- Definiše radno vrijeme magacina

- Navodi obrasce za rad i njihovu podjelu

- Nabraja izvršioce, transportne usluge i organizaciju rada sa pošiljkama

- Obrazlaže stavljanje tarifa na uvid i davanje objašnjenja

- Obrazlaže davanje službenih podataka i otpravljanje službene pošte i prepiske

- Obrazlaže čuvanje upotrijebljenih knjiga i obrazaca

- Nabraja predmete isključene iz prevoza i predmete koji se uslovno primaju na prevoz

- Objašnjava pojam zabrane prevoza i obustave saobraćaja

- Razlikuje vrste robe - Prepoznaje sredstva

za rad - Određuje radno

vrijeme magacina - Analizira obrasce za

rad i njihovu podjelu - Određuje prateću

dokumentaciju - Određuje sredstva za

prevoz robe - Određuje način

kontrole - Planira put prevoza

robe - Poznaje faktore koji

utiču na kvalitet usluge

- Uočava značaj propisa koji regulišu prevoz stvari

- Određuje davanje službenih podataka

- Planira otpravljanje službene pošte

- Uočava značaj čuvanja upotrijebljenih knjiga i obrazaca

- Identifikuje predmete isključene iz prevoza i predmete koji se uslovno primaju na prevoz

- Prepoznaje oblike zabrane prevoza i obustave saobraćaja

- Razvija pozitivan stav prema kvalitetu rada i ispunjavanju radnih obaveza

- Razvija smisao za efikasnost i produktivnost

- Uočava značaj kvalitetnog rada

- Razvija smisao za tačnost i urednost

- Stiče radne navike

- Posjeta magacinu željezničke stanice

64

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Poslovi koji prethode prijemu stvari na prevoz - Objašnjava

naručivanje, izbor i dostavu kola za utovar

- Opisuje određivanje granice tovarenja kola

- Definiše dovoz i smještanje stvari

- Objašnjava popunjavanje tovarnog lista

- Nabraja priloge tovarnog lista

- Objašnjava pakovanje stvari

- Objašnjava obilježavanje i stavljanje listica na komade denčanih stvari

- Opisuje zavođenje tovarnih listova u knjigu otpravljanja

- Rješava problem naručivanja, izbora i dostave kola za utovar

- Reaguje na prekoračenje granice tovarenja

- Određuje uslove prijema stvari

- Analizira popunjavanje propratne dokumentacije

- Analizira propratnu dokumentaciju

- Uočava mjesta postavljanja listica

- Suočava se sa problemima smještaja stvari

- Knjiži tovarne listove - Prepoznaje tipove

ambalaže za pojedine vrste stvari

- Razvija odgovornost - Razvija svijest o

važnosti kvalitetnog rada

- Razvija sposobnost komuniciranja

- Stiče navike tačnosti i sistematičnosti u radu

- Posjeta magacinu željezničke stanice

- Potrebni obrasci za rad

Prijem pošiljaka na prevoz - Navodi uslove

prijema stvari na prevoz

- Definiše prevozni put - Objašnjava dostavu

kola na utovar - Pregleda tovarni list - Opisuje utvrđivanje

težine, broja komada i sadržine kod pošiljaka

- Pojašnjava tovarenje stvari

- Objašnjava utovar stvari koje vrši pošiljalac, odnosno željeznica

- Opisuje kontrolno vaganje

- Objašnjava stavljanje listica, zatvaranje i plombiranje kola

- Upoznaje pošiljaoca

- Određuje uslove prevoza

- Upotrebljava propise za tovarenje stvari

- Knjiži upotrijebljene plombe

- Analizira način utvrđivanja težina i sadržine kod pošiljaka

- Reaguje na prekoračenje rokova utovara, odnosno predaje pošiljaka

- Proračunava prevozne troškove

- Uočava značaj zaključenja ugovora o prevozu

- Prepoznaje slučajeve u kojima se može vršiti utovar van staničnog područja

- Suočava se sa

- Razvija ekološku svijest

- Razvija motivaciju i samopouzdanje

- Razvija sposobnost logičkog razmišljanja i zaključivanja

- Razvija snalažljivost i sposobnost za timski rad

- Uočava značaj kvalitetnog rada

- Stiče samostalnost u radu

- Posjeta magacinu željezničke stanice

65

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

sa rokovima utovara kolskih i rokovima predaje denčanih pošiljaka

- Opisuje zaključivanje ugovora o prevozu

- Objašnjava postupak preuzimanja stvari koje nijesu primljene na prevoz

- Obrazlaže predaju pošiljaka vozovima

- Navodi slučajeve utovara kolskih pošiljaka van staničnog područja

- Opisuje usputnu manipulaciju i predaju stvari stanicama

- Objašnjava ostavljanje kola i stvari u usputnim stanicama

- Pojašnjava pretovar kola

usputnim manipulacijama i predajom stvari stanicama

- Rješava potrebe pretovara kola

- Određuje prevozni put

- Planira predaju pošiljaka vozovima

- Rješava potrebe utovara kolskih pošiljaka van staničnog područja

- Vrši kontrolno vaganje

- Rješava usputnu manipulaciju i predaju stvari stanicama kao i ostavljanje kola i stvari u usputnim stanicama

- Rješava problem pretovara kola

Prevoz pošiljaka - Opisuje organizaciju

prevoza denčanih pošiljaka

- Definiše pokretanje kola za otpremu denčanih pošiljaka

- Objašnjava tovarnicu K-218

- Pojašnjava postupak pri prevozu pošiljaka, otpremanju pošiljaka vozovima i prevozu denčanih pošiljaka

- Objašnjava pretovar pošiljaka

- Objašnjava predaju i prijem pošiljaka u prelaznim stanicama

- Nabraja pošiljke koje se moraju pratiti

- Upoznaje se sa

- Planira prevoz stvari - Rješava praćenje

stvari u toku prevoza - Određuje vrijeme

predaje stvari i pošiljki

- Poznaje postupke koji prethode otpremanju pošiljaka

- Vodi računa o pretovaru pošiljaka

- Poznaje postupak predaje i prijema pošiljaka u stanicama prelaza

- Analizira i rješava smetnje pri prevozu

- Identifikuje pošiljke koje se moraju pratiti

- Suočava se sa smetnjama pri

- Razvija smisao za ekonomičnost i produktivnost

- Razvija preciznost i tačnost

- Shvata značaj poštovanja propisa

- Razvija ekološku svijest

- Razvija odgovornost

- Posjeta magacinu željezničke stanice

66

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

smetnjama pri prevozu

prevozu

Poslovi koji se odnose na izdavanje stvari - Opisuje pripremu za

izdavanje prispjelih pošiljaka

- Objašnjava zavođenje tovarnih listova u knjigu prispijeća

- Objašnjava pregled prispjelih tovarnih listova i zaračunavanje prevoznih troškova

- Izvještava primaoca o prispijeću stvari

- Definiše pripremu za izdavanje prispjelih pošiljaka

- Objašnjava postupak iskupljenja tovarnih listova i naplate prevoznih troškova

- Objašnjava postupak izdavanja i odnošenja stvari

- Objašnjava način izdavanja nepotpuno prispjelih, oštećeih ili uhištenih pošiljaka

- Izvještava o roku istovara i odnošenja stvari

- Opisuje izmjenu ugovora o prevozu

- Definiše ponovnu predaju – rekspediciju pošiljaka

- Upoznaje se sa smetnjama pri izdavanju stvari

- Objašnjava prodaju stvari

- Objašnjava računanje ležarine i kolske dangubnine

- Pojašnjava prekartiranje

- Knjiži prispjelu dokumentaciju

- Određuje postupak predaje stvari

- Određuje vrijeme odnošenja stvari

- Analazira prevozne troškove

- Vrši korekcije pri prevozu stvari

- Bira odgovarajući postupak izvještavanja primaoca o prispijeću stvari

- Računa prevozne troškove

- Odobrava pristup istovaru i odnošenju pošiljaka

- Rukuje izdavanjem prispjelih pošiljaka

- Suočava se sa problemom izdavanja nepotpuno prispjelih ili oštećenih pošiljaka

- Poznaje rokove istovara i odnošenja stvari

- Rješava smetnje pri izdavanju stvari

- Razlikuje uslove rekspedicije

- Rješava problem u slučaju pojave smetnje pri izdavanju

- Uočava značaj računanja ležarine i kolske dangubnine

- Razlikuje uslove koji prethode prodaji stvari

- Vrši prekartiranje pošiljaka

- Razvija smisao za preciznost i tačnost u radu

- Razvija ekološku svijest

- Razumije značaj preciznosti i profesionalnosti u obavljanju poslova

- Razvija sposobnost za urednost i preglednost u radu

- Razvija samopouzdanje

- Razvija sposobnost za saradnju

- Razvija odgovornost

- Posjeta magacinu željezničke stanice

67

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

pošiljaka Zakonski propisi - Opisuje osnovnu

djelatnost željeznice - Objašnjava

zaključivanje ugovora o prevozu i prijem stvari na prevoz

- Opisuje izvršenje prevoza

- Objašnjava postupak u slučaju smetnji u izvršenju prevoza

- Objašnjava odgovornost željeznice

- Opisuje reklamacije iz ugovora o prevozu

- Pojašnjava zastarjelost potraživanja

- Uočava primjenu zakonskih propisa pri prevozu stvari

- Razvija sposobnost povezivanja znanja iz različitih oblasti

- Rješava probleme reklamacija

- Rješava probleme u slučaju smetnji u izvršenju prevoza

- Poznaje obaveze željeznice prema korisnicima usluga

- Kritički procjenjuje odnos željeznice prema prevozu stvari

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Povezuje uzroke i posljedice

- Razvija smisao za red i urednost

- Pismena vježba: Zakonski propisi

68

Razred: TREĆI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Posebni slučajevi u prevozu stvari - Navodi slučajeve

prodaje stvari i postupke sa viškom i nađenim stvarima

- Objašnjava stavljanje zabrane na pošiljke i njihova plijenidba

- Nabraja posebne potvrde o prijemu ili izdavanju pošiljke

- Opisuje uništenje stvari

- Definiše uzimanja uzoraka stvari

- Objašnjava postupak sa zalutalim pošiljkama

- Obrazlaže postupak u slučaju prekoračenja tovarenja kola

- Pojašnjava postupak u slučaju izmjene ugovora o prevozu

- Objašnjava slučaj smetnje pri prevozu odnosno pri izdavanju stvari

- Navodi slučajeve u kojima se vrši utovar ili istovar van staničnog područja

- Poznaje postupak sa viškom i nađenim stvarima kao i slučaj prodaje

- Poznaje postupak u slučaju prekoračenja tovarnog profila

- Poznaje postupak u slučaju izmjene ugovora o prevozu

- Rješava problem zalutalih pošiljaka

- Određuje postupak za slučaj smetnji pri prevozu i izdavanju stvari

- Poznaje postupak u slučaju prekoračenja tovarnog profila

- Pravi izmjene ugovora o prevozu

- Rješava smetnje pri prevozu odnosno izdavanju stvari

- Predviđa postupak utovara ili istovara van staničnog područja

- Razvija samopouzdanje

- Razvija odgovornost - Shvata potrebu

povezivanja teorije i prakse

- Razvija sposobnost prepoznavanja problema i nalaženje rješenja

- Posjeta magacinu željezničke stanice

Posebne vrste pošiljaka - Pojašnjava slučajeve

prevoza posmrtnih ostataka, živih životinja i žive ribe u vodi

- Objašnjava dezinfekciju kola

- Opisuje prevoz opasnih predmeta i materija po RID-u

- Pojašnjava prevoz pošiljaka od vrata do vrata, oročenog i dogovorenog prevoza

- Razlikuje vrste prevoza pošiljaka

- Određuje postupak pri prevozu opasnih materija

- Procjenjuje potrebu dezinfekcije kola

- Razlikuje klasične i savremene načine transporta

- Uočava značaj kompletnog izvršenja usluge

- Uočava značaj

- Razvija svijest o značaju zaštite životne sredine

- Povezuje uzroke i posljedice

- Razvija logično zaključivanje

- Pismena vježba iz domena posebnih vrsta pošiljaka

69

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Obrazlaže organizaciju kombinovanog i integralnog transporta

kombinovanog transporta

Potražno – reklamacioni postupak - Objašnjava ulogu

potražno-reklamacionog postupka

- Nabraja osnovne pojmove potražno-reklamacionih poslova

- Nabraja evidencije koje se vode u potražno-reklamacionom postupku

- Objašnjava potražni postupak u slučaju utvrđivanja nedostatka u otpravnoj,usputnoj i uputnoj stanici ili u vozu

- Objašnjava postupak u slučaju viška stvari

- Opisuje potragu za viškom

- Definiše sprovodnicu K-316

- Objašnjava postupak u slučaju utvrđivanja gubitka i oštećenja

- Objašnjava zapisnik o izviđaju K-320

- Opisuje postupak u slučaju krađe

- Objašnjava potražni postupak kod pošiljaka iz međunarodnog saobraćaja

- Definiše čuvarsku službu i postupak u slučaju krađe

- Uočava značaj potražno-reklamacionog postupka

- Planira postupak u slučaju utvrđivanja nedostatka ili viška

- Suočava se sa potražnim postupkom kod pošiljaka iz međunarodnog saobraćaja

- Suočava se sa problemima utvrđivanja nedostatka u stanicama

- Rješava probleme sa pojavom viška stvari

- Određuje evidenciju za vođenje potražno-reklamacionog postupka

- Predviđa postupak kod utvrđivanja gubitka i oštećenja

- Shvata postupak vođenja zapisnika

- Uočava rad čuvarske službe na očuvanju stvari

- Razvija snalažljivost i sposobnost za timski rad

- Razvija odgovornost - Razvija sposobnost

primjene stečenih znanja u različitim situacijama

- Stiče samopouzdanje i sigurnost

- Razvija smisao za red i urednost

- Pismena vježba iz potražno-reklamacionog postupka

Carinski postupak - Definiše osnovne - Pokazuje carinski - Razvija preciznost i - Pismena vježba iz

70

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

pojmove iz carinskog postupka

- Objašnjava carinski postupak u željezničkom saobraćaju

- Definiše smještaj carinske robe

- Nabraja carinske isprave, žigove i obrasce

- Objašnjava postupak u slučaju promjene reda vožnje

- Opisuje radno vrijeme carine i odgovornost željeznice

- Objašnjava postupak u slučaju promjene mjesta carinjenja i vraćanja pošiljke

- Objašnjava carinski postupak pri prevozu stvari u slučaju uvoza i izvoza

- Navodi odgovornost željeznice u prevozu stvari

postupak - Određuje

odgovornost željeznice

- Uočava carinske isprave, žigove i obrasce

- Određuje smještaj carinske robe

- Određuje mjesto promjene carinjenja

- Određuje postupak pri prevozu stvari iz uvoza i izvoza

- Shvata odgovornost željeznice u prevozu stvari

tačnost u radu - Razvija odgovornost - Stiče samopouzdanje

i sigurnost

carinskog postupka - Izvođenje stručne

ekskurzije

Tarifni propisi - Definiše pojam i

namjenu željezničke tarife

- Objašnjava osnovne propise koji regulišu odnose između prevozioca i korisnika prevoza

- Obrazlaže tarifu za prevoz stvari, dio 1

- Objašnjava tarifu, dio 2, klasifikaciju stvari i spisak predmeta

- Opisuje imenik željezničkih stanica

- Objašnjava daljinar i putokaz spiska stanica i tablicom upućivanja sa

- Razumije pojam tarife

- Predviđa primjenu propisa i kriterijuma koji regulišu odnose između prevozioca i korisnika prevoza

- Pokazuje priloge tarife za prevoz stvari, dio 1

- Upotrebljava klasifikaciju robe, imenik željezničkih stanica i daljinar

- Proračunava prevoznine u zavisnosti od vrste pošiljke

- Predviđa značaj poznavanja svojstava

- Razvija motivaciju i samopouzdanje

- Razvija svijest o potrebi kvalitetnog rada

- Stiče navike tačnosti i sistematičnosti u radu

- Pismena vježba: Primjena tarife i tarifskih propisa

71

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

prevoznim putevima - Objašnjava

računanje prevoznine i naknade za sporedne usluge

- Definiše dodatke na prevozninu

- Obrazlaže utvrđivanje težine mjerodavne za računanje prevoznine

- Objašnjava računanje prevoznine za kolske i denčane pošiljke

i vrste robe - Planira poslove koji

prethode računanju prevoznine

- Izvodi računanje prevoznine

- Izvodi proračun prevoznine i naknade za sporedne usluge

- Predviđa slučajeve zaračunavanja dodatka na prevozninu

- Računa naknade za sporedne usluge

Računanje prevoznine za denčane pošiljke - Objašnjava

računanje prevoznine za denčane pošiljke

- Objašnjava računanje prevoznine denčanih pošiljki mješovitog prevoza

- Opisuje računanje prevoznine za denčane pošiljke oročenog, dogovorenog, brzovoznog i ekspresnog prevoza

- Obrazlaže računanje prevoznine denčanih pošiljki za stanice na industrijskim kolosijecima

- Opisuje računanje prevoznine za stvari koje se predaju u malim i srednjim kontenerima

- Opisuje računanje prevoznine za zbirne denčane stvari

- Opisuje računanje prevoznine za opasne materije i predmete propisane

- Razumije organizaaciju prevoza denčanih pošiljki

- Razlikuje načine računanja prevoznine denčanih pošiljki u zavisnosti od načina prevoza

- Određuje visinu prevoznine

- Računa prevozninu na industrijskim kolosijecima

- Računa prevoznine za male i srednje kontenere

- Izvodi račun za prevozninu opasne materije i predmeta propisanih RID-om

- Računa prevozninu za: - kabaste stvari -žive životinje i -žive ribe u vodi

- Razvija pozitivan odnos prema zanimanju

- Stiče samostalnost u radu

- Razvija odgovornost i preciznost

- Stiče sigurnost u radu

- Pismena vježba: Računanje prevoznine za denčane pošiljke

72

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

RID-om - Objašnjava

računanje prevoznine za denčane kabaste stvari

- Objašnjava računanje prevoznine za denčane pošiljke živih životinja

- Objašnjava računanje prevoznine za denčane pošiljke žive ribe u vodi

Računanje prevoznine za kolske pošiljke - Navodi osnovna

pravila računanja prevoznine za kolske pošiljke

- Objašnjava računanje prevoznine za kolske pošiljke oročenog i ekspresnog prevoza

- Objašnjava računanje prevoznine za brzovozne kolske pošiljke i pošiljke dogovorenog prevoza

- Opisuje računanje prevoznine za kolske pošiljke stvari koje se različito tarifiraju

- Opisuje računanje prevoznine za kolske pošiljke živih životinja

- Objašnjava računanje prevoznine za šinska vozila koja nijesu uvrštena u kolski park nijedne željeznice

- Objašnjava računanje prevoznine za kolske

- Određuje postupak računanja prevoznine za kolske pošiljke oročenog i ekspresnog prevoza

- Računa prevozninu za brzovozne i pošiljke dogovorenog prevoza

- Računa prevozninu pošiljki koje se različito tarifiraju

- Računa prevoznine za kolske pošiljke živih životinja

- Određuje postupak računanja prevoznine za kolske pošiljke dugačkih predmeta u više kola

- Računa prevozninu pošiljaka mješovitog prevoza

- Računa prevoznine na industrijskim kolosijecima

- Izvodi obračun troškova:mješovitog vojnog transporta, naročitih pošiljaka i u kolima specijalne konstrukcije

- Uočava faktore koji

- Razvija samostalnost u radu

- Razvija smisao za tačnost i preciznost

- Razvija samopouzdanje

- Stiče stručnost, sposobnost i pouzdanost u radu

- Razvija odgovornost - Razvija svijest o

neophodnosti kvalitetnog obavljanja radnih zadataka

- Pismena vježba iz oblasti računanja prevoznine za kolske pošiljke

73

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

pošiljke dugačkih predmeta u više kola

- Objašnjava računanje dodatka na prevozninu

- Opisuje računanje prevoznine za prevoz pošiljki u mješovitom prevozu

- Opisuje računanje prevoznine za prevoz pošiljki na industrijskim prugama

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz stvari u velikim kontenerima

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz mješovitog vojnog transporta

- Objašnjava - računanje prevoznine za naročite pošiljke

- Nabraja predmete za zaštitu stvari i pribor za tovarenje

- Objašnjava prevoznine kod upotrebe pokrivača i nosača pokrivača

- Objašnjava računanje prevoznine kod upotrebe ostalog tovarnog pribora

- Objašnjava računanje prevoznine kod upotrebe materijala i predmeta koji služe za zaštitu stvari od toplote ili hladnoće

- Opisuje doleđivanje u toku prevoza

- Objašnjava

utiču na način obračuna prevoznih troškova

- Predviđa predmete za zaštitu stvari

- Predviđa pribor za tovarenje

- Računa prevoznine kod upotrebe: pokrivača i ostalog tovarnog pribora, materijala i predmeta koji služe za zaštitu stvari od toplote ili hladnoće

- Planira doleđivanje u toku prevoza

- Razlikuje računanje prevoznine za slučaj prevoza u kolima: specijalne konstrukcije, korisnika prevoza ili u zakupu

- Određuje računanje prevoznine za pošiljke u posebnim teretnim vozovima i grupama kola

- Predviđa djelimičan dotovar ili istovar u toku prevoza

74

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

računanje prevoznine za prevoz stvari u kolima specijalne konstrukcije sopstvenosti željeznice

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz stvari u kolima korisnika prevoza ili u kolima u zakupu

- Objašnjava računanje prevoznine za pošiljke u posebnim teretnim vozovima

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz stvari u grupama kola

- Opisuje djelimičan dotovar ili istovar u toku prevoza

- Objašnjava prevoznine za pošiljke za potrebe željezničkih preduzeća

Međunarodni propisi - Objašnjava

međunarodnu konvenciju o prevozu stvari CIM

- Obrazlaže područje voženja i primjene konvencije

- Opisuje zaključivanje ugovora o prevozu

- Obrazlaže odgovornost za navode u tovarnom listu, vozarinske dodatke i postupak sa pretegom

- Upoznaje sa rokovima isporuke

- Razumije međunarodnu konvenciju o prevozu stvari

- Uočava područje njene važnosti i primjene

- Uočava značaj navoda u tovarnom listu

- Informiše o rokovima isporuke

- Rješava izmjene ugovora o prevozu

- Rješava smetnje pri izdavanju

- Suočava se sa reklamacijama i

- Uočava važnost kvalitativnog rada

- Stiče samopouzdanje - Razvija sposobnost

za postizanje kompromisa

- Razvija tehničku kulturu i sposobnost komunikacije u struci

- Shvata značaj poštovanja normi i propisa

- Razvija odgovornost - Razvija snalažljivost

- Pismena vježba iz međunarodnih propisa

75

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Objašnjava izmjenu ugovora o prevozu

- Objašnjava smetnje pri izdavanju

- Opisuje zajedničku odgovornost željeznica

- Objašnjava reklamacije i tužbe

- Nabraja slučajeve gašenja prava na tužbu protiv željeznice

- Opisuje zastarijevanje potraživanja

- Objašnjava obračun između željeznica-regresi

- Objašnjava reglementaciju međunarodnog saobraćaja

- Objašnjava međunarodni pravilnik o prevozu kola korisnika prevoza

- Obrazlaže odštete zbog prekoračenog roka isporuke

tužbama - Određuje slučajeve

gašenja prava na tužbu i zastarijevanja potraživanja

- Uočava zajedničku odgovornost željeznica

- Upotrebljava sporazume u međunarodnom saobraćaju

- Navodi slučajeve zastarijevanja potraživanja

- Rješava obračun između željezničkih uprava

- Upotrebljava međunarodni pravilnik o prevozu kola korisnika prevoza

- Uočava posljedice-štete zbog prekoračenog roka isporuke

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M.Radošević,Organizacija prevoza stvari,za II, III i IV stepen stručnog obrazovanja

srednje saobraćajne škole,Zavod za novinsko-izdavačku delatnost JŽ - Beograd,1983.

- S.Stamenković, M.Selaković, Priručnik iz organizacije prevoza stvari sa načinom računanja prevoznine, Zavod za novinsko-izdavačku delatnost JŽ Beograd, 1992.

- Pravilnik o organizaciji prevoza putnika i pošiljaka (Pravilnik 160) JŽ,1981. - Uputstvo o manipulaciji pri prevozu robe železnicom (Uputstvo 162),Preduzeće za

železničku izdavačko-novinsku delatnost, Beograd,1999. - Uputstvo o potražnom postupku (Uputstvo 163), Zavod za novinsko-izdavačku i

propagandnu delatnost,JŽ – Beograd,1981. - Uputstvo o carinskom postupku u železničkom saobraćaju (Uputstvo 164),Zavod

za novinsko-izdavačku i propagandnu delatnost,JŽ – Beograd,1981. - Tarifa za prevoz stvari na prugamaJŽ,Zavod za novinsko-izdavačku i propagandnu

delatnost,JŽ – Beograd,1986. - Pravilnik o prevozu opasnih stvari na železnicama(RID),Zavod za novinsko-

izdavačku i propagandnu delatnost JŽ – Beograd,1986.

76

- Uputstvo o prevozu naročitih pošiljaka (Uputstvo 20),Preduzeće za železničku izdavačko-novinsku delatnost, Beograd,1991.

- Propisi za tovarenje (Prilog II RIV-a),Preduzeće za železničku izdavačko-novinsku delatnost,Beograd,1990.

- Uputstvo za upotrebu kola i tovarnog pribora (Uputstvo 90),Preduzeće za železničku izdavačko-novinsku delatnost,Beograd,1990.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Pismeno,najmanje jedna pismena vježba u polugodištu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani saobraćajni inženjer - Diplomirani ekonomista 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Pojam ugovora - Skladišta - Transportno osiguranje - Špedicija

- Transportno pravo, marketing i špedicija

- Transportno pravo, marketing i špedicija

- Saobraćaj kao dio procesa proizvodnje

- Vrste vozova, podjela i označavanje

- Odredbe o kolima - Sastavljanje vozova

- Organizacija željezničkog saobraćaja

- Radne jedinice i osoblje za izvršenje saobraćaja

- Vrste vozova - Odredbe o kolima - Sastavljanje vozova

- Teretna kola - Vrijeme korišćenja kola - Tovarni pribor - Obezbjeđenje kola i

tovarnog pribora - Integralni transport

- Eksploatacija vučenih vozila - Teretna kola - Tovarni pribor - Integralni transport

- Denčane i kolske pošiljke - Tehnologija i organizacija prevoza na željeznici

- Robe u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju

- Tarife i tarifna politika na željeznici

- Željeznički saobraćajni sistemi

- Izračunavanje vozne cijene

- Opšte odredbe o prevozu stvari

- Tarifski propisi - Računanje prevoznine za

- Praktična nastava - Prevoz putnika i stvari - Transportno komercijalni

poslovi

77

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja denčane i kolske pošiljke

78

1.2.11. ORGANIZACIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA 1. Naziv predmeta: ORGANIZACIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II 108 108 III 108 108 IV 132 132

Ukupno 174 348 3. Opšti ciljevi nastave - Razvoj ličnosti učenika u pogledu kompletne organizacije željezničkog saobraćaja

u zemljama jugoistočne Evrope. - Osposobljavanje učenika za samostalno organizovanje i regulisanje željezničkog

saobraćaja na sistemima koji se koriste na prugama Crne Gore i susjednih željezničkih uprava.

- Upoznavanje sa dostignućima i tehnikama koje se koriste u organizaciji željezničkog saobraćaja na novim prugama.

- Detaljno upoznavanje i savladavanje svih poslova i aktivnosti koje se tiču organizacije željezničkog saobraćaja, kako u dispečerskim centrima, tako i u stanicama i ostalim službenim mjestima na pruzi.

- Usvajanje stručnih kompetencija za samostalno vršenje poslova: otpravnika vozova, vozovođe, rukovaoca manevre, saobraćajno-transportnog radnika i skretničara.

79

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Saobraćaj kao dio procesa proizvodnje - Definiše vrste

saobraćaja - Objašnjava ulogu

željezničkog saobraćaja u saobraćajnom sistemu

- Navodi osnovne prednosti svih vidova saobraćaja

- Razlikuje prednosti željezničkog transportnog sistema

- Upoređuje željeznički transportni sistem sa ostalim vidovima saobraćaja

- Vrši komparaciju i drugih vidova saobraćaja

- Razvija pozitivan stav prema novim saznanjima

Radne jedinice i osoblje za izvršenje saobraćaja - Nabraja jedinice i

osoblje koje radi u izvršnim jedinicama željeznice

- Opisuje osnovne poslove osoblja u izvršnim jedinicama željeznice

- Definiše sve poslove koje obavlja saobraćajno transportni tehničar u regulisanju i organizovanju željezničkog saobraćaja

- Razlikuje poslove radnih jedinica i osoblja u njima koje direktno učestvuju u regulisanju i organizovanju saobraćaja

- Upotrebljava pravilno termine vezane za svaku grupu zanimanja u radnim jedinicama željeznice

- Uočava raspored radnih jedinica željeznice i sastav osoblja u njima, naročito koje se odnose na izvršne jedinice infrastrukture

- Formira neophodna znanja o izvršnim jedinicama i osoblju koje su pod direktnom upravom otpravnika vozova

- Razvija odgovornost

Postrojenja za izvršenje saobraćaja - Opisuje postrojenja

koja služe za regulisanje saobraćaja

- Objašnjava namjenu uređaja, naročito

- Uočava postrojenja i tehnike koja se koriste za izvršenje saobraćaja u Crnoj Gori (stanice, čvorovi, stabilna

- Shvata značaj pridržavanja propisa

- Posjeta željezničkoj stanici

- Pismeni zadatak

80

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

signalno- sigurnosnih koji se koriste za izvršenje saobraćaja

- Obrazlaže različite vrste postrojenja koja se koriste za izvršenje saobraćaja u Crnoj Gori i zemljama jugoistočne Evrope

postrojenja itd.) - Upoređuje različite

vrste postrojenja koje se koriste za izvršenje saobraćaja

- Uočava način rada uređaja u Crnoj Gori koja se koriste za regulisanje saobraćaja

- Izražava funkcionisanje i namjenu staničnih postrojenja za izvršenje saobraćaja (kolosiječni parkovi, način regulisanja saobraćaja, postupci u slučaju kvara postrojenja itd.)

- Rukuje postrojenjima za izvršenje saobraćaja

Vrste vozova,podjela i označavanje - Nabraja i opisuje

vrste vozova koji saobraćaju na prugama Evrope

- Navodi način i metodologiju podjele vozova po više pristupa i metodologija

- Objašnjava detaljno način označavanja vozova

- Analizira Uputstvo 54 o označavanju vozova

- Upoređuje vozove prema podjelama određenim Pravilnikom 2

- Određuje oznaku voza na osnovu zadatih parametara

- Interpretira znanje o vozovima i koji ne saobraćaju na prugama Crne Gore

- Uočava podjele vozova prema Uputstvu 54 i Pravilniku 2

- Povezuje uzroke i posljedice

- Softver sa prezentacijom vozova i njihovim oznakama

- Posjeta željezničkoj stanici

Željeznička signalizacija - Opisuje osnovne

osobine željezničke signalizacije

- Nabraja osobine sistema željezničke signalizacije koji se

- Razlikuje detaljno osobine sistema željezničke signalizacije koji se koriste u Crnoj Gori

- Uočava podjele i

- Razvija interesovanje za nova saznanja

- Posjeta željezničkoj stanici i obilazak signala na otvorenoj pruzi

- Softver rada signala - Pismeni zadatak

81

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

koriste u Crnoj Gori - Objašnjava značaj

raličitih sistema željezničke signalizacije

namjenu željezničke signalizacije prema Pravilniku 1

- Analizira rad glavnih, manevarskih, dopunskih signala i signala staničnog i voznog osoblja

- Uočava signale za elektrovuču na vozilima i ostale signale koji se koriste za regulisanje saobraćaja

Odredbe o kolima - Nabraja vrste kola

koje se koriste u željezničkom saobraćaju

- Opisuje osnovnu namjenu svih vrsta kola, u putničkom i teretnom saobraćaju

- Rezimira komparativne prednosti jednih kola u odnosu na druge

- Određuje serije svih vrsta kola i najčešće podserije

- Određuje izbor kola kod naručivanja od strane naručioca prevoza

- Predviđa postupke sa neispravnim kolima (olistavanje)

- Određuje pravilan raspored kola u vozu

- Uočava osnovne grupe kola u putničkom i teretnom saobraćaju

- Formira znanja o minimalnim eksploatacionim osobinama kola i o izboru kola za prevoz putnika i robe

- Razvija interesovanje za nova saznanja

- Softver različitih vrsta kola

- Pismeni zadatak

Poslovni red i tehnološki proces rada stanice - Opisuje namjenu

poslovnog reda stanice i tehnološkog procesa rada stanice

- Objašnjava značaj saobraćajno tehničke dokumentacije u stanicama

- Obrazlaže izradu

- Zna sadržaj poslovnog reda stanice i tehnološkog procesa rada

- Uočava potrebne informacije iz stanične dokumentacije

- Određuje namjenu I i

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Razvija preciznost

- Poslovni red i tehnološki proces rada stanice

- Pismeni zadatak

82

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

poslovnog reda stanice i tehnološkog procesa rada stanice (koje stanice imaju potrebu za istim, ko radi, neophodni elementi za izradu itd.)

- Navodi postupke sa čuvanjem dokumentacije u službenim mjestima

II dijela poslovnog reda stanice

- Demonstrira snalaženja u službenim mjestima korišćenjem stanične dokumentacije

- Uočava neophodnost poznavanja tehnoloških operacija u svakoj stanici i poznavanja mjesnih prilika

83

Razred: TREĆI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Manevarski poslovi - Opisuje i nabraja sve

vrste manevarskih poslova

- Objašnjava razlike između voznih i manevarskih vožnji

- Obrazlaže način organizacije manevarskih poslova, sastav osoblja, rukovođenje manevarskim poslovima itd.

- Uočava organizaciju manevarskih poslova tako da može samostalno da rukovodi istim

- Određuje signalne znake manevarskog osoblja i lokomotivskog osoblja

- Razlikuje načine postavljanja voznih i manevarskih puteva vožnji

- Pokazuje znanje neophodno za samostalno vršenje manevarskih poslova

- Određuje poslove neposrednih izvršilaca manevarskih poslova (skretničari, vođe manevre, rukovaoci manevre, manevristi)

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Softver sa prikazom manevarskih poslova

Sastavljanje vozova - Opisuje i objašnjava

kako se sastavljaju vozovi u željezničkom saobraćaju

- Objašnjava kriterijume po kojima se sastavljaju vozovi

- Poznaje sisteme kočenja i kočnice na željezničkim vozilima

- Određuje samostalno pravilno sastavljanje vozova prema kriterijumima određenim Pravilnikom 2 i Uputstvom 233

- Uočava poslove vozovođe u pogledu sastavljanja vozova

- Planira probe kočnica

- Određuje sastav voza po saobraćajno tehničkim kriterijumima

- Uočava značaj i svrsishodnost pravilnog sastavljanja vozova

- Formira znanja o

- Shvata važnost očuvanja kvaliteta

- Softver sa simulacijom sastavljanja vozova

- Posjeta ranžirnoj stanici

- Pismeni zadatak

84

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

kočnicama željezničkih vozila

Propratne isprave voza - Nabraja sve moguće

propratne isprave kod voza

- Objašnjava namjenu svake propratne isprave

- Definiše pojedinačne obaveze izvršnog osoblja kod ispostavljanja i popunjavanja propratnih isprava voza

- Demonstrira ispostavljanje i popunjavanje propratnih isprava voza

- Razlikuje propratne isprave (putni list, teretnica, nalozi, izvještaj o sastavu i kočenju vozova i plan rada sabirnog voza)

- Uočava obaveze saobraćajno transportnog tehničara u vezi pravilnog ispostavljanja i uručivanja propratnih isprava voza

- Razvija preciznost - Razvija smisao za

red i urednost

- Katalog propratnih isprava voza

- Uputstvo za rad sa ispravama voza

Uvođenje vozova u saobraćaj - Opisuje i objašnjava

postupak kod uvođenja vozova u saobraćaj

- Poznaje odredbe o obavezama rasporednih stanica u vezi uvođenja vozova u saobraćaj

- Demonstrira određivanje broja voza

- Definiše postupke izvršnog osoblja za pravilno uvođenje voza u saobraćaj

- Organizuje uvođenje voza u saobraćaj

- Uočava uslove za pokretanje vozova prema Pravilniku 2

- Planira otpremu vozova na rasporednom odsjeku

- Formira sposobnost i znanje da samostalno uvodi voz u saobraćaj

- Uočava zadatke rasporednih stanica i dispečerske službe pri uvođenju vozova

- Stiče samopouzdanje i sigurnost

- Softver sa simulacijom uvođenja vozova u saobraćaj

- Pismeni zadatak

Obavještenje o saobraćaju vozova - Opisuje i objašnjava

postupak kod davanja i primanja obavještenja o saobraćaju vozova

- Poznaje odredbe o propisanim

- Razlikuje fonograme kojima se izvršno osoblje sporazumijeva i informiše o saobraćaju vozova

- Kreira izvještaj o

- Povezuje uzroke i posljedice

- Razvija smisao za red i urednost

- Pismeni zadatak

85

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

fonogramima u vezi obavještenja o saobraćaju vozova

- Nabraja vrste službenih fonograma koji se razmjenjuju pri kretanju vozova

saobraćaju vozova za određeni rasporedni odsjek

- Proračunava kašnjenja vozova na svom rasporednom odsjeku

- Formira sposobnost davanja i primanja službenih fonograma koji se odnose na kretanje vozova (aviza, odjava, dopuštenje, analiza, dispozicija)

Vozno osoblje i posijedanje vozova - Nabraja sastav

voznog osoblja i način posjedanja vozova

- Objašnjava uslove koji određuju sastav voznog osoblja i uslove za posjedanje vozova

- Definiše podjele voznog osoblja na lokomotivsko i vozopratno osoblje

- Poznaje uslove za jednoposjed i dvoposjed vučnih vozila

- Određuje sastav voznog osoblja na vozu

- Izvodi upis sastava voznog osoblja u propratne isprave voza

- Uočava ko ima pravo putovanja na vučnom vozilu

- Određuje postupke u slučaju saobraća voza sa smanjenim brojem voznog osoblja

- Uočava znanje o pravilnom sastavu voznog osoblja voza i posjedanja vučnog vozila

- Određuje značaj i ulogu svakog člana voznog osoblja

- Formira sposobnost brzog analiziranja propratnih isprava voza

- Shvata značaj o potrebi zaštite na radu

- Posjeta željezničkoj stanici

Regulisanje saobraćaja vozova - Nabraja načine

regulisanja saobraćaja vozova

- Objašnjava svaki od načina regulisanja

- Interpretira regulisanje saobraćaja vozova u staničnom razmaku i sa sistemom MZ

- Razvija odgovornost - Razvija

interesovanje za nova saznanja

- Softver sa simulacijom regulisanja saobraćaja vozova

- Pismeni zadatak

86

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

saobraćaja vozova (stanični razmak, MZ, APB, TK)

- Obrazlaže prednosti svakog od načina regulisanja saobraćaja

- Navodi vrste regulisanja saobraćaja koji se koriste u Crnoj Gori

(međustanične zavisnosti)

- Uočava uslove za regulisanje saobraćaja vozova u uslovima upotrebe telekomande

- Rješava sporne situacije kod regulisanja saobraćaja u staničnom razmaku i sa sistemom MZ

- Ispostavlja naloge putnom listu (Opšti nalog I i nalog II za ukrštavanje)

- Uočava znanje za samostalno regulisanje saobraćaja u staničnom razmaku i sistemu MZ

- Određuje prednosti telekomande pri regulisanju saobraćaja

- Uočava sposobnost prilagođavanja naprednim sistemima za regulisanje saobraćaja vozova

87

Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Primanje i otpremanje vozova - Opisuje aktivnosti

koje vrši saobraćajno osoblje na primanju i otpremanju vozova

- Nabraja fonograme koji se koriste pri primanju i otpremanju vozova

- Poznaje redoslijed tehnoloških operacija prije otpreme voza

- Demonstrira primjere fonograma za prijem i otpremu vozova

- Uočava sastav fonograma dopuštenja, avize, predavize, odjave, dispozicije i analize

- Izvodi prijem voza na slobodne i na zauzete kolosijeke

- Određuje indirektnu otpremu vozova

- Analizira redoslijed prijema vozova u stanicu, posebno odredbe koje se odnose na ukrštavanje vozova

- Formira planove za otpremu vozova koji saobraćaju u zakašnjenju

- Upoređuje kašnjenja vozova u realnom vremenu i predlaže ukrštavanja vozova

- Shvata vezu teorije i prakse

- Softver sa simulacijom primanja i otpremanja vozova

- Posjeta željezničkoj stanici

Regulisanje saobraćaja vozova u zakašnjenju - Opisuje situacije

koje dovode do zakašnjenja vozova

- Nabraja rješenja koja se primjenjuju za smanjenje zakašnjenja vozova

- Poznaje stanične intervale sastajanja vozova i intervale slijeđenja vozova

- Poznaje rangove vozova

- Čita kretanje vozova sa grafikona reda vožnje i iz knjižice reda vožnje

- Određuje proračunom kašnjenja, premještanje, ukrštavanja u drugo službeno mjesto

- Analizira najčešće uzroke kašnjenja vozova i predlaže mjere za eliminisanje istih

- Skicira na grafikonu saobraćaj vozova u zakašnjenju

- Demonstrira ispostavljanje naloga II za ukrštavanje

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

- Softver sa simulacijom regulisanja vozova u saobraćaj

- Pismeni zadatak

88

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Dužnosti voznog osoblja kod voza - Nabraja dužnosti

voznog osoblja - Nabraja osoblje koje čini vozno osoblje

- Opisuje različite sastave voznog osoblja

- Određuje potrebni sastav voznog osoblja u zavisnosti od vrste voza

- Izvodi kontrolu propratnih isprava

- Uočava mjere bezbjednosti kojih se mora pridržavati vozno osoblje tokom vožnje i za vrijeme zadržavanja u službenim mjestima

- Organizuje ispostavljanje propratnih isprava i dodataka putnom listu voznom osoblju

- Ispravlja propuste voznog osoblja, odnosno spriječava vanredne događaje

- Razvija odgovornost - Film sa prikazom rada voznog osoblja

Postupci pri nepravilnostima u toku vožnje - Nabraja

nepravilnosti do kojih može doći u toku vožnje voza ili manevarskog sastava

- Opisuje uzroke koji dovode do pojave nepravilnosti na vozovima

- Poznaje pravilnike i uputstva koji propisuju redoslijed postupaka za otklanjanje nepravilnosti koje nastaju u toku vožnje

- Određuje obaveze voznog osoblja kod pojave nepravilnosti u toku vožnje

- Uočava obaveze staničnog osoblja u slučaju pojave nepravilnosti u toku vožnje

- Određuje zadatke izvršnog osoblja stanice kod pojave nepravilnosti u toku vožnje

- Uočava značaj poštovanja saobraćajno-tehničkih procedura kod saobraćaja voza i manevarskih sastava

- Razvija analitičnost i logično mišljenje

- Filmski materijal nepravilnosti do kojih može doći u toku vožnje voza ili manevarskog sastava

- Pismeni zadatak

Posebne vrste saobraćaja - Nabraja posebne

vrste saobraćaja - Opisuje uzroke koji

- Rješava regulisanje saobraćaja kod posebnih vrsta

- Razvija moć zapažanja

- Razvija

89

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

dovode do pojave posebnih vrsta saobraćaja

- Poznaje organizaciju saobraćaja kod posebnih vrsta saobraćaja

saobraćaja - Pravi pripremu

vozova kod posebnih vrsta saobraća

- Određuje zadatke izvršnom osoblju stanice kod posebnih vrsta saobraćaja

- Određuje zadatke izvršnom osoblju stanice kod posebnih vrsta saobraćaja

interesovanje prema novim saznanjima

Saobraćaj vozova do nekog mjesta na otvorenoj pruzi - Nabraja situacije

koje dovode do saobraćaja voza do nekog mjesta na otvorenoj pruzi

- Navodi uslove za otpremu voza do nekog mjesta na otvorenoj pruzi

- Poznaje postupak zaštićivanja voza od strane voznog osoblja

- Organizuje pravilnu otpremu voza do nekog mjesta na otvorenoj pruzi

- Planira uslove pod kojim voz saobraća do nekog mjesta na otvorenoj pruzi

- Određuje zadatke izvršnom osoblju stanice kod saobraćaja voza do nekog mjesta na otvorenoj pruzi

- Uočava odredbe o laganim vožnjama i ograničenim brzinama

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Softver sa simulacijom rada vozova

- Pismeni zadatak

Izračunavanje mase voza i vučne mase lokomotive - Nabraja pravilnike i

uputstva u kojima je propisano kako se određuju masa voza i vučna masa lokomotive

- Opisuje način popisivanja voza

- Poznaje upotrebu tablica iz Uputstva 52

- Poznaje upotrebu tablica iz Uputstva 233

- Izračunava masu voza iz popisanog voza u teretnici

- Određuje maksimalnu masu voza s obzirom na kriterijume iz tablica Uputstva 52

- Računa masu voza u slučaju kada je PKM>SKM

- Određuje vučnu masu lokomotive na osnovu tablica 7A,B i C Uputstva 52

- Uočava važnost nauke u svakodnevnom životu

- Katalog sa tehničkim elementima gornjeg stroja pruge

- Maketa pruge

90

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Kočenje vozova - Nabraja probe

kočnica - Poznaje Uputstvo

233, dijelove za otpravnike vozova

- Opisuje vrste kočnica i menjača na vučnim i vučenim vozilima

- Poznaje signale za probu kočnica

- Određuje da li je voz kočen na cijelom prevoznom putu

- Oblikuje masu i brzinu voza kada voz nije pokriven sa stvarnom kočnom masom

- Izvodi sa mašinovođom sve probe kočnica

- Obezbezbjeđuje voz od samopokretanja

- Uočava vrste kočnica na vučenim vozilima

- Uočava važnost očuvanja kvaliteta

- Kočni i mjenjački sklopvi

- Pismeni zadatak

Red vožnje i saobraćajno transportno uputstvo uz red vožnje - Nabraja materijale

reda vožnje - Opisuje postupak

izrade reda vožnje - Poznaje sadržaj

knjižice reda vožnje, saobraćajno transportnog uputstva i gafikona reda vožnje

- Poznaje tehničke elemente za izradu reda vožnje

- Upotrebljava knjižicu reda vožnje, STU dio A i B i grafikon reda vožnje,

- Određuje trasu posebnog voza ili voza u zakašnjenju

-

- Navikava se na tačnost

- Razvija preciznost

- Materijal reda vožnje

- Pismeni zadatak

Rad pružnog osoblja - Nabraja koji radnici

pripadaju pružnom osoblju

- Opisuje glavne poslove pružnog osoblja

- Opisuje signale i signalne oznake koje koristi pružno osoblje

- Poznaje način na koji se signališu lagane vožnje

- Poznaje podjelu mreže na pružne dionice

- Uočava poslove čuvara pruge

- Rukuje sa zvonovnim signalima

- Analizira postupak za zatvaranje pruge od strane pružnog osoblja

- Interpretira obaveze otpravnika vozova u slučaju uvođenja lagane vožnje

- Uočava značaj održavanja pruga, tekuće i investiciono

- Određuje potrebu planiranja zatvora pruge za potrebe

- Povezuje uzroke i posljedice

- Navikava se na tačnost

- Alat pružnog osoblja

91

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

održavanja pruge - Analizira pružnu

mehanizaciju Organizacija saobraćaja na prugama sa APB –om i telekomandom - Opisuje

karakteristike pruge na kojima se koristi APB i telekomanda

- Nabraja prednosti pruga sa sistemom APB

- Nabraja prednosti pruga sa sistemom telekomande

- Opisuje uslove za uvođenje sistema APB i telekomande

- Određuje osnovne fonograme za regulisanje saobraćaja na prugama sa APB i telekomandom

- Planira postupke u slučaju kvara na uređajima APB i telekomande

- Uočava signalne oznake koje najavljuju pruge sa APB i telekomandom

- Shvata važnost saznanja iz svoje struke

- Posjeta željezničkoj pruzi sa APB-om i telekomandom

Organizacija saobraćaja u posebnim uslovima - Nabraja koji su

slučajevi kada se primjenjuje organizacija saobraćaja u posebnim uslovima

- Poznaje situacije koje dovode do vanrednih događaja, raskida voza, odbjegnuća vozila, saobraća kada je vidik spriječen i ostale situacije koje dovode do prekida pruga

- Poznaje aktivnosti koje sprovode operateri kada je pruga privremeno u prekidu

- Uočava pravilnu prijavu vanrednih događaja

- Uočava značaj održavanja pruga, tekuće i investiciono

- Određuje potrebu planiranja zatvora pruge za potrebe održavanja pruge

- Analizira pružnu mehanizaciju pomoćnom vozu koji ide na mjesto vanrednog događaja

- Planira pravilan rad u slučaju raskida voza i odbjegnuća pojedinih vozila

- Koristi uputstvo koje se koristi pri jakom snijegu i vijavici

- Zna postupak isljeđenja vanrednih događaja

- Razvija sposobnost opažanja

- Softver sa simulacijom rada u posebnim uslovima

92

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M.LJ.Miletić,Organizacija železničkog saobraćaja za II,III i IV razred železničke

tehničke škole,Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,1998. - M.LJ.Miletić,Praktična nastava za II razred železničke tehničke škole,Zavod za

udžbenike i nastavna sredstva,Beograd, 2000. - M.LJ.Miletić,Praktična nastava za III i IV razred železničke tehničke škole, Zavod

za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd, 2000. - V.Milutinović, Priručnik iz organizacije železničkog saobraćaja za zanimanje

tehničar – mašinovođa,Zavod za novinsko- izdavačku i propagandnu delatnost JŽ – Beograd,Nemanjina 6,1989.

- M.Čičak,Organizacija železničkog saobraćaja,Saobraćajni fakultet Univerziteta u Beogradu,Beograd,1990.

- M.Čičak,S.Vesković,Organizacija železničkog saobraćaja I i II zbirka rešenih zadataka,Saobraćajni fakultet Univerziteta u Beogradu,Beograd,1999.

- P.Kovačević,Eksploatacija železnica knjiga I,Zavod za novinsko- izdavačku i propagandnu delatnost JŽ – Beograd,Nemanjina 6,1976.

- P.Kovačević,Eksploatacija železnica zbirka zadataka knjiga II,Zavod za novinsko- izdavačku i propagandnu delatnost JŽ – Beograd,Nemanjina 6,1976.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom. - Zbirka simulcija i filmova za rad sobraćajno transportnog tehničara. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Pismeno,pismeni zadatak u svakom klasifikacionom periodu. - Usmeno,najmanje po jedna provjera znanja u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani saobraćajni inženjer 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Postrojenja za izvršenje

saobraćaja - Stabilna postrojenja - Gornji stroj pruge

- Red vožnje i saobraćajno

transportno uputstvo uz red vožnje

- Eksploatacija željeznica - Red vožnje

- Signalno sigurnosni uređaji - Osnovi automatike - Signali - Stanična postrojenja - Međustanična rastojanja

- Manevarski poslovi Sastavljanje vozova Red vožnje

- Željeznički saobraćajni sistemi

Djelatnost eksploatacije vučnih vozila

- Manevarski poslovi Sastavljanje vozova Red vožnje

93

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Željeznička signalizacija - Regulisanje saobraćaja

vozova - Posebne vrste saobraćaja

- Praktična nastava - Željeznička signalizacija - Organizacija saobraćaja

vozova - Posebne vrste saobraćaja

- Željeznička signalizacija - Sredstva osiguranja i veze - Signali : skretnički i zaštitni

- Elementi reda vožnje - Vozopratno osoblje i

stanično osoblje

- Organizacija prevoza putnika

- Red vožnje - Dužnost vozopratnog osoblja

- Radne jedinice i osoblje za izvršenje saobraćaja

- Vrste vozova - Odredbe o kolima - Sastavljanje vozova

- Organizacija prevoza stvari - Saobraćaj kao dio procesa proizvodnje

- Vrste vozova, podjela i označavanje

- Odredbe o kolima - Sastavljanje vozova

94

1.2.12. ORGANIZACIJA PREVOZA PUTNIKA 1. Naziv predmeta: ORGANIZACIJA PREVOZA PUTNIKA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II III 108 108 IV 66 66

Ukupno 154 154 3. Opšti ciljevi nastave - Osposobljavanje za samostalno otpremanje putnika,prtljaga i ekspresnih pošiljaka

u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju. - Poznavanje komercijalnih zahtjeva korisnika prevoza. - Razvijanje sposobnosti za pridobijanje putnika. - Sticanje znanja za obezbjeđenje komfora i veće brzine putovanja. - Osposobljavanje za odgovorno izvršenje radnih obaveza. - Otklanjanje nepravilnosti koje nastanu u izvršenju ugovorenih obaveza. - Shvatanje neophodnosti timskog rada. - Sticanje samostalnosti u vršenju radnih zadataka.

95

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Uvod - Objašnjava razvoj

željezničkog transporta

- Navodi zadatke željezničkog saobraćaja

- Uočava značaj željezničkog saobraćaja u privrednom razvoju

- Upoređuje stanje na željeznici,nekad i sad

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

Osnovni organizacioni uslovi za prevoz željeznicom - Opisuje tehnička

sredstva i postrojenja za organizaciju željezničkog saobraćaja

- Nabraja vrste vozova za prevoz putnika u saobraćajnom i tarifskom pogledu

- Objašnjava i nabraja kola za prevoz putnika i tarifske razrede

- Navodi željezničke radnike koji učestvuju u procesu proizvodnje

- Objašnjava pojam i primjenu reda vožnje

- Opisuje prevoz putnika u unutrašnjem saobraćaju

- Definiše zakonske osnove prevoženja željeznicom

- Nabraja i objašnjava prevozne isprave za prevoz putnika

- Poznaje prevozne isprave i njihov sadržaj

- Uočava organizaciju rada u stanicama

- Upoređuje vozove za prevoz putnika

- Razlikuje putnička kola

- Uočava i interpretira oznake na putničkim kolima

- Planira održavanje reda i čistoće

- Rješava problem nađenih predmeta na staničnom području i u vozovima

- Planira primopredaju službe

- Bira odgovarajuće postupke pri stavljanju tarifa na uvid i otpremi službene prepiske

- Klasifikuje sredstva za rad i obrasce

- Preporučuje vrstu putničkih kola za određene kategorije korisnika

- Određuje osobine reda vožnje

- Raščlanjuje materijal reda vožnje

- Uočava sadržaj putničkog reda vožnje ( kurir)

- Upotrebljava saobraćajno transportno uputstvo

- Razvija snalažljivost i odgovornost

- I pismeni zadatak : - Potrebni elementi

stanice za normalno odvijanje prihvata,boravka i otpreme putnika

- Red vožnje - Određivanje visine

prevoznine pomoću tarifa

- Posjeta željezničkoj

stanici

96

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

uz red vožnje - Određuje sadržaj

izvoda iz reda vožnje - Primjenjuje

zakonske odredbe prilikom organizovanja prevoza

- Uočava vrste i podjelu prevoznih isprava

- Izvodi obradu i izdavanje voznih karata pomoću terminala

- Određuje visinu prevoznine

Tarifski propisi za prevoz putnika - Objašnjava pojam

tarifa i njihovu primjenu

- Nabraja vrste tarifskih sistema

- Poznaje tablice prevoznih cijena

- Nabraja vrste tarifa i podjelu tarifske materije

- Objašnjava objavljivanje tarifa i područja važenja

- Uočava pojam tarifa i njihovu primjenu

- Razlikuje vrste tarifskih sistema

- Uočava tarifska načela i njihovu primjenu na željezničke tarife

- Identifikuje elemente za određivanje vozne cijene

- Razvija smisao za ekonomičnost

- Tarife - Softver za simulaciju

izračunavanja cijene koštanja prevozne isprave

Izračunavanje vozne i dodatne cijene - Poznaje imenik i

daljinar željezničkih stanica

- Demonstrira računanje voznih cijena

- Demonstrira računanje dodatnih voznih cijena i doplata u stanici i u vozu

- Upotrebljava imenik i daljinar željezničkih stanica

- Određuje pomoću daljinara odstojanja potrebna za izračunavanje vozne cijene

- Rješava problem računanja voznih cijena i doplata

- Razvija inicijativnost - Razvija

samopouzdanje

- II pismeni zadatak: Putovane jednog putnika Putovanje grupa Korišćenje povlastica

Povlastice u vožnji - Objašnjava osnovne

karakteristike povlastica u vožnji i način korišćenja

- Uočava karakteristike povlastica

- Interpretira način korišćenja povlastica

- Razvija smisao za produktivnost

- Putnička tarifa za unutrašnji i međunarodni sobraćaj

97

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Zakonske povlastice na željeznici - Objašnjava zakonske

povlastice - Nabraja zakonske

povlastice i uslove njihovog korišćenja

- Razlikuje zakonske povlastice

- Upotrebljava putničke tarife,dio II – povlastice

- Uočava povlastice koje koriste članovi slijepih Crne Gore

- Razvija odgovornost i pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Konvencije,zakoni,tarife i propisi

Komercijalne povlastice na željeznici - Objašnjava

komercijalne povlastice

- Nabraja komercijalne povlastice

- Razlikuje komercijalne povlastice

- Upotrebljava putničke tarife,dio II – povlastice

- Rukuje vantarifnim prevozima ( vojske,organa MUP-a,u slučaju požara,prirodnih nepogoda i dr.)

- Razvija preciznost i inicijativnost

- III pismeni zadatak - Povlastice

Otpravljanje putnika u unutrašnjem saobraćaju - Nabraja prostorije i

peron za prihvat putnika

- Opisuje postupak rezervisanja sjedišta u vozovima

- Objašnjava način upotrebe kola sa ležajevima i restoran kola

- Definiše povlašćeni prevoz lica

- Poznaje upotrebu : posebnih kola,motornih kola i salonskih kola za otpravljanje putnika

- Opisuje prevoz i smještaj pratioca pošiljaka

- Objašnjava pregled i reviziju pregleda voznih isprava

- Objašnjava postupak pri prekidu putovanja

- Razlikuje površine i prostorije za smještaj putnika na staničnom području

- Upotrebljava plan izdatih rezervacija sjedišta i ležajeva

- Predviđa upotrebu kola sa ležajevima i restoran kola

- Analizira povlašćeni prevoz

- Upoređuje upotrebu posebnih vrsta kola

- Analizira zaduženja pratioca kola,konduktera i revizora

- Organizuje ulazak putnika i zauzimanje mjesta u kolima

- Rješava formalnosti oko prekida putovanja,povraćaja novca za neiskorišćene

- Razvija

samopouzdanje - Razvija marljivost

- Softver za izdavanje prevoznih isprava i rezervacija

- Zbirka važećih prevoznih obrazaca

98

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Opisuje ovjeravanje važnosti i postupak kod neiskorišćenja karata i vraćanje novca za neproputovani put

- Opisuje oduzimanje nevažećih voznih isprava

- Objašnjava prevoz ručnog i postupak sa prekomjernim prtljagom

- Opisuje uslove za prevoz pripitomljenih životinja

- Opisuje prevoz praćenih automobila

- Izlaže izračunavanje prevoznine i vozarinske dodatke

prevozne isprave - Analizira smetnje u

saobraćaju - Upoređuje ručni

prtljag i prekomjerni ručni prljag

- Upotrebljava tarife za izračunavanje prevoznine za prekomjerni ručni prtljag

- Provjerava da li su zadovoljeni potrebni uslovi pri prevozu pripitomljenih životinja

- Razlikuje važeće od nevažećih voznih isprava

Prevoz prtljaga - Nabraja predmete

koji se primaju na prevoz

- Opisuje prijem i provjeru sadržine prtljaga za prevoz

- Poznaje otpravljanje i prevoz prtljaga

- Poznaje postupak izdavanja prtljaga

- Opisuje naknadno otpravljanje prtljaga

- Objašnjava postupak prodaje neizdatog prtljaga

- Definiše izmjenu ugovora o prevozu

- Opisuje čuvanje prtljaga i ručnog prtljaga

- Objašnjava prevoz pijačnih stvari

- Određuje predmete koji se primaju na prevoz

- Upotrebljava predviđeni postupak za prevoz prtljaga

- Razlikuje načine prevoza prtljaga

- Uočava smetnje koje mogu nastati pri izdavanju prtljaga

- Određuje slučajeve kad se radi izmjena ugovora o prevozu

- Primjenjuje načela čuvanja prtljaga i postupak kad se mora zaplijeniti prtljag

- Razvija kritičko razmišljanje i inicijativnost

- Razvija samopouzdanje

- IV pismeni zadatak: Ručni prtljag -Prekomjerni prtljag -Pijačne stvari

99

Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Prevoz ekspresnih pošiljaka u unutrašnjem saobraćaju - Nabraja predmete

koji se primaju na prevoz

- Nabraja predmete koji su isključeni iz prevoza ili se primaju na prevoz pod određenim uslovima

- Objašnjava postupak prijema ekspresnih pošiljaka na prevoz

- Definiše izračunavanje prevoznine i naknade za sporedne usluge

- Nabraja vozarinske dodatke

- Obrazlaže obezbjeđenje uredne isporuke, pouzeće, predujam i poštovanje roka isporuke

- Opisuje smještaj prispjele pošiljke,zavođenje ekspresnih listova i obavještavanje primaoca o prispijeću

- Nabraja načine predaje ekspresnih pošiljaka

- Nabraja koje smetnje mogu nastati pri prevozu i izdavanju

- Razlikuje predmete koji se primaju na prevoz kao ekspresne pošiljke

- Određuje predmete koji su isključeni iz prevoza ili se primaju uslovno na prevoz

- Računa cijenu prevoznine i naknadu za sporedne usluge

- Izvodi izdavanje ekspresnih listova i kontrolu ispravnosti unesenih podataka

- Vodi knjigu zavođenja ekspresnih listova

- Rukuje sa preuzimanjem,predajom vozovima,prevozom,istovarom,čuvanjem i izdavanjem ekspresnih pošiljaka

- Uočava smetnje koje se javljaju u toku prevoza i izdavanja ekspresnih pošiljaka

- Razvija samopouzdanje

- Razvija ekološku svijest

- Stiče pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- I pismeni zadatak : Ekspresne pošiljke u unutrašnjem saobraćaju

Prevoz prtljaga i ekspresnih pošiljaka u međunarodnom sobraćaju - Nabraja predmete

koji se primaju na prevoz i prtljag i ekspresne pošiljke

- Poznaje kad treba neku robu isključiti iz prevoza, a kad taj prevoz tretirati

- Razlikuje predmete koji se primaju na prevoz kao ekspresne pošiljke u međunarodnom saobraćaju

- Određuje predmete koji su isključeni iz

- Razvija snalažljivost i smisao za timski rad

- II pismeni zadatak: Ekspresne pošiljke u međunarodnom saobraćaju

- Posjeta željezničkoj stanici

100

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

uslovnim - Opisuje prijem na

prevoz prtljaga i ekspresnih pošiljaka po CIV-u I i Ex i IMPT

- Demonstrira izračunavanje prevoznine

- Upoznaje se sa zajedničkom odgovornošću željeznica

- Pojašnjava prtljažnicu (k-74) i ekspresni list (k-73)

- Upoznaje se sa mogućim reklamacijama i tužbama

- Objašnjava prevoz praćenih automobila

prevoza ili se primaju uslovno na prevoz

- Računa cijenu prevoznine i naknadu za sporedne usluge

- Određuje prevoz prtljaga i ekspresnih pošiljaka IEX i TIEX

- Analizira prtljažnice (k-73) i( k-74)

- Upotrebljava i primjenjuje tarife TCE-x

Prevoz putnika u međunarodnom saobraćaju - Nabraja zakonske

osnove za prevoz - Objašnjava

međunarodnu konvenciju o prevozu putnika i prtljaga na željeznici COTIF

- Nabraja odgovornosti i potraživanja koja mogu nastati iz ugovora o prevozu kao i reklamacije i tužbe

- Poznaje koja je važeća valuta i kurs za prevoz putnika u međunarodnom saobraćaju

- Demonstrira korištenje međunarodne tarife za prevoz putnika i prtljaga (TCV) i njene dodatke

- Nabraja vozne isprave i njihove sastavne elemente

- Demonstrira

- Analizira međunarodne konvencije za prevoz putnika

- Rukuje sa međunarodnim tarifama za prevoz putnika i prtljaga (TCV) i njenim dodacima

- Računa vozne cijene i cijene dodataka

- Uočava obaveze koje nastaju po osnovu nepoštovanja ugovora o prevozu

- Razlikuje vozne isprave i njihove sastavne elemente

- Rukuje sa voznim ispravama

- Računa moguće doplate i druge dodatke

- Organizuje izdavanje prevozne isprave sa naznačenom polaznom stanicom

- Razvija preciznost i tačnost u radu

- III pismeni zadatak: Putovane jednog putnika Putovanje grupa Korišćenje povlastica

101

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

izračunavanje vozne cijene

- Poznaje način izdavanja voznih isprava sa naznačenom polaznom stanicom u inostranstvu

- Rezimira pojedinačna i grupna putovanja redovnim i posebnim vozovima

- Nabraja povlastice sa posebnim osvrtom na besplatne prevoze grupa i prevoz djece

- Pojašnjava : rokove važenja vozne isprave, prekid putovanja,gubitak veze i izostajanje voza

- Objašnjava vraćanje novca za naplaćene vozne isprave i ovjeravanje voznih isprava

u inostranstvu - Bira odgovarajuće

postupke za otpremanje različitih grupa korisnika

- Preporučuje uslove prevoza u zavisnosti od vrste voza i prevoznog puta

- IV pismeni zadatak:

Putovanje jednog putnika Putovanje grupa Korišćenje povlastica

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - Ž.Maksimović,M.Jevtić,Z.Stevanović,Organizacija prevoza putnika,Zavod za

udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,1998. - J.Obradović,Organizacija prevoza putnika železnicom,Beograd,1983. - S.Eror,N.Zurković,Osnovi železničkog saobraćaja,Tehnički fakultet univerziteta u

Novom Sadu,Novi Sad,1983. - M.Stevanović,Železničke tarife i politika cena,Viša železnička škola,Beograd,

1981. - Putnička tarifa za međunarodni i unutrašnji prevoz,Željeznički prevoz Crne Gore

AD Podgorica,Podgorica,2008. - Red vožnje i saobraćajno transportno uputstvo uz red vožnje,Željeznički prevoz

Crne Gore AD Podgorica, Podgorica,2010. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom. - Zbirka simulcija za izdavanje prevoznih isprava,dodataka i rezervacija. - Zbirka obrazaca prevoznih isprava. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Pismeno,pismeni zadatak u I, II,III i IV klasifikacionom periodu. - Usmeno,najmanje po jedna provjera znanja u svakom klasifikacionom periodu.

102

- Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.

- Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer saobraćaja 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Tarife - Izračunavanje vozne i

dodatne cijene - Prevoz prtljaga

- Transportno računovodstvo - Primjena tarifa - Uračunavanje prevoznih

isprava u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju

- Poslovi u prtljažnoj blagajni - Elementi stanice - Stabilna postrojenja - Elementi službenih mjesta

- Red vožnje - Dužnost vozopratnog osoblja

- Organizacija željezničkog saobraćaja

- Elementi reda vožnje - Vozopratno osoblje i

stanično osoblje - Tarife i tarifna politika na

željeznici - Željeznički saobraćajni

sistemi - Izračunavanje vozne cijene

- Osnovni organizacioni uslovi za prevoz željeznicom

- Praktična nastava - Prevoz putnika i stvari - Transportno komercijalni

poslovi - Ugovori u prevozu - Prevozne isprave - Poslovna dokumentacija

- Transportno pravo marketing i špedicija

- Ugovori u prevozu - Prevozne isprave

103

1.2.13. EKSPLOATACIJA VUČENIH VOZILA 1. Naziv predmeta: EKSPLOATACIJA VUČENIH VOZILA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II III 36 36 72 IV 33 33 66

Ukupno 69 69 138 3. Opšti ciljevi nastave - Razvoj ličnostI učenika u pogledu kompletne organizacije putničkih i teretnih

kola. - Osposobljavanje učenika za samostalan rad u kolskim službama operatera koji

rade na prugama Crne Gore i susjednih željezničkih uprava. - Upoznavanje sa dostignućima i tehnikama kod novih tipova kola. - Detaljno upoznavanje i savladavanje svih poslova i aktivnosti koje se tiču

manipulacije sa kolima, propratnim obrascima i uopšte dokumentima koja prate željeznička kola.

- Usvajanje stručnih kompetencija za samostalno vršenje poslova otpravnika vozova, kolskog otpremnika, kolskog evidentičara, magacionera u dijelu rada sa željezničkim kolima.

104

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Zadatak i organizacija kolske službe - Definiše zadatak

kolske službe - Objašnjava ulogu

kolske službe u željezničkom transportnom lancu

- Navodi različite tipove organizacije kolskih službi

- Razlikuje zadatke kolske službe u organizaciji prevoza putnika i stvari

- Upoređuje karakteristike kolske službe, posebno u putničkom, posebno u teretnom saobraćaju

- Vrši opisivanje kolskih službi postojećih operatera na prugama Crne Gore

- Shvata važnost novih saznanja iz svoje struke

- Posjeta kolskoj službi

Putnička kola - Nabraja sve vrste

putničkih kola - Opisuje osnovne

karakteristike putničkih kola

- Definiše vrste neophodnih poslova koje mora da obavlja saobraćajno transportni tehničar u vezi organizacije putničkih kola

- Razlikuje serije putničkih kola i osnovne karakteristike

- Upotrebljava pravilno termine serijskih oznaka putničkih kola i glavnih podserija istih kola

- Uočava da iz teretnice, na osnovu popisa kola, odredi glavne karakteristike putničkih kola

- Predviđa kontrolu individualnog broja kola

- Razvija odgovornost - Razvija preciznost

- Katalozi proizvođača putničkih kola

Teretna kola - Nabraja sve vrste

teretnih kola - Opisuje osnovne

karakteristike teretnih kola

- Definiše vrste neophodnih poslova koje mora da obavlja saobraćajno transportni tehničar u vezi organizacije

- Razlikuje serije teretnih kola i osnovne karakteristike

- Upotrebljava pravilno termine serijskih oznaka teretnih kola i glavnih podserija istih kola koje su vezane za kočenje

- Razvija odgovornost - Razvija preciznost

- Katalozi proizvođača teretnih kola

105

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

teretnih kola vozova - Predviđa da iz

teretnice na osnovu popisa kola odredi glavne karakteristike teretnih kola

- Planira kontrolu individualnog broja kola

Pregled i održavanje kola - Opisuje značaj

pregleda i održavanja kola

- Navodi način organizacije preglednih službi i radionica za opravku kola

- Objašnjava osnovne vrste pregleda kola i ko ih vrši

- Određuje rad pregledača kola vezan za tehnički pregled vozova u dijelu probe kočnica i olistavanja kola

- Organizuje upućivanje kola u radionicu i vraćanje u saobraćaj

- Pravilnikom 2 - Upotrebljava listice

kojima se olistivaju kola i postupak sa olistanim kolima

- Razvija pravilan stav prema zdravlju

- Filmovi o pregledu i održavanju kola

Način upotrebe putničkih kola - Opisuje načine

upotrebe putničkih kola

- Nabraja vrste putničkih kola koje postoje kod operatera u Crnoj Gori

- Objašnjava uslove za uvrštavanje putničkih kola u vozove

- Odrerđuje pravilan sastav voza sa putničkim kolima

- Uočava postupke sa kolima za redovne vozove, kolima u rezervi i kolima za vanredna prevoženja

- Predviđa zamjenu kola u slučaju olistavanja i isključenja iz saobraćaja

- Stiče samopouzdanje i sigurnost

Evidencija putničkih kola - Nabraja vrste

evidencija putničkih kola

- Opisuje važnost pravilnih evidencija putničkih kola

- Objašnjava koja lica su zadužena za

- Upotrebljava kolske upisnike za putnička kola

- Planira poslove kolskog otpremnika i kolskog evidentičara

- Određuje postupke sa neispravnim

- Razvija smisao za preciznost i urednost

- Upisnici za evidenciju putničkih kola

106

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

evidencije putničkih kola

kolima (olistavanje) - Predviđa da iz

teretnice koristi podatke za popunjavanje evidencija o putničkim kolima

Evidencija teretnih kola - Nabraja vrste

evidencija teretnih kola

- Opisuje važnost pravilnih evidencija teretnih kola

- Objašnjava koja lica su zadužena za evidencije putničkih kola

- Uočava kolske upisnike za teretna kola prema

- Uputstvu 90 - Organizuje poslove

kolskog otpremnika i kolskog evidentičara

- Razlikuje postupke sa neispravnim teretnim kolima (olistavanje)

- Upotrebljava iz teretnice podatke za popunjavanje evidencija o teretnim kolima

- Povezuje uzroke i posljedice

- Upisnici za evidenciju teretnih kola

Vrijeme korišćenja kola - Opisuje važnost

vremenskog korišćenja kola

- Objašnjava koje tarife određuju vremensku upotrebu teretnih kola

- Obrazlaže pojam obrta kola i njegove osnovne karakteristike

- Uočava STU dio A i B, osnovne karakteristike o određivanju vremena putovanja vozova, posebno zadržavanja u usputnim stanicama

- Određuje rokove utovara i istovara za teretna kola

- Razlikuje strukturu obrta putničkih i teretnih kola

- Shvata važnost tačnosti

- Posjeta željezničkoj stanici

Tovarni pribor - Opisuje i objašnjava

definiciju tovarnog pribora i šta sve spada u tovarni pribor

- Objašnjava značaj i neophodnost upotrebe tovarnog pribora za pojedine

- Uočava poslove magacionera koji se odnose na tovarni pribor

- Izvodi pravilno naručivanje i primopredaju tovarnog pribora

- Vodi evidenciju u

- Razvija preciznost - Katalog sa prikazom tovarnog pribora

107

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

vrste prevoza u teretnom saobraćaju

- Poznaje najčešće korišćeni tovarni pribor gdje stranka može da ga naruči

propratnim dokumentima o tovarnom priboru

- Planira postupke u slučaju oštećenja tovarnog pribora

108

Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Obezbjeđivanje kola i tovarnog pribora pri utovaru - Opisuje i nabraja

načine na koji mogu da se naruče kola i tovarni pribor

- Nabraja transportne radnike kojima je direktan posao naručivanje kola i tovarnog pribora

- Poznaje kolske evidencije koje se odnose na ovu oblast

- Planira naručivanje kola i tovarnog pribora sa odgovarajućom kolskom narudžbenicom

- Kol-23 - Određuje rokove

dostave naručenih kola i tovarnog pribora

- Uočava postupak nakon ispunjavanja i predaje kolske narudžbenice

- Planira otpremu bruta nakon sumiranja kolskih narudžbenica

- Određuje serije kola u dijelu alternativne zamjene kola kod naručivanja

- Razvija odgovornost - Korišćenje Interneta

Kola u zakup i kola korisnika prevoza - Definiše kola u

zakupu i kola korisnika prevoza

- Nabraja prednosti korišćenja kola u zakupu i kola korisnika prevoza

- Poznaje razlike u označavanju kola u zakupu i kola korisnika prevoza u odnosu na kola koja su vlasništvo željezničkih uprava

- Uočava kola u zakupu i kola korisnika prevoza na osnovu pregleda oznaka na kolima

- Razlikuje kola u zakupu i kola korisnika prevoza

- Predviđa postupke sa olistanim kolima u zakupu i kola korisnika prevoza (AVV)

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Pravilnici za razmjenu kola u međunarodnom saobraćaju

Upotreba putničkih kola u međunarodnom saobraćaju - Nabraja uslove pod

kojima putnička kola mogu saobraćati u međunarodnom saobraćaju

- Opisuje dijelove individualnog broja kola, posebno dijela

- Određuje na osnovu individualnog broja koja kola su sposobna za međunarodni saobraćaj

- Uočava međunarodne režime

- Razvija odgovornost - Video i štampani materijal sa primjerima upotrebe putničkih kola u međunarodnom saobraćaju

109

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

koji se odnosi na režim razmjene putničkih kola

- Poznaje međunarodne propise koji se odnose na upotrebu putničkih kola u međunarodnom saobraćaju

razmjene za putnička i teretna kola

- Uočava pojmove vezane za kursna kola, RIV pravilnik, bilateralne sporazume, izmjene reda vožnje i u međunarodnom saobraćaju

Zajednička upotreba kola i tovarnog pribora - Opisuje termin

zajedničke upotrebe kola i tovarnog pribora

- Poznaje pravilnike i uputstva koji određuju pravila za zajedničku upotrebu kola i tovarnog pribora

- Opisuje principe i značaj zajedničke upotrebe kola i tovarnog pribora

- Uočava individualne oznake na kolima, namjenu i praktično korišćenje

- Analizira uslove za korišćenje tovarnog pribora u zajedničkom saobraćaju

- Uočava znake sopstvenosti od većine evropskih željezničkih uprava

- Shvata važnost poštovanja propisa

- Video materijal sa primjerima zajedničke upotrebe kola i tovarnog pribora

Kolski parkovi i izmjeritelji rada kola - Nabraja vrste

kolskih parkova i izmjeritelja rada kola

- Opisuje osnovne karakteristike kolskih parkova

- Poznaje kvalitativne i kvanititativne pokazatelje rada kola

- Opisuje značaj izmjeritelja rada kola

- Rješava obrt kola za zadate parametre

- Razlikuje radni i neradni park kola

- Određuje potreban broj kola za maršrutne vozove na osnovu zadatih parametara

- Određuje najpogodnija kola za traženu vrstu robe

- Razvija odgovornost - Posjeta kolskom parku željeznice Crne Gore i neke željeznice iz okruženja

Mehanizovana manipulacija stvari - Nabraja sredstva za

mehanizovanu manipulaciju stvarima

- Navodi prednosti pri upotrebi mehanizovanih

- Pokazuje mogućnosti postojećih operatera u robnom saobraćaju u pogledu mehanizovane manipulacije sa stvarima

- Razumije odnos tehnike i prirode

- Katalozi mehanizacije koja se koristi za manipulaciju stvari

110

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

sredstava na željeznici – robnom saobraćaju

- Poznaje postupak za naručivanje usluge mehanizovane manipulacije sa stvarima

- Uočava strukturu roba koje se mogu pakovati za mehanizovanu manipulaciju sa njima

Integralni transport - Definiše pojam i

glavne karakteristike integralnog transporta

- Opisuje neophodnost i važnost primjene integralnog transporta na željeznici

- Poznaje osnovne vidove integralnog transporta (konteneri, palete, mehanizacija, drumsko-željeznička vozna sredstva)

- Opisuje osnovne vrste palete i kontenera

- Opisuje ulogu i značaj kombinovanog transporta

- Razlikuje serije i podserije kola koje su najpogodnije za integralni transport

- Određuje profile kombinovanog saobraćaja i profile za HIGH Cube kontenere

- Planira naručivanje paleta i kontenera

- Razvija analitičnost i logičko mišljenje

- Softver sa elementima integralnog transporta

Pretovarno transportni uređaji i mašine - Nabraja transportne

uređaje i mašine koje se koriste na željeznici

- Poznaje vrste kola koje se najčešće koriste pri utovaru i istovaru sa pretovarnim mašinama

- Opisuje vrste pretovarnih uređaja i mašina koje se koriste u lukama koje imaju i željezničke kolosijeke

- Predviđa mogućnosti postojećih operatera u robnom saobraćaju i lukama u pogledu mehanizovane manipulacije sa stvarima i korišćenja pretovarnih uređaja

- Razlikuje osovinska i opterećenja po dužnom metru u pogledu granice tovarenja kola

- Razvija logično zaključivanje

- Korišćenje Interneta – Pretovarno transportni uređaji

Korišćenje drumskih prevoznih sredstava - Nabraja prednosti

korišćenja kombinovanog

- Određuje situacije kada je potrebno angažovati drumska

- Razvija analitičnost i logično mišljenje

111

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

prevoza željeznicom i drumskim prevoznim sredstvima

- Opisuje drumska prevozna sredstva koja su najpogodnija za prevoz robe kombinovano sa vozovima

- Poznaje organizaciju rada teretnog saobraćaja sa upotrebom drumskih prevoznih sredstava na pojedinim dionicama

prevozna sredstva u odnosu na teretna kola

- određuje prioritete roba koje će se prevoziti prugom i drumom

- Uočava organizaciju kola i drumskih prevoznih sredstava za denčane i ekspresne pošiljke

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - P.Držajić,Eksploatacija vučenih vozila za II,III i IV razred železničke tehničke

škole,Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,2000. - J.Šarić,Vučena vozila za II,III i IV razred železničke tehničke škole,Zavod za

udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,1996. - P.Kovačević,Eksploatacija železnica,Zavod za novinsko -izdavačku i propagandnu

delatnost, JŽ- Beograd,1976. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom. - Objave UIC-a iz oblasti putničkih kola,Pravilnici i Uputstva iz oblasti održavanja i

eksploatacije putničkih kola. - Monografije iz istorije crnogorskih željeznica,slike ili slajdovi sa grafoskopa. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani saobraćajni inženjer

112

10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Korišćenje drumskih

prevoznih sredstava - Osnovi saobraćaja

- Sredstva u saobraćaju

- Evidencija putničkih kola -

- Vozna sredstva i vuča vozova

- Putnička kola

- Teretna kola - Tovarni pribor - Integralni transport

- Organizacija prevoza stvari - Teretna kola - Vrijeme korišćenja kola - Tovarni pribor - Obezbjeđenje kola i

tovarnog pribora - Integralni transport

113

1.2.14. SREDSTVA OSIGURANJA I VEZE 1. Naziv predmeta: SREDSTVA OSIGURANJA I VEZE 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična nastava

I II III IV 66 66

Ukupno 66 66 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa osnovnom telekomunikacionom i signalnom opremom koja se

koristi na željeznici. - Razumijevanje značaja i pravilna upotreba telekomunikacionog pulta i signalnog

pulta. - Upoznavanje sa principima i vrstama prenosnih medijuma (radio veze, optički i

bakarni kablovi) koji se koriste na željeznici. - Upoznavanje i pravilna upotreba tastera za upravljanje skretnicama i formiranje

puteva vožnje. - Razvijanje sposobnosti za odgovornost na poslu koji obavlja. - Primjenjivanje teorijskog znanja u praktičnom/laboratorijskom radu. - Upoznavanje sa automatskim uređajima u u regulisanju saobraćaja. - Upoznavanje sa uticajem automatskih uređaja za regulisanje saobraćaja na

povećanje propusne moći pruge.

114

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: ČETVRTI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Telekomunikacioni uređaji - Objašnjava

organizaciju željezničke telefonske mreže

- Opisuje ŽAT mrežu i pružne telefonske veze

- Definiše vrste LB i CB veza

- Objašnjava rad i značaj registrofonskih uređaja

- Opisuje i objašnjava značaj radiodispečerskog sistema veza na željeznici

- Opisuje i objašnjava rad i značaj satnog, razglasnog i interfonskih uređaja na željeznici

- Uočava i razlikuje vrste TK mreža i njihovu primjenu

- Razlikuje i upoređuje pružne veze, NF prenos sa ŽAT vezama, VF prenos

- Razlikuje i upoređuje radio sisteme koji se koriste na željeznici

- Crta šemu rasporeda opreme u stanicama

- Razvija logično zaključivanje

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

- Posjeta željezničkoj automatskoj centrali

Pružni kablovi i lokalna kablovska mreža - Opisuje i

objašnjava jezgro pružnog,STA i STKA kabla,upotrebu na elektrificiranim prugama

- Navodi vrste kablova

- Opisuje i objašnjava vrste i sastav optičkog kabla

- Opisuje optički kabal sa monomodnim i višemodnim vlaknima

- Definiše električnu otpornost i provodnost

- Razlikuje značaj redukcionog faktora kablova

- Razlikuje SPZ i TK kablove (signalne i telekomunikacione)

- Objašnjava Snelijusov zakon prelamanja svjetlosti i totalnu refleksiju

- Razlikuje upotrebu optičkih kablova u telekomunikacionoj željezničkoj mreži

- Crta vektore svjetlosti prenosa modova kroz jezgro vlakna

- Shvata značaj očuvanja životne sredine

- Razvija sposobnost logičkog razmišljanja

- Razvija sistematičnost u radu

- Mjerenja na STA i STKA kablovima sa TDR instrumentom

- Instrumenti za spajanje optičkih kablova i odeđivanje greške na vlaknu reflektometrom OTDR

115

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Signalno-siguronosni uređaji - Definiše vrste

ugrožavanja u željezničkom saobraćaju

- Objašnjava i opisuje princip rada elektromehaničke postavne sprave

- Objašnjava i opisuje šinska strujna kola i način osiguranja kolosijeka u staničnom području i području otvorene pruge

- Objašnjava i opisuje rad na signalnoj postavnici

- SS pult - Definiše i

objašnjava vrste i upotrebu tastera na signalnom pultu

- Definiše spoljašnje siguronosne uređaje, senzore, magnetne šinske kontakte i brojače osovina

- Definiše i objašnjava uređaje za obezbjeđenje saobraćaja na međustaničnom rastojanju i putnih prelaza u nivou

- Razlikuje i objašnjava vrste vožnji

- Razlikuje i pravilno definiše položaje skretnica i način osiguranja

- Razlikuje osiguranje kolosijeka sa otvorenim i zatvorenim strujnim kolima

- Razlikuje i prepoznaje ispravan rad SS uređaja od stanja kvara na signalno-siguronosnoj opremi

- Razlikuje vrste tastera i upotrebu

- Objašnjava princip rada i mjesta ugradnje na pruzi

- Razlikuje vrste i mjesta ugradnje uređaja za automatsko zaustavljanje voza (pružnih baliza)

- Crta i analizira rezonantne krive paralelnog oscilatornog kola

- Razvija sposobnost opažanja

- Razvija odgovornost u radu

- Stiče samopouzdanje i sigurnost

- Posjeta željezničkoj stanici

Signali - Objašnjava

osnovne pojmove iz oblasti signalizacije

- Obrazlaže podjelu signala i signalnih znakova

- Nabraja vrste signala

- Opisuje konstrukciju signala

- Razlikuje signalne pojmove

- Određuje osobine signalnih znakova

- Uočava ulogu signalnih znakova u prenosu informacija voznom i drugom osoblju

- Razvija sposobnost opažanja

- Razvija logično zaključivanje

- Softver sa simulacijom rada signala

116

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Objašnjava princip rada signala

Releji - Definiše pojam

releja - Obrazlaže upotrebu

releja u strujnim krugovima

- Nabraja vrste releja

- Objašnjava grupe releja u radu željezničke signalizacije

- Razlikuje releje - Određuje ulogu

releja u regulisanju rada signalno- sigurnosnih uređaja

- Opisuje relej - Crta releje

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

- Povezuje uzroke i posljedice

- Softver sa simulacijom rada releja

Stanični signalno- sigurnosni uređaji - Objašnjava

namjenu signalno- sigurnosnih uređaja

- Obrazlaže grupisanje signalno- sigurnosnih uređaja

- Nabraja spoljne uređaje

- Opisuje signale - Opisuje uređaje za

centralno postavljanje skretnica (električne postavne sprave )

- Nabraja unutrašnje uređaje

- Objašnjava centralnu postavnicu

- Objašnjava relejne uređaje

- Obrazlaže napojne uređaje

- Razlikuje stanične signalne uređaje

- Uočava ulogu stanično signalnih uređaja u regulisanju saobraćaja

- Analizira rad signalno- sigurnosnih uređaja u stanici

- Crta skretnički signalni znak

- Razvija sposobnost opažanja

- Razvija logičko zaključivanje

- Shvata značaj pridržavanja propisa

- Stiče samopouzdanje i sigurnost

- Softver sa simulacijom rada staničnih signalno- sigurnosnih uređaja

Elektro relejni signalno-sigurnosni uređaji - Objašnjava

primjenu elektromagnetnih releja u strujnim kolima

- Nabraja vrste elektromagnetnih releja

- Nabraja primjenu elektromagneta

- Razlikuje elektro signalne sigurnosne uređaje

- Uočava ulogu elektro signalno – sigurnosnih uređaja u regulisanju saobraćaja

- Obrazlaže rad elektro relejnih

- Uviđa važnost očuvanja kvaliteta

- Razvija preciznost

- Posjeta željezničkoj stanici

117

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

kod signalno sigurnosnih uređaja

signalno – sigurnosnih uređaja

Uređaji za obezbjeđenje saobraćaja na međustaničnom rastojanju - Objašnjava potrebu

obezbjeđenja saobraćaja u međustaničnom rastojanju

- Opisuje brojač osovina za kontrolu obezbjeđenja saobraćaja u međustaničnom rastojanju

- Obrazlaže princip rada brojača osovina

- Obrazlaže tehničke karakteristike brojača osovina

- Nabraja opremu brojača osovina

- Razlikuje uređaje za obezbjeđenje saobraćaja na međustaničnim rastojanjima

- Objašnjava rad uređaja za regulisanje saobraćaja na međustaničnim rastojanjima

- Obrazlaže obezbjeđenje saobraćaja na međustaničnim rastojanjima

- Uviđa važnost očuvanja kvaliteta

- Razvija osjećaj odgovornosti

- Razvija pozitivan stav prema novim saznanjima

- Razvija moć zapažanja

- Posjeta željezničkoj stanici

Uređaji za obezbjeđenje putnih prelaza - Obrazlaže

obezbjeđenje putnih prelaza

- Opisuje princip rada uređaja za obezbjeđenje putnih preleza

- Obrazlaže tehničke karakteristike uređaja za obezbjeđenje putnih prelaza

- Nabraja opremu uređaja za obezbjeđenje putnih prelaza

- Objašnjava vrste zaštite uređaja za automatizaciju rada putnih prelaza

- Uočava ulogu uređaja za automatizaciju osiguranja pružnih prelaza

- Razlikuje uređaje za obezbjeđenje putnih prelaza

- Uočava značaj bezbjednosti saobraćaja

- Posjeta automatizovanom putnom prelazu

Uređaj za automatsko zaustavljanje voza - Objašnjava

autostop uređaj - Nabraja elemente

autostop uređaja - Opisuje princip

rada autostop uređaja

- Uočava ulogu čovjeka u bezbjednosti saobraćaja

- Analizira ulogu autostop uređaja u očuvanju

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Softver sa simulacijom rada autostop uređaja

118

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Obrazlaže tehničke karakteristike autostop uređaja

- Obrazlaže djelovanje rezonantnih struja lokomotivske balize za krugove 500 Hz, 1000 Hz i 2000 H z

bezbjednosti saobraćaja

Uređaji za automatizaciju rada u ranžirnim stanicama - Objašnjava zadatak

ranžirne stanice u saobraćajno transportnom pogledu

- Obrazlaže tehnologiju rada ranžirnih stanica

- Opisuje automatizovane uređaje u ranžirnoj stanici

- Obrazlaže princip rada ranžirne stanice

- Obrazlaže podjelu uređaja neophodnih za automatizovan rad ranžirnih stanica

- Objašnjava rukovanje skretnicama

- Objašnjava kolosiječne kočnice i upravljanje njima

- Obrazlaže ostale uređaje neophodne za normalan rad ranžirne stanice

- Opisuje rad skretnica kojima se rukuje sa centralnog mjesta

- Obrazlaže načine postavljanja skretnica

- Interperetira tehnologiju formiranja i rasformiranja vozova u ranžirnoj stanici

- Uočava ulogu unapređenja rada ranžirne stanice

- Analizira grupe uređaja za regulisanje rada ranžirne stanice

- Određuje parametre za rad kolosiječne kočnice

- Rukuje sa kolosiječnom kočnicom

- Razvija preciznost - Razvija sposobnost

prilagođavanja na različite uslove rada

- Posjeta ranžirnoj stanici

Uređji telekomande saobraćaja - Objašnjava princip

rada i namjenu uređaja

- Uočava potrebu telekomande u saobraćaju

- Razvija pozitivan stav prema novim saznanjima

- Posjeta telekomandi

119

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

telekomande - Obrazlaže

centralnu postavnicu telekomande

- Nabraja uređaje iz kojih se telekomanda sastoji

- Opisuje komandni pult

- Obrazlaže tastaturu

- Nabraja grupe tastatura

- Opisuje signalni pano

- Objašnjava fleksikod sa računarom

- Nabraja pokazivače rada telekomande

- Obrazlaže rad pokazivača

- Opisuje bit-taster za kontrolu rada uređaja telekomande i grupu tastera za rukovanje određenim tasterima

- Obrazlaže bit - taster

- Određuje prednosti telekomande u povećanju propusne moći pruge

- Određuje osobine telekomande

- Rukuje telekomandom

- Razvija moć zapažanja

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - Rukovanje uređajima telekomande,Železničko transportno

preduzeće,Beograd,2000. - ALTPRO – Zagreb,Vozila i sigurnosni uređaji za vozila,Zagreb, 2004. - Signalni pravilnici 6,7 i 8. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom koji posjeduje softver za

simulaciju rada sredstava osiguranja i veza i projektorom. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.

120

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer elektrotehnike 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Signalno sigurnosni uređaji

za : autostop,telekomande i automatizacije ranžirnih stanica i putnih prelaza

- Osnovi elektrotehnike - Napon - Jačina struje - Provodnici - Releji zaštite - Elektromagnetizam

- Signali : skretnički i zaštitni - Organizacija željezničkog saobraćaja

- Željeznička signalizacija

- Telekomunikacioni sistem - Informacioni sistemi željeznice

- Komunikaciona tehnologija - Informacioni sistemi na

željeznici - Uređaji telekomande

saobraćaja - Stabilna postrojenja - Daljinsko upravljanje

121

1.2.15. TRANSPORTNO RAČUNOVODSTVO 1. Naziv predmeta: TRANSPORTNO RAČUNOVODSTVO 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II III IV 66 66

Ukupno 66 66 3. Opšti ciljevi nastave - Razvijanje logičkog mišljenja učenika za samostalno donošenje zaključaka na

osnovu dobijenih podataka. - Razvijanje odgovornosti pri radu, discipline, preciznosti i urednosti. - Upoznavanje novca kao opšteg ekvivalenta. - Ovladavanje metodama i tehnikama plaćanja. - Ovladavanje postupcima obračuna i naplate prevozne usluge. - Razvijanje sposobnosti za samostalan rad na šalteru. - Sticanje znanja za zaključivanje kase. - Upoznavanje sa računskim i blagajničkim poslovanjem. - Shvatanje značaja i uloge računovodstvene funkcije u željezničkom saobraćaju. - Razvijanje smisla za očuvanje, racionalno korišćenje i odgovornost za sredstva

kojima posluje. - Razvijanje vještina i kompetencija za sastavljanje finansijskih izvještaja prema

željezničkim propisima i zakonskoj regulativi. - Razvijanje vještina i kompetencija za obavljanje računovodstvenih poslova na

računaru. - Osposobljavanje učenika za povezivanje stečenih teorijsko-stručnih znanja sa

praksom.

122

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: ČETVRTI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Opšti dio - Upoznaje se sa

odredbama Zakona o ugovorima o prevozu u željezničkom saobraćaju

- Objašnjava pravilnik o jedinstvenom i jednoobraznom vođenju transportnog računovodstva i blagajničkog poslovanja na željezničkim stanicama ( Pravilnik 181 )

- Objašnjava uputstvo za transportno računovodstvo i blagajničko poslovanje na željezničkim stanicama ( Uputstvo 182)

- Nabraja značajne pojmove u blagajničkom poslovanju

- Ilustruje podjelu i vrste saobraćaja za potrebe transportnog računovodstva

- Definiše blagajničko poslovanje

- Nabraja obrasce koji se koriste u transportnom računovodstvu i blagajničkom poslovanju

- Razlikuje odredbe Zakona o ugovorima o prevozu u željezničkom saobraćaju

- Upotrebljava pravilnik o jedinstvenom i jednoobraznom vođenju transportnog računovodstva i blagajničkog poslovanja na željezničkim stanicama ( Pravilnik 181 )

- Upotrebljava uputstvo za transportno računovodstvo i blagajničko poslovanje na željezničkim stanicama ( Uputstvo 182)

- Uočava pojmove u blagajničkom poslovanju

- Analizira transportno računovodstvo pojedinih vrsta saobraćaja

- Rukuje blagajnom - Računa prevozne

troškove - Izvodi primopredaju

blagajne - Uočava poslove

neophodne za nesmetan rad blagajne

- Bira odgovarajuće postupke za kontrolu blagajničkog poslovanja

- Analizira obrasce

- Razvija sposobnost opažanja

- Razvija interesovanje za nova saznanja

- Zakon o ugovorima o prevozu u željezničkom saobraćaju

- Pravilnik 181 - Uputstvo 182

123

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

koji se koriste u transportnom računovodstvu i blagajničkom poslovanju

Računovodstvo putničke blagajne - Nabraja poslove

putničke blagajne - Nabraja obrasce koji

se koriste u putničkoj blagajni

- Objašnjava naručivanje voznih karata

- Objašnjava evidenciju novih relacija,prijem i čuvanje voznih karata

- Razlikuje poslove putničke blagajne

- Rukuje sa obrascima koji se koriste u putničkoj blagajni

- Uočava zajedničke odredbe za uračunavanje u putničkoj blagajni

- Razvija analitičnost i logično mišljenje

- Posjeta putničkoj blagajni

Uračunavanje prevoznih isprava u unutrašnjem saobraćaju - Opisuje

uračunavanje prevoznih isprava u unutrašnjem saobraćaju

- Demonstrira uračunavanje pisanih prevoznih isprava za unutrašnji saobraćaj

- Demonstrira rad na terminalu blagajne i obrazlaže dobijene podatke

- Razlikuje uračunavanje prevoznih isprava u unutrašnjem saobraćaju

- Rješava problem uračunavanja prevoznih isprava u unutrašnjem saobraćaju

- Upotrebljava terminal u putničkoj blagajni

- Shvata potrebu povezivanja teorije i prakse

- Softver za transportno računovodstvo i blagajničko poslovanje

Poslovi u doplatnoj blagajni - Definiše pojam i

poslove doplatne blagajne

- Objašnjava evidenciju upotrijebljenih doplatnih bjelica

- Objašnjava uračunavanje lisnih voznih karata

- Analizira poslove doplatne blagajne

- Izvodi uračunavanje doplatnih bjelica,posteljnih karata,lisnih voznih karata i zapisnika k-92

- Razvija odgovornost - Posjeta željezničkoj stanici

Uračunavanje u međunarodnom saobraćaju - Opisuje naručivanje i

evidenciju međunarodnih voznih

- Određuje koja se uračunavanja vrše za potrebe

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Katalog prevoznih isprava

124

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

karata - Objašnjava

uračunavanje prevoznih isprava za međunarodni saobraćaj

međunarodnog saobraćaja

- Izvodi uračunavanje prevoznih isprava sa odštampanom relacijom,kuponske bjelice K-7 i K-9 i ostalih prevoznih isprava za međunarodni saobraćaj

Utvrđivanje ispravnosti blagajničkog poslovanja - Objašnjava postupak

utvrđivanja ispravnosti blagajničkog poslovanja

- Nabraja zajedničke odredbe za sve vrste putničkih blagajni

- Opisuje mjesečni zaključak putničke blagajne

- Izvještava o mjesečnom računu putničke blagajne

- Razlikuje zajedničke odredbe za putničke blagajne

- Izvodi mjesečni zaključak putničke blagajne i dostavljanje mjesečnih računa putničke blagajne

- Razvija moć zapažanja

- Obrazac- dnevni zaključak putničke blagajne

Računovodstvo blagajne otpravljanja stvari - Nabraja poslove i

obrasce prtljažne blagajne

- Objašnjava uračunavanje prevoznih isprava za unutrašnji saobraćaj

- Poznaje poslove doplatne prtljažne blagajne

- Demonstrira uračunavanje prevoznih isprava za međunarodni saobraćaj

- Obrazlaže naknade za sporedne usluge i troškove u gotovom prtljažne blagajne

- Opisuje utvrđivanje ispravnosti blagajničkog

- Razlikuje poslove prtljažne blagajne

- Rukuje obrascima prtljažne blagajne

- Izvodi uračunavanje prevoznih isprava za unutrašnji saobraćaj

- Uočava poslove doplatne prtljažne blagajne

- Izvodi uračunavanje prevoznih isprava za međunarodni saobraćaj

- Uočava naknade za sporedne usluge i troškove u gotovom prtljažne blagajne

- Analizira ispravnost blagajničkog poslovanja prtljažne blagajne

- Razvija smisao za red i urednost

- Seminarski rad

125

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

poslovanja prtljažne blagajne

- Opisuje dostavu mjesečnih računa i primopredaju prtljažne blagajne

Poslovi u blagajni, prispijeća stvari - Nabraja poslove

blagajne prispijeća robe

- Poznaje organizaciju poslova u blagajnama prispijeća robe

- Nabraja obrasce blagajne prispijeća robe

- Demonstrira pregled prispjelih tovarnih listova i zaračunavanje prevoznih troškova

- Opisuje rad sa pošiljkom i propratnim dokumentima u prispijeću robe

- Opisuje dostavu računa i primopredaju blagajne prispijeća

- Razlikuje poslove blagajne prispijeća robe

- Planira organizaciju poslova u blagajnama prispijeća robe

- Rukuje sa obrascima blagajne prispijeća robe

- Ispituje odgovarajućim tehnikama i metodama zaračunavanje prevoznih troškova

- Analizira prispjele tovarne listove

- Anlizira propratne dokumente u prispijeću robe

- Određuje dostavu i zaračunavanje prevoznih troškova

- Razvija preciznost - Katalog prevoznih isprava

Poslovi u staničnoj blagajni

- Nabraja poslove i obrasce stanične blagajne

- Objašnjava prijem transportnih prihoda od područnih blagajni

- Nabraja vrste vođenja računa

- Objašnjava otpremu transportnih prihoda

- Nabraja ostale poslove stanične blagajne

- Razlikuje poslove i obrasce stanične blagajne

- Organizuje prijem transportnih prihoda od područnih blagajni

- Razlikuje vrste vođenja računa

- Organizuje otpremu transportnih prihoda

- Uočava ostale poslove stanične blagajne

- Navikava se na tačnost

- Seminarski rad

126

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - D.Sekulić,G.Stanojević,Priručnik za transportno računovodstvo i blagajničko

poslovanje na Jugoslovenskim železnicama,Želnid,Beograd,1998. - D.Sekulić,Transportno računovodstvo,Zavod za udžbenike i nastavna

sredstva,Beograd,1998. - Pravilnik o jedinstvenom i jednoobraznom vođenju transportnog računovodstva i

blagajničkog poslovanja na željezničkim stanicama ( pravilnik 181),Zavod za novinsko-izdavačku i propagandnu delatnost, JŽ Beograd,1979.

- Uputstvo za transportno računovodstvo i blagajničko poslovanje na železničkim stanicama ( Uputstvo 182), Zavod za novinsko-izdavačku i propagandnu delatnost, JŽ Beograd,1979.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom i projektorom. - Softver za transportno računovodstvo i blagajničko poslovanje. - Katalog prevoznih isprava. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani ekonomista - Diplomirani saobraćajni inženjer 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Primjena tarifa - Uračunavanje prevoznih

isprava u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju

- Poslovi u prtljažnoj blagajni

- Organizacija prevoza putnika

- Tarife - Izračunavanje vozne i

dodatne cijene - Prevoz prtljaga

- Ugovori u prevozu - Prevozne isprave - Poslovna dokumentacija

- Transportno pravo marketing i špedicija

- Ugovori u prevozu - Prevozne isprave

127

1.2.16. PRAKTIČNA NASTAVA 1. Naziv predmeta: PRAKTIČNA NASTAVA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 72 72 II 72 72 III 180 180 IV 165 165

Ukupno 489 489 Praktična nastava Odjeljenje se u svim razredima dijeli u grupe do 17 učenika. 3. Opšti ciljevi nastave - Razvijanje sposobnosti za organizaciju i kontrolu rada na službenim

mjestima,postrojenjima i objektima željeznice. - Upoznavanje tehnološkog postupka rada željezničkih stanica,službenih mjesta

između njih i željeznice kao cjeline. - Korišćenje savremene opreme za pouzdano i bezbjedno rukovanje saobraćajem. - Korišćenje savremene opreme za obezbjeđenje podrške tačnosti i neprekidnosti

željezničkog saobraćaja. - Shvatanje neophodnosti tačnog, urednog, pravovremenog davanja

računovodstvenih informacija korisnicima prevoza. - Razvijanje smisla za očuvanje, racionalno korišćenje i odgovornost za sredstva

kojima posluje. - Razvijanje radnih navika, tolerantnog odnosa među ljudima i sposobnosti za

timski rad. - Osposobljavanje učenika za povezivanje stečenih teorijsko-stručnih znanja sa

praksom. - Osposobljavanje za samostalan rad. - Shvatanje značaja zaštite prirode i čovjekove okoline.

128

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Osnovni pojmovi u željezničkom saobraćaju- Nabraja osnovne

pojmove u željezničkom saobraćaju

- Objašnjava osnovne pojmove

- Definiše pojam voza - Nabraja i opisuje

vrste vozova koji saobraćaju na prugama Evrope

- Navodi način i metodologiju podjele vozova po više pristupa i metodologija

- Objašnjava detaljno način označavanja vozova

- Nabraja materijale reda vožnje

- Opisuje postupak izrade reda vožnje

- Poznaje sadržaj knjižice reda vožnje, saobraćajno transportnog uputstva i grafikona reda vožnje

- Poznaje tehničke elemente za izradu reda vožnje

- Razlikuje pojmove u željezničkom saobraćaju

- Određuje namjenu pojedinih pojmova i izraza

- Analizira Uputstvo 54 o označavanju vozova

- Upoređuje vozove prema podjelama određenim Pravilnikom 2

- Određuje oznaku voza na osnovu zadatih parametara

- Interpretira znanje o vozovima i koji ne saobraćaju na prugama Crne Gore

- Uočava podjele vozova prema Uputstvu 54 i Pravilniku 2

- Upotrebljava knjižicu reda vožnje, STU dio A i B i grafikon reda vožnje

- Određuje trasu posebnog voza ili voza u zakašnjenju

- Povezuje uzroke i posljedice

- Razvija preciznost

- Softver sa prezentacijom vozova i njihovim oznakama

- Posjeta željezničkoj stanici

- Materijal reda vožnje

Željeznička signalizacija - Navodi uvodne

odredbe,osnovne pojmove i opšte odrebe signalizacije na željeznici

- Objašnjava zvonovne signalne znake električnog signalnog zvona

- Definiše stalne signale

- Objašnjava signale na

- Razlikuje vrste,značenje,oblik,boju,najmanju daljinu vidljivosti,mjesta ugrađivanja odnosno postavljanja i način upotrebe željezničke signalizacije

- Razlikuje detaljno osobine sistema željezničke signalizacije koja se

- Razvija sposobnost analitičkog mišljenja

- Razvija smopouzdanje

- Razvija odgovornost

- Posjeta željezničkoj stanici i obilazak signala na otvorenoj pruzi

- Softver rada signala

129

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

vozovima,manevarkama,potiskivalicama,posjednutim bozilima – kolima i pružnim vozilima

- Demonstrira signalne znake voznog i staničnog osoblja

- Demonstrira signalne znake pružnog osoblja

- Opisuje signalne oznake

- Upoznaje se sa signalima koji se ne smiju više ugrađivati

koriste u Crnoj Gori - Uočava podjele i

namjenu željezničke signalizacije prema Pravilniku 1

- Analizira rad glavnih, manevarskih, dopunskih signala i signala staničnog i voznog osoblja

- Uočava signale za elektrovuču, na vozilima i ostale signale koji se koriste za regulisanje saobraćaja

130

Razred: DRUGI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Željeznička postrojenja i uređaji - Opisuje postrojenja

koja služe za regulisanje saobraćaja

- Objašnjava namjenu uređaja, naročito signalno- sigurnosnih koji se koriste za izvršenje saobraćaja

- Obrazlaže različite vrste postrojenja koja se koriste za izvršenje saobraćaja u Crnoj Gori i zemljama jugoistočne Evrope

- Uočava postrojenja i tehnike koje se koriste za izvršenje saobraćaja u Crnoj Gori (stanice, čvorovi, stabilna postrojenja itd.)

- Upoređuje različite vrste postrojenja koje se koriste za izvršenje saobraćaja

- Uočava način rada uređaja u Crnoj Gori koja se koriste za regulisanje saobraćaja

- Izražava funkcionisanje i namjenu staničnih postrojenja za izvršenje saobraćaja (kolosiječni parkovi, način regulisanja saobraćaja, postupci u slučaju kvara postrojenja itd.)

- Rukuje postrojenjima za izvršenje saobraćaja

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Posjeta željezničkoj stanici

Opterećenje i kočenje vozova - Nabraja pravilnike i

uputstva u kojima je propisano kako se određuju masa voza i vučna masa lokomotive

- Opisuje način popisivanja voza

- Poznaje upotrebu tablica iz Uputstva 52

- Poznaje upotrebu tablica iz Uputstva 233

- Nabraja probe kočnica

- Poznaje Uputstvo 233, dijelove za

- Izračunava masu voza iz popisanog voza u teretnici

- Određuje maksimalnu masu voza s obzirom na kriterijume iz tablica Uputstva 52

- Računa masu voza u slučaju kada je PKM>SKM

- Određuje vučnu masu lokomotive na osnovu tablica 7A,B i C Uputstva 52

- Određuje da li je voz kočen na cijelom prevoznom putu

- Uočava važnost nauke u svakodnevnom životu

- Shvata važnost očuvanja kvaliteta

- Katalog sa tehničkim elementima gornjeg stroja pruge

- Maketa pruge - Kočni i mjenjački

sklopvi

131

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

otpravnike vozova - Opisuje vrste kočnica

i mjenjača na vučnim i vučenim vozilima

- Poznaje signale za probu kočnica

- Oblikuje masu i brzinu voza kada voz nije pokriven sa stvarnom kočnom masom

- Izvodi sa mašinovođom sve probe kočnica

- Obezbjeđuje voz od samopokretanja

- Uočava vrste kočnica na vučenim vozilima

Željeznička vozila - Objašnjava

željeznička vozila - Obrazlaže podjelu

željezničkih vozila - Opisuje željeznička

vozila - Navodi namjenu

vučnih vozila - Nabraja vrste vučnih

vozila - Navodi namjenu

vučenih vozila - Nabraja vrste

vučenih vozila - Nabraja vrste kola

koje se koriste u željezničkom saobraćaju

- Opisuje osnovnu namjenu svih vrsta kola, u putničkom i teretnom saobraćaju

- Rezimira komparativne prednosti jednih kola u odnosu na druge

- Razlikuje željeznička vozila

- Uočava namjenu vučnih vozila

- Prepoznaje vučna vozila

- Uočava namjenu vučenih vozila

- Prepoznaje vučena vozila

- Određuje serije svih vrsta kola i najčešće podserije

- Određuje izbor kola kod naručivanja od strane naručioca prevoza

- Predviđa postupke sa neispravnim kolima (olistavanje)

- Određuje pravilan raspored kola u vozu

- Uočava osnovne grupe kola u putničkom i teretnom saobraćaju

- Formira znanja o minimalnim eksploatacionim osobinama kola i o izboru kola za prevoz putnika i robe

- Razvija snalažljivost - Razvija sposobnost

opažanja - Razvija

samopouzdanje - Shvata važnost novih

saznanja iz svoje struke

- Stiče znanje posjetom stanicama u kojima su sačuvani eksponati kola i lokomotiva

- Softver različitih vrsta kola

Prevoz putnika i stvari - Opisuje tehnička

sredstva i postrojenja za

- Uočava organizaciju rada u stanicama

- Upoređuje vozove za

- Razvija snalažljivost i odgovornost

- Razvija pozitivnu

- Potrebni elementi stanice za normalno odvijanje

132

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

organizaciju željezničkog saobraćaja

- Nabraja vrste vozova za prevoz putnika u saobraćajnom i tarifskom pogledu

- Objašnjava i nabraja kola za prevoz putnika i tarifske razrede

- Navodi željezničke radnike koji učestvuju u procesu proizvodnje

- Objašnjava pojam i primjenu reda vožnje

- Opisuje prevoz putnika u unutrašnjem saobraćaju

- Definiše zakonske osnove prevoženja željeznicom

- Nabraja i objašnjava prevozne isprave za prevoz putnika

- Poznaje prevozne isprave i njihov sadržaj

- Nabraja propise koji regulišu prevoz stvari

- Nabraja službena mjesta za prijem i izdavanje stvari

- Opisuje postrojenja, uređaje i ostala sredstva za rad

- Definiše organizaciju rada transportne službe

- Definiše radno vrijeme magacina

- Navodi obrasce za rad i njihovu podjelu

- Nabraja izvršioce, transportne usluge i organizaciju rada sa

prevoz putnika - Razlikuje putnička

kola - Uočava i interpretira

oznake na putničkim kolima

- Planira održavanje reda i čistoće

- Rješava problem nađenih predmeta na staničnom području i u vozovima

- Planira primopredaju službe

- Bira odgovarajuće postupke pri stavljanju tarifa na uvid i otpremi službene prepiske

- Klasifikuje sredstva za rad i obrasce

- Preporučuje vrstu putničkih kola za određene kategorije korisnika

- Određuje osobine reda vožnje

- Raščlanjuje materijal reda vožnje

- Uočava sadržaj putničkog reda vožnje ( kurir)

- Upotrebljava saobraćajno transportno uputstvo uz red vožnje

- Određuje sadržaj izvoda iz reda vožnje

- Primjenjuje zakonske odredbe prilikom organizovanja prevoza

- Uočava vrste i podjelu prevoznih isprava

- Izvodi obradu i izdavanje voznih karata pomoću

orijentaciju prema zanimanju

- Stiče radne navike

prihvatanja boravka i otpreme putnika -Red vožnje -pomoću tarifa Određuje visinu prevoznine

- Posjeta željezničkoj stanici

- Posjeta magacinu željezničke stanice

- Izvođenje i obrada ankete putnika i potencialnih preduzeća korisnika željezničkih usluga

133

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

pošiljkama - Obrazlaže stavljanje

tarifa na uvid i davanje objašnjenja

- Obrazlaže davanje službenih podataka i otpravljanje službene pošte i prepiske

- Obrazlaže čuvanje upotrijebljenih knjiga i obrazaca

- Nabraja predmete isključene iz prevoza i predmete koji se uslovno primaju na prevoz

- Objašnjava pojam zabrane prevoza i obustave saobraćaja

terminala - Određuje visinu

prevoznine

Rukovanje rastavljačima kontaktne mreže - Objašnjava primjenu

rastavljača - Nabraja vrste

rastavljača - Opisuje princip rada

rastavljača - Obrazlaže rukovanje

i osiguranje rastavljača

- Razlikuje vrste rastavljača

- Uočava princip rada rastavljača

- Razvija sposobnost opažanja

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

- Posjeta elektrificiranim prugama

134

Razred: TREĆI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Manevarski poslovi - Opisuje i nabraja sve

vrste manevarskih poslova

- Objašnjava razlike između voznih i manevarskih vožnji

- Obrazlaže način organizacije manevarskih poslova, sastav osoblja, rukovođenje manevarskim poslovima itd.

- Uočava organizaciju manevarskih poslova, tako da može samostalno da rukovodi istim

- Određuje signalne znake manevarskog osoblja i lokomotivskog osoblja

- Razlikuje načine postavljanja voznih i manevarskih puteva vožnji

- Pokazuje znanje neophodno za samostalno vršenje manevarskih poslova

- Određuje poslove neposrednih izvršilaca manevarskih poslova (skretničari, vođe manevre, rukovaoci manevre, manevristi)

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Softver sa prikazom manevarskih poslova

Organizacija saobraćaja vozova - Nabraja načine

organizacije saobraćaja vozova

- Objašnjava svaki od načina organizacije saobraćaja vozova (stanični razmak, MZ, APB, TK)

- Obrazlaže prednosti svakog od načina regulisanja saobraćaja

- Navodi vrste organizacije saobraćaja koji se koriste u Crnoj Gori

- Opisuje karakteristike pruge na kojima se koristi APB i telekomanda

- Nabraja prednosti

- Interpretira organizacije saobraćaja vozova u staničnom razmaku i sa sistemom MZ (međustanične zavisnosti)

- Uočava uslove za organizacije saobraćaja vozova u uslovima upotrebe telekomande

- Rješava sporne situacije kod organizacije saobraćaja u staničnom razmaku i sa sistemom MZ

- Ispostavlja naloge putnom listu (Opšti nalog I i nalog II za

- Razvija odgovornost - Formira stav o

sopstvenoj odgovornosti

- Softver sa simulacijom organizacije saobraćaja vozova

- Posjeta željezničkoj pruzi sa APB-om i telekomandom

135

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

pruga sa sistemom APB

- Nabraja prednosti pruga sa sistemom telekomande

- Opisuje uslove za uvođenje sistema APB i telekomande

ukrštavanje) - Uočava znanje za

samostalno regulisanje saobraćaja u staničnom razmaku i sistemu MZ

- Određuje prednosti telekomande pri regulisanju saobraćaja

- Uočava sposobnost prilagođavanja naprednim sistemima za regulisanje saobraćaja vozova

- Određuje osnovne fonograme za regulisanje saobraćaja na prugama sa APB i telekomandom

- Planira postupke u slučaju kvara na uređajima APB i telekomande

- Uočava signalne oznake koje najavljuju pruge sa APB i telekomandom

Posebne vrste saobraćaja - Nabraja posebne

vrste saobraćaja - Opisuje uzroke koji

dovode do pojave posebnih vrsta saobraćaja

- Poznaje organizaciju saobraćaja kod posebnih vrsta saobraćaja

- Rješava regulisanje saobraćaja kod posebnih vrsta saobraćaja

- Pravi pripremu vozova kod posebnih vrsta saobraćaja

- Određuje zadatke izvršnom osoblju stanice kod posebnih vrsta saobraćaja

- Određuje zadatke izvršnom osoblju stanice kod posebnih vrsta saobraćaja

- Razvija moć zapažanja

- Razvija pozitivan stav prema novim saznanjima

Transportno komercijalni poslovi - Objašnjava pojam

tarifa i njihovu - Uočava pojam tarifa

i njihovu primjenu - Razvija smisao za

ekonomičnost - Tarife - Softver za simulaciju

136

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

primjenu - Nabraja vrste

tarifskih sistema - Poznaje tablice

prevoznih cijena - Nabraja vrste tarifa i

podjelu tarifske materije

- Objašnjava objavljivanje tarifa i područja važenja

- Poznaje imenik i daljinar željezničkih stanica

- Demonstrira računanje voznih cijena

- Demonstrira računanje dodatnih voznih cijena i doplata u stanici i u vozu

- Objašnjava osnovne karakteristike povlastica u vožnji i način korišćenja

- Objašnjava komercijalne povlastice

- Nabraja komercijalne povlastice

- Opisuje aktivnosti koje vrši saobraćajno osoblje na primanju i otpremanju vozova

- Nabraja fonograme koji se koriste pri primanju i otpremanju vozova

- Poznaje redoslijed tehnoloških operacija prije otpreme voza

- Demonstrira primjere fonograma za prijem i otpremu vozova

- Razlikuje vrste tarifskih sistema

- Uočava tarifska načela i njihovu primjenu na željezničke tarife

- Identifikuje elemente za određivanje vozne cijene

- Upotrebljava imenik i daljinar željezničkih stanica

- Određuje pomoću daljinara odstojanja potrebna za izračunavanje vozne cijene

- Rješava problem računanja voznih cijena i doplata

- Uočava karakteristike povlastica

- Interpretira način korišćenja povlastica

- Razlikuje komercijalne povlastice

- Upotrebljava putničke tarife,dio II – povlastice

- Rukuje vantarifnim prevozima ( vojske,organa MUP-a,u slučaju požara i prirodnih nepogoda i dr.)

-

- Razvija preciznost i inicijativnost

izračunavanja cijene koštanja prevozne isprave

- Putnička tarifa za unutrašnji i međunarodni sobraćaj

137

Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Rukovanje motkom za uzemljenje 25kV,50Hz - Nabraja ko može

rukovati motkom za uzemljenje

- Obrazlaže postupak pri upotrebi motke za uzemljenje

- Opisuje zaštitnu opremu potrebnu pri rukovanju motke za uzemljenje

- Objašnjava postupak provjere napona u kontaktnoj mreži

- Objašnjava postupak uzemljenja kontaktne mreže

- Objašnjava postupak skidanja motke za uzemljenje kontaktne mreže

- Objašnjava da motku za uzemljenje treba rastaviti i čuvati od oštećenja

- Određuje postupak za provjeru napona u kontaktnoj mreži

- Određuje mjesto postavljanja motke za uzemljenje

- Određuje osobine motke za uzemljenje

- Određuje zaštitna sredstva pri uzemljenju kontaktne mreže

- Analizira potrebu uzemljenja kontaktne mreže

- Razvija samopouzdanje

- Razvija pozitivan stav prema kvalitetu rada i ispunjavanju radnih obaveza

- Shvata značaj očuvanja životne sredine

- Posjeta elektrificiranim prugama

Saobraćajni poslovi - Opisuje namjenu

poslovnog reda stanice i tehnološkog procesa rada stanice

- Objašnjava značaj saobraćajno tehničke dokumentacije u stanicama

- Obrazlaže izradu poslovnog reda stanice i tehnološkog procesa rada stanice (koje stanice imaju potrebu za istim, ko radi, neophodni elementi za izradu td)

- Navodi postupke sa čuvanjem dokumentacije u službenim mjestima

- Opisuje i objašnjava kako se sastavljaju

- Zna sadržaj poslovnog reda stanice i tehnološkog procesa rada

- Uočava potrebne informacije iz stanične dokumentacije

- Određuje namjenu I i II dijela poslovnog reda stanice

- Demonstrira snalaženja u službenim mjestima korišćenjem stanične dokumentacije

- Uočava neophodnost poznavanja tehnoloških operacija u svakoj stanici i poznavanja mjesnih prilika

- Određuje samostalno

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Razvija preciznost - Razvija smisao za

red i urednost

- Poslovni red i tehnološki proces rada stanice

- Pismeni zadatak

138

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

vozovi u željezničkom saobraćaju

- Objašnjava kriterijume po kojima se sastavljaju vozovi

- Poznaje sisteme kočenja i kočnice na željezničkim vozilima

- Opisuje i objašnjava postupak kod uvođenja vozova u saobraćaj

- Poznaje odredbe o obavezama rasporednih stanica u vezi uvođenja vozova u saobraćaj

- Demonstrira određivanje broja voza

- Definiše postupke izvršnog osoblja za pravilno uvođenje voza u saobraćaj

pravilno sastavljanje vozova prema kriterijumima određenim Pravilnikom 2 i Uputstvom 233

- Uočava poslove vozovođe u pogledu sastavljanja vozova

- Planira probe kočnica

- Određuje sastav voza po saobraćajno tehničkim kriterijumima

- Uočava značaj i svrsishodnost pravilnog sastavljanja vozova

- Formira znanja o kočnicama željezničkih vozila

- Organizuje uvođenje voza u saobraćaj

- Uočava uslove za pokretanje vozova prema Pravilniku 2

- Planira otpremu vozova na rasporednom odsjeku

- Formira sposobnost i znanje da samostalno uvodi voz u saobraćaj

- Uočava zadatke rasporednih stanica i dispečerske službe pri uvođenju vozova

- Uočava sastav fonograma dopuštenja, avize, predavize, odjave, dispozicije i analize

- Izvodi prijem voza na slobodne i na zauzete kolosijeke

- Određuje indirektnu otpremu vozova

- Analizira redoslijed prijema vozova u

139

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

stanicu, posebno odredbe koje se odnose na ukrštavanje vozova

- Formira planove za otpremu vozova koji saobraćaju u zakašnjenju

- Upoređuje kašnjenja vozova u realnom vremenu i predlaže ukrštavanja vozova

Transportno komercijalni poslovi - Objašnjava

računovodstvo putničke blagajne

- Definiše izračunavanje cijene prevoznih isprava u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju

Računanje prevoznine za denčane pošiljke - Objašnjava

računanje prevoznine za denčane pošiljke

- Objašnjava računanje prevoznine denčanih pošiljki mješovitog prevoza

- Opisuje računanje prevoznine za denčane pošiljke oročenog, dogovorenog, brzovoznog i ekspresnog prevoza

- Obrazlaže računanje prevoznine denčanih pošiljki za stanice na industrijskim kolosijecima

- Opisuje računanje prevoznine za stvari koje se predaju u malim i srednjim

- Razlikuje poslove putničke blagajne

- Rukuje sa obrascima koji se koriste u putničkoj blagajni

- Uočava zajedničke odredbe za uračunavanje u putničkoj blagajni

- Izvodi računanje cijene prevoznih isprava u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju

- Razumije organizaaciju prevoza denčanih pošiljki

- Razlikuje načine računanja prevoznine denčanih pošiljki u zavisnosti od načina prevoza

- Određuje visinu prevoznine

- Računa prevozninu na industrijskim kolosijecima

- Računa prevoznine za male i srednje kontenere

- Izvodi račun za prevozninu opasne materije i predmeta propisanih RID-om

- Računa prevozninu

- Razvija pozitivan odnos prema zanimanju

- Stiče samostalnost u radu

- Stiče sigurnost u radu

- Razvija svijest o

neophodnosti kvalitetnog obavljanja radnih

- Pismena vježba: Računanje prevoznine za denčane pošiljke

140

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

kontenerima - Opisuje računanje

prevoznine za zbirne denčane stvari

- Opisuje računanje prevoznine za opasne materije i predmete propisane RID-om

- Objašnjava računanje prevoznine za denčane kabaste stvari

- Objašnjava računanje prevoznine za denčane pošiljke živih životinja

- Objašnjava računanje prevoznine za denčane pošiljke žive ribe u vodi

Računanja prevoznine za kolske pošiljke - Navodi osnovna

pravila računanja prevoznine za kolske pošiljke

- Objašnjava računanje prevoznine za kolske pošiljke oročenog i ekspresnog prevoza

- Objašnjava računanje prevoznine za brzovozne kolske pošiljke i pošiljke dogovorenog prevoza

- Opisuje računanje prevoznine za kolske pošiljke stvari koje se različito tarifiraju

- Opisuje računanje prevoznine za kolske pošiljke živih životinja

za: - kabaste stvari -žive životinje i -žive ribe u vodi

- Određuje postupak računanja prevoznine za kolske pošiljke: -oročenog i -ekspresnog prevoza

- Računa prevozninu za:brzovozne i pošiljke dogovorenog prevoza

- Računa prevozninu pošiljki koje se različito tarifiraju

- Računa prevoznine za kolske pošiljke živih životinja

- Određuje postupak računanja prevoznine za kolske pošiljke dugačkih predmeta u više kola

- Računa prevozninu pošiljaka mješovitog prevoza

- Računa prevoznine na industrijskim

zadataka - Razvija sposobnost

samostalnog donošenja odluka

- Pismena vježba:

Računanje prevoznine za kolske pošiljke

141

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Objašnjava računanje prevoznine za šinska vozila koja nijesu uvrštena u kolski park nijedne željeznice

- Objašnjava računanje prevoznine za kolske pošiljke dugačkih predmeta u više kola

- Objašnjava računanje dodatka na prevozninu

- Opisuje računanje prevoznine za prevoz pošiljki u mješovitom prevozu

- Opisuje računanje prevoznine za prevoz pošiljki na industrijskim prugama

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz stvari u velikim kontenerima

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz mješovitog vojnog transporta

- Objašnjava - računanje prevoznine za naročite pošiljke

- Nabraja predmete za zaštitu stvari i pribor za tovarenje

- Objašnjava prevoznine kod upotrebe pokrivača i nosača pokrivača

- Objašnjava računanje prevoznine kod upotrebe ostalog tovarnog pribora

kolosijecima - Izvodi obračun

troškova:mješovitog vojnog transporta, naročitih pošiljaka i u kolima specijalne konstrukcije

- Uočava faktore koji utiču na način obračuna prevoznih troškova

- Predviđa predmete za zaštitu stvari

- Predviđa pribor za tovarenje

- Računa prevoznine kod upotrebe: pokrivača i ostalog tovarnog pribora, materijala i predmeta koji služe za zaštitu stvari od toplote ili hladnoće

- Planira doleđivanje u toku prevoza

- Razlikuje računanje prevoznine za slučaj prevoza u kolima specijalne konstrukcije, korisnika prevoza ili u zakupu

- Određuje računanje prevoznine za pošiljke u posebnim teretnim vozovima i grupama kola

- Predviđa djelimičan dotovar ili istovar u toku prevoza

142

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Objašnjava računanje prevoznine kod upotrebe materijala i predmeta koji služe za zaštitu stvari od toplote ili hladnoće

- Opisuje doleđivanje u toku prevoza

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz stvari u kolima specijalne konstrukcije sopstvenosti željeznice

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz stvari u kolima korisnika prevoza ili u kolima u zakupu

- Objašnjava računanje prevoznine za pošiljke u posebnim teretnim vozovima

- Objašnjava računanje prevoznine za prevoz stvari u grupama kola

- Opisuje djelimičan dotovar ili istovar u toku prevoza

- Objašnjava prevoznine za pošiljke za potrebe željezničkih preduzeća

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M.LJ.Miletić,Praktična nastava za II razred železničke tehničke škole, Zavod za

udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,2000. - M.LJ. Miletić,Praktična nastava za III i IV razred železničke tehničke škole, Zavod

za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd,2000. - V.Milutinović, Priručnik iz organizacije železničkog saobraćaja za zanimanje

tehničar – mašinovođa,Zavod za novinsko- izdavačku i propagandnu delatnost, JŽ Beograd,1989.

143

- M.Čičak,Organizacija železničkog saobraćaja, Saobraćajni fakultet Univerziteta u Beogradu,Beograd,1990.

- M.Čičak,S.Vesković, Organizacija železničkog saobraćaja I i II zbirka rešenih zadataka,Saobraćajni fakultet Univerziteta u Beogradu,Beograd.

- 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u sektoru za upravljanje i regulisanje saobraćaja. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. - Pismeno,najmanje jedna pismena vježba u polugodištu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer saobraćaja 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Željeznička signalizacija - Organizacija saobraćaja

vozova - Posebne vrste saobraćaja

- Organizacija željezničkog saobraćaja

- Željeznička signalizacija - Regulisanje saobraćaja

vozova - Posebne vrste saobraćaja

- Željeznička vozila - Željeznička kola - Podjela kola prema namjeni

- Prevoz putnika i stvari - Transportno komercijalni

poslovi

- Organizacija prevoza putnika

-

- Osnovni organizacioni uslovi za prevoz željeznicom

- Prevoz putnika i stvari - Transportno komercijalni

poslovi

- Organizacija prevoza stvari - Opšte odredbe o prevozu stvari

- Tarifski propisi - Računanje prevoznine za

denčane i kolske pošiljke - Tarife i tarifna politika na

željeznici - Željeznički saobraćajni

sistemi - Izračunavanje vozne cijene

144

1.3. IZBORNI PREDMETI 1.3.1. STRANI JEZIK II Napomena: Za strani jezik II koriste se Katalozi stranih jezika opšteobrazovnih predmeta sa fondom časova dva nedjeljno za sve 4 godine – Predmetni katalozi su u nadležnosti Zavoda za školstvo.

145

1.3.2. EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE 1. Naziv predmeta: EKOLOGIJA I ZAŠTITA ŽIVOTNE SREDINE 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 58 14 72 II III IV

Ukupno 58 14 72 3. Opšti ciljevi nastave - Usvajanje znanja iz osnova ekologije. - Razvijanje svijesti o značaju zaštite životne sredine. - Usvajanje znanja o uzročnoposljedičnim odnosima žive i nežive prirode. - Usvajanje znanja o različitim izvorima zagađivanja životne sredine. - Razvijanje svijesti o ulozi čovjeka i njegovog uticaja na zagađenje životne

sredine. - Usvajanje znanja i vještina sa ciljem zaštite životne sredine.

146

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Osnovni pojmovi u ekologiji - Definiše pojmove:

ekologija, životna sredina, ekološki faktori

- Ukazuje na međusobnu zavisnost žive i nežive prirode

- Određuje elemente životne sredine

- Uočava na konkretnim primjerima osobine biotopa i biocenoze

- Shvata značaj povezivanja činjenica

Vježbe: - (Terenski rad) - Posmatranje

različitih staništa i zajednica

Ekologija populacije - Definiše pojmove:

populacija i ekološka ravnoteža

- Upoznaje faktore koji određuju strukturu populacije

- Uočava osnovne karakteristike populacije

- Shvata pojam opterećenosti populacije

- Upotrebljava pojam ekološke ravnoteže i obrazlaže na primjeru međusobnu zavisnost činilaca sredine

Kruženje materija i transformisanje energije u prirodi - Definiše pojmove:

producent organske materije, potrošač organske materije, reducent organske materije

- Definiše lanac ishrane

- Analizira na primjeru kompleksnost odnosa u ishrani

- Interpretira kruženje materije i proticanje energije u ekosistemu

- Analizira odnose među članovima lanca ishrane na primjeru energetske piramide

- Razvija analitičko mišljenje

Vježbe: - Predstavljanje

ilustracijom kruženje materije i proticanje energije na odabranom primjeru lanca ishrane

Ekosistem - Opisuje kopnene,

vodene i antropogene ekosisteme

- Definiše sukcesije u ekosistemu

- Određuje zajedničke i glavne razlike između ekosistema

- Zaključuje o raznovrsnosti ekosistema kod nas

- Razvija svijest o značaju očuvanja prirodnih ekosistema

147

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

u odnosu na geografski položaj i klimatske karakteristike

- Predviđa posljedice ljudske aktivnosti u životnoj sredini

Zagađivanje vazduha - Upoznaje načine

zagađivanja vazduha i otrovne materije u vazduhu

- Objašnjava uticaj otrovnih materija na živa bića (kisele kiše, ozonske rupe, efekat staklene bašte)

- Određuje uzroke zagađivanja vazduha

- Analizira posljedice previsokih koncentracija otrovnih materija u vazduhu na ekosistem

- Ocjenjuje značaj stalne kontrole kontaminiranosti vazduha

- Predlaže načine čišćenja otrovnih materija (uređaji za prečišćavanje, industrijski filteri, automobilski katalizatori)

- Razvija sposobnost sagledavanja i rješavanja problema

- Film o zagađivanju vazduha

Zagađivanje voda- mora i slatke vode - Definiše izvore i

oblike zagađivanja vode

- Određuje glavne izvore zagađivanja vode i objašnjava posljedice

- Razlikuje metode prečišćavanja

- Analizira na koje načine prehrambena industrija zagađuje okolinu

- Razvija analitičko mišljenje

Vježbe: - Zaštita okoline

Zagađivanja zemljišta - Opisuje izvore i

oblike zagađivanja zemljišta

- Ukazuju na posljedice savremene intenzivne poljoprivredne proizvodnje

- Interpretira problem prenaseljenosti zemlje

- Razvija analitičko mišljenje

Vježbe: - Zaštita zemljišta

148

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Nuklearna energija - Definiše izvore i

oblike radioaktivnog zagađenja

- Identifikuje problem radioaktivnog zračenja i njegove dalekosežne posljedice

- Uočava problem nekontrolisanog skladištenja radioaktivnog otpada i neodgovornog korišćenja nuklearnog oružja

- Shvata važnost očuvanja životne sredine

- Seminarski rad o nuklearnim eksplozijama (Hirošima, Černobil, itd.)

Ugrožene biljne i životinjske vrste - Navodi glavne

uzroke izumiranja šuma i istrebljenja nekih životinjskih vrsta

- Analizira značaj šuma i razlog njihovog izumiranja

- Ukazuje na značaj pošumljavanja terena koji su podložni eroziji

- Pronalazi najugroženije ekosisteme i grupe u Crnoj Gori i svijetu

- Predlaže moguće mjere za zaštitu prirodnog nasljeđa za konkretan primjer

- Shvata važnost poštovanja normi i propisa

Vježbe: - Analiziranje

uzoraka izumiranja šuma i životinjskih vrsta

Mjere za zaštitu životne sredine - Navodi značaj

štednje energije i vode u domaćinstvu i industriji

- Navodi alternativne energetske izvore

- Određuje načine planske upotrebe prirodnih izvora

- Shvata značaj pravilnog odnosa prema pitkoj vodi

- Analizira značaj traženja i korišćenja novih ekoloških izvora energije

- Ocjenjuje značaj globalizacije nadzora dešavanja u životnoj sredini

- Primjenjuje

- Razvija svijest o značaju zaštite životne sredine

Vježbe: - Analiza nepovoljnih

uticaja za životnu sredinu

149

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

propise kojima se određuju norme čuvanja zaštićenih objekata prirode, ugroženih, endemskih biljnih i životinjskih vrsta

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - M.Jablanović,D.Rožaja,Zaštita i zagađivanje životne sredine,Zavod za

udžbenike,Beograd,1998. - I.Savić, V.Terzija, Ekologija i zaštita životne sredine, Zavod za udžbenike,

Beograd.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Dijaprojektor - Slajdovi - Grafoskop - TV prijemnik - Video- rikorder - Video- kasete 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine.

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani biolog - Diplomirani inženjer pejzažne arhikteture

10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja

- Zagađenje vode, vazduha i zemljišta

- Praktična nastava - Materijali, alati i pribori

150

1.3.3. ŽELJEZNIČKI SAOBRAĆAJNI SISTEMI 1. Naziv predmeta: ŽELJEZNIČKI SAOBRAĆAJNI SISTEMI 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 72 72 II 72 72 III 72 72 IV

Ukupno 216 216 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa značajem željezničkog saobraća. - Upoznavanje sa željezničkim saobraćajnim sistemom. - Upoznavanje sa organizacijom željezničkog saobraćaja. - Upoznavanje sa procesom prevoženja. - Sticanje znanja o karakteristikama putničkog željezničkog saobraćaja. - Sticanje znanja o karakteristikama teretnog željezničkog saobraćaja. - Sticanje znanja o problemima održavanja saobraćajnih sredstava. - Poznavanje regulisanja željezničkog saobraćaja. - Razumijevanje povezanosti željezničkog saobraćaja sa turizmom i uticajem

na životnu sredinu. - Razvijanje sposobnosti za timski rad.

151

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Uloga i značaj željezničkog saobraćaja - Objašnava ulogu i

značaj željezničkog saobraćaja u razvoju ljudskog društva

- Nabraja faktore za sagledavanje značaja željeznice

- Objašnjava saobraćajno ekonomske karakteristike

- Objašnjava karakteristike razvoja željezničkog saobraćaja

- Objašnjava predmet rada u saobraćaju

- Opisuje sredstva rada u transportu

- Uočava ulogu željeznice u razvoju ljudskog društva Uočava ostvareni rad u toku godine (I faktor)

- Upoređuje količine prevezene robe i putnika na željeznici u odnosu na druge grane saobraćaja

- Poznaje vrijednost osnovnih sredstava kojim željeznica obavlja svoju djelatnost (II faktor)

- Planira potreban broj zaposlenih na željeznici

- Upoređuje broj zaposlenih na željeznici sa ukupnim brojem zaposlenih u sektoru saobraćaja

- Uočava usluge i robe koje koristi željeznica

- Analizira saobraćajno ekonomske karakteristike željeznice

- Identifikuje karakteristike razvoja željezničkog saobraćaja

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Filmovi odgovarajućeg sadržaja

Željeznički saobraćaj kao sistem - Objašnjava strukturu

saobraćajnog sistema

- Nabraja i poznaje elemente saobraćajnog sistema

- Opisuje strukturu saobraćajnih sistema

- Shvata srukturu saobraćajnog sistema

- Uočava podsisteme željezničkog saobraćajnog sistema

- Razlikuje elemente saobraćajnog

- Razvija snalažljivost i smisao za timski rad

- Odgovarajući program za simulaciju saobraćajnih sistema

152

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Opisuje mjesto željezničkog saobraćaja u okviru saobraćajnog sistema

- Objašnjava željeznički saobraćajni sistem

sistema - Uočava funkciju

saobraćajnog sistema

- Određuje strukturu saobraćajnog sistema

- Određuje elemente željezničkog saobraćajnog sistema

- Uočava podjelu željezničkog saobraćajnog sistema na podsisteme

Razvoj željezničkog saobraćaja - Objašnjava periode

razvoja željezničkog saobraćaja

- Objašnjava usavršavanje transportnog procesa

- Navodi uslove za povećanje brzina vozova i brzine prevoza

- Opisuje primjenu kibernetike i automatizacije u procesu željezničkog saobraćaja

- Objašnjava mogućnosti povećanja kapaciteta na željeznici

- Navodi prednosti i nedostatke povećanju kapaciteta

- Definiše pravac razvoja željezničkog saobraćaja

- Analizira periode razvoja željezničkog saobraćaja

- Uočava usavršavanje transportnog procesa

- Uočava postupak za povećanje brzine vozova i brzine prevoženja

- Određuje primjenu automatizacije i kibernetike u procesu željezničkog saobraćaja

- Predviđa potrebe za izgradnjom novih kolosijeka ili primjenom uvođenje u saobraćaj kola velike nosivosti

- Upoređuje prednosti i nedostatke povećanja kapaciteta

- Razlikuje činioce razvoja željezničkog saobraćaja

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Razvija interesovanja za nova saznanja

- Filmovi odgovarajućeg sadržaja

Principi organizacije saobraćaja i transporta - Nabraja principe

organizacije saobraćaja i transporta

- Razlikuje principe organizacije saobraćaja i transporta

- Razvija preciznost i efikasnost

- Posjeta željezničkoj stanici

153

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Objašnjava princip ekonomičnosti puta

- Objašnjava princip ekonomičnosti brzine

- Objašnjava princip snage

- Objašnjava princip organizacije rada

- Objašnjava princip izvršenja posla

- Određuje princip ekonomičnosti puta,princip ekonomičnosti brzine i princip snage

- Upotrebljava istraživanje da dođe do optimalnog rješenja

- Planira tehnološki proces rada na željeznici u cilju postizanja optimalnog rješenja

- Poznaje značaj pripreme za optimalno izvršenje transportnog procesa

- Uočava koje se mogu uvesti kontrole u cilju bezbjednog i ispravnog izvršenja transportnog procesa

154

Razred: DRUGI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Organizacija željezničkog saobraćaja - Opisuje saobraćajnu

djelatnost - Objašnjava načine

obavljanja saobraćajno- transportnih procesa

- Navodi sredstva i osoblje za izvršenje željezničkog saobraćaja

- Opisuje djelatnost eksploatacije vučnih vozila u vezi sa izvršenjem saobraćaja

- Navodi manevarske poslove

- Opisuje sastavljanje vozova

- Definiše masu voza i kočenje voza

- Objašnjava red vožnje vozova

- Objašnjava operativne poslove

- Navodi postojeća savremena sredstva i način rada na njima

- Određuje karakteristike organizacije željezničkog saobraćaja

- Uočava saobraćajne puteve

- Razlikuje osoblje i saobraćajna sredstva za izvršenje željezničkog saobraćaja

- Identifikuje tehničke i eksploatacione karakteristike saobraćajnih sredstava

- Uočava ulogu vučnih vozila u izvršenju saobraćaja

- Razlikuje manevarske poslove

- Rukuje sa redom vožnje vozova

- Uočava savremena sredstva i mogućnost primjene novih otkrića na prugama u Crnoj Gori

- Uočava važnost nauke u svakodnevnom životu

- Razvija analitičnost i pozitivno mišljenje

- Vježba: - Skicirati zavisnost

proizvodnosti od pojedinih pokazatelja rada

Proces prevoženja - Definiše proces

prevoženja - Nabraja elemente

potpunog ciklusa procesa prevoženja

- Opisuje početno-završne operacije

- Opisuje prevoz robe ili putnika

- Opisuje radnje po završenom prevozu

- Definiše obrt - Definiše transportni

rad saobraćajnog sredstva

- Definiše pojam brzine i nabraja brzine u saobraćaju

- Uočava proces prevoženja i njegove elemente

- Planira operacije potpunog ciklusa procesa prevoženja

- Izračunava količinu prevezene robe

- Izračunava transportni rad

- Analizira ostvareni transportni rad i bolja rješenja

- Izračunava saobraćajnu brzinu

- Izračunava eksploatacionu brzinu

- Razvija preciznost - Prilagođava se

različitim uslovima rada

- Posjeta željezničkoj stanici

- Odgovarajući program za simulaciju procesa prevoženja

155

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Definiše pojam saobraćajne brzine

- Definiše eksploatacionu brzinu

- Definiše prevoznu brzinu

- Definiše brzinu obrta

- Objašnjava pređeni put vozila

- Objašnjava koeficijent statičkog iskorišćenja nosivosti

- Definiše koeficijent dinamičkog iskorišćenja nosivosti

- Definiše produktivnost rada saobraćajnog sredstva

- Izračunava prevoznu brzinu

- Izračunava pređeni put vozila

- Izračunava pokazatelje pređenog puta

- Analizira dobijene vrijednosti pokazatelja pređenog puta

- Izračunava nivo iskorišćenja nosivosti vozila

- Analizira produktivnost rada saobraćajnog procesa

Putnički saobraćaj - Definiše putnički

saobraćaj - Objašnjava

organizacione uslove za prevoz željeznicom

- Objašnjava pojam mobilnosti stanovništva

- Objašnjava pojam prometa putnika

- Objašnjava pojam protoka putnika

- Poznaje sredstva i zahtjeve koje moraju ispunjavati za prevoz putnika

- Objašnjava tarifske propise za prevoz putnika

- Objašnjava način izračunavanja vozne cijene

- Navodi povlastice u putničkom željezničkom saobraćaju

- Objašnjava

- Upoređuje vrste putničkog saobraćaja

- Analizira tokove putnika

- Analizira sredstva i broj prevezenih putnika

- Određuje postupak formiranja cijene prevoza

- Razlikuje povlastice u putničkom željezničkom saobraćaju

- Izračunava pokazatelje rada u putničkom saobraćaju

- Analizira dobijene vrijednosti pokazatelja rada vozila

- Upoređuje probleme koji se javljaju prije i tokom prevoza putnika

- Formira stav o sopstvenoj odgovornosti

- Razvija sposobnost povezivanja teorijskih i praktičnih znanja

- Vježba: - Popunjavanje i

obrada putnog naloga i tovarnog lista

- Odgovarajući program za simulaciju odvijanja putničkog saobraćaja

156

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

otpravljanje putnika i prtljaga

Teretni saobraćaj - Definiše teretni

saobraćaj na željeznici

- Objašnjava transportno manipulativne propise

- Navodi dokumentaciju pri prevozu stvari

- Objašnjava poslove koji prethode prijemu stvari na prevoz

- Objašnjava prijem pošiljaka na prevoz

- Objašnjava prevoz pošiljaka

- Objašnjava poslove koji se odnose na izdavanje stvari

- Upoređuje vrste teretnog saobraćaja

- Analizira transportno manipulativne poslove

- Analizira sredstva i količinu prevezenog tereta

- Određuje postupak formiranja cijene prevoza

- Izračunava pokazatelje rada u teretnom saobraćaju

- Analizira dobijene vrijednosti pokazatelja rada vozila

- Upoređuje probleme koji se javljaju prije i tokom prevoza tereta

- Razvija interesovanje za nova saznanja

- Vježba: - Popunjavanje i

obrada putnog naloga i tovarnog lista

Integralni transport - Definiše integralni

transport na željeznici

- Obrazlaže prednosti i nedostatke integralnog transporta

- Navodi mjesto željeznice u integralnom transportu

- Navodi vezu željeznice sa ostalim vidovima saobraćaja

- Uočava osnovne karakteristike savremenih tehničkih procesa u privredi i saobraćaju

- Interpretira koordinaciju i kooperaciju u transportu

- Upoređuje prednosti i nedostatke integralnog transporta

- Razlikuje tovarne jedinice u sistemu distribucije

- Uočava značaj pakovanja proizvoda u distribuciji i transportu

- Uočava ostale sisteme vezane za primjenu integralnog

- Razvija preciznost - Prilagođava se

različitim uslovima rada

- Odgovarajući program za simulaciju integralnih saobraćajnih sistema

157

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

transporta

158

Razred: TREĆI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Tehničko održavanje saobraćajnih sredstava - Opisuje istrošenost i

neispravnost mašina i uređaja

- Objašnjava tehnički pregled saobraćajnih sredstava

- Navodi tehnička opsluživanja i opravke

- Razlikuje faktore koji utiču na habanje

- Uočava značaj pravilne upotrebe saobraćajnih sredstava

- Razlikuje tehnička opsluživanja i opravke

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Katalozi prizvođača - Normativi

Regulisanje i bezbjednost saobraćaja - Opisuje pojam

regulisanja saobraćaja na željeznici

- Nabraja faktore od kojih zavisi bezbjednost saobraćaja

- Navodi željezničko osoblje koje reguliše saobraćaj

- Nabraja signale i sredstva regulisanja saobraćaja

- Opisuje obezbjeđenje službenih mjesta i postrojenja

- Razlikuje osoblje koje reguliše saobraćaj

- Uočava uticaj : tehničke ispravnosti, kvaliteta vozila,kvaliteta puteva i osposobljenosti osoblja na bezbjednost saobraćaja

- Razlikuje vidne i čujne signale

- Razlikuje postrojenja u službenim mjestima i na otvorenoj pruzi

- Shvata važnost pridržavanja propisa

- Važeći zakonski akti - Važeći akti u okviru

željezničkog saobraćajnog sistema

Željeznički saobraćaj i turizam - Objašnjava vezu

željezničkog saobraćaj i turizma

- Upoređuje odnos pojedinih vidova saobraćaja i turizma

- Određuje mjesto željezničkog saobraćaja u turističkoj ponudi jedne zemlje i regiona

- Uočava potrebu za uvođenjem sezonskih vozova

- Razvija odgovornost - Reklamno propagandni materijal

Uticaj željezničkog saobraćaja na ekologiju - Objašnjava uticaj

željezničkog saobraćaja na ekologiju

- Poznaje uticaj

- Razlikuje pogonsku energiju koju koriste vučna vozila željezničkog saobraćaja

- Razvija pravilan stav prema zdravlju

- Shvata značaj očuvanja životne sredine

- Anketa građana

159

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

željeznice na životnu sredinu

- Upoređuje uticaj željezničkog saobraćaja i drugih vidova saobraćaja na ekologiju

- Određuje koliko elektrifikacija pruga i primjena savremenih tehničkih dostignuća utiče na ekologiju

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - V.Milutinović,Osnovi i sistemi saobraćaja,Zavod za novinsko-izdavačku i

propagandnu delatnost,JŽ Beograd,1987. - S.Eror,N. Zurković,Osnovi željezničkog saobraćaja,Tehnički fakultet Univerziteta

u Novom Sadu,Novi Sad,1983. - V.Milutinović,Priručnik iz organizacije željezničkog saobraćaja za zanimanje

tehničar-mašinovođa, Zavod za novinsko-izdavačku i propagandnu delatnost,JŽ Beograd,1989.

- M.Lj.Miletić,Organizacija željezničkog saobraćaja za II, III i IV razred željezničke tehničke škole,Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,1998.

- J.Stanišić,B.Marković, Organizacija prevoza putnika i robe,Zavod za užbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2002.

- Lj.Topenčarević, Organizacija i tehnologija drumskog transporta,Građevinska knjiga,Beograd,1987.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom sa odgovarajućim

programima i projektorom, na željezničkim stanicama i u opremljenom kabinetu za potrebe željezničkog saobraćaja.

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer saobraćaja

160

10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Djelatnost eksploatacije

vučnih vozila - Manevarski poslovi - Sastavljanje vozova - Red vožnje

- Organizacija željezničkog saobraćaja

- Manevarski poslovi - Sastavljanje vozova - Red vožnje

- Izračunavanje vozne cijene - Organizacija prevoza putnika

- Organizacija prevoza stvari - Transportno računovodstvo - Praktična nastava

- Tarife i tarifna politika na željeznici

- Strukturu saobraćajnog sistema

- Tehnologija i organizacija prevoza na željeznici

- Struktura saobraćajnog sistema

- Uloga i značaj željezničkog saobraćaja

- Eksploatacija željeznica - Značaj uloga i tendencije razvoja željezničkog saobraćaja

161

1.3.4. SAOBRAĆAJNA KULTURA 1. Naziv predmeta: SAOBRAĆAJNA KULTURA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I 48 24 72 II 48 24 72 III IV

Ukupno 96 48 138 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa pojmom kulture. - Upoznavanje sa savremenim društvenim zahtjevima u saobraćaju. - Razumijevanje uticaja strukture ličnosti na ponašanje u saobraćaju. - Razumijevanje povezanosti aspekata saobraćajne kulture sa mnogim sferama

života. - Razvijanje profesionalne etike. - Razvijanje odgovornosti, komunikativnosti, humanosti i tolerancije. - Razvijanje sposobnosti za timski rad.

162

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Pojam kulture - Objašnjava pojam i

osnovna značenja kulture

- Upoznaje teorije o kulturi

- Objašnjava vezu između kulture i društva

- Objašnjava kulturnu raznovrsnost

- Uočava značaj kulture

- Upoređuje teorije o kulturi

- Uočava vezu kulture i društva

- Razvija svijest o značaju kulture

Društveni mehanizam i njegov uticaj na učesnike u saobraćaju - Upoznaje uticaj

opštih društvenih uslova

- Objašnjava međusobni uticaj društvenih uslova i razvoja saobraćaja

- Upoznaje uticaj krize na društveni mehanizam i učesnike u saobraćaju

- Upoznaje uticaj nedostataka u društvenom funkcionisanju na ponašanje učesnika u saobraćaju

- Upoznaje uticaj drugih društvenih uslova na učesnike u saobraćaju

- Objašnjava odnos društva prema zahtjevima koje postavlja savremeni saobraćaj

- Objašnjava odnos između zahtjeva saobraćaja i sposobnosti ljudi da im odgovore

- Upoređuje opšte društvane uslove i njihovu vezu sa saobraćajem

- Uočava negativan uticaj krize na društveni mehanizam i učesnike u saobraćaju

- Upoređuje uticaj društvene dezorganizacije i umanjene efikasnosti društva na ponašanje učesnika u saobraćaju

- Uočava uticaj drugih društvenih uslova na učesnike u saobraćaju

- Upoređuje odnos društva i sposobnosti čovjeka prema zahtjevima savremenog saobraćaja

- Upoređuje zahtjeve saobraćaja i sposobnosti ljudi da im odgovore

- Razumije značaj uticaja društva na učesnike u saobraćaju

- Internet

Struktura ličnosti i njene reakcije u saobraćaju - Nabraja osobine

ličnosti - Upoređuje osobine

ličnosti - Razvija sposobnost

za saradnju

163

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Opisuje mentalne sposobnosti

- Opisuje psihomotorne sposobnosti

- Opisuje senzorne sposobnosti

- Opisuje temperament i osobine temperamenta

- Opisuje karakter - Opisuje tjelesnu

konstituciju - Objašnjava uticaj

strukture ličnosti na ponašanje u saobraćaju

- Razlikuje mentalne, psihomotorne i senzorne sposobnosti

- Upoređuje razliku između temperamenta i karaktera

- Uočava značaj tjelesne konstitucije na ponašanje u saobraćaju

- Razvija svijest o preuzimanju odgovornosti

Osobine ličnosti i ponašnje u saobraćaju

- Upoznaje osobine ličnosti

- Objašnjava ponašanje u saobraćaju u zavisnosti osobina ličnosti

- Upoznaje moralna svojstva ličnosti

- Objašnjava ponašanje vozača u saobraćaju

- Upoređuje osobine ličnosti i njihov uticaj na ponašanje u saobraćaju

- Uočava uticaj morala na ponašanje učesnika u saobraćaju

- Razlikuje modele ponašanja vozača

- Razvija pozitivan odnos prema zanimanju

164

Razred: DRUGI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Dinamika ličnosti- uticaj na ponašanje - Upoznaje pojam

dinamike ličnosti - Objašnjava biološke

motive - Objašnjava socijalne

motive - Objašnjava lične i

socijalne stavove - Objašnjava

predrasude - Objašnjava

profesionalne i neprofesionalne interese

- Upoznaje sklonosti i navike

- Objašnjava ponašanje ličnosti u konkretnim saobraćajnim situacijama

- Upoznaje posljedice frustracija

- Objašnjava odbrambene mehanizme protiv posljedica frustracija

- Razlikuje uticaj dinamike ličnosti na ponašanje

- Razlikuje biološke i socijalne motive

- Razlikuje stavove i predrasude i interese

- Uočava značaj sklonosti i navika na ponašanje u saobraćaju

- Uočava značaj prilagođavanja ličnosti situacijama u saobraćaju

- Razlikuje posljedice frustracija od odbrambenih mehanizma ličnosti

- Razvija motivaciju, marljivost i preciznost

- Razvija odgovornost

Uticaj društvenih uslova na formiranje ljudi kao učesnika u saobraćaju

- Nabraja faktore spoljne sredine koji utiču na formiranje čovjeka

- Upoznaje vezu uzroka saobraćajnih nezgoda i klasnih obilježja

- Upoznaje uticaj porodice na formiranje ljudi

- Upoznaje uticaj kulturnog nivoa sredine i običaja na formiranje ljudi

- Upoznaje uticaj mjera društvene intervencije na formiranje ljudi

- Upoređuje faktore spoljne sredine koji utiču na formiranje čovjeka

- Uočava značaj porodice, kulturnog nivoa sredine i običaja na formiranje ljudi

- Uočava značaj mjera društvene intervencije na formiranje ljudi

- Upoređuje uticaj nepovoljnih društvenih uslova na formiranje ljudi

- Zna socijalno-demografska

- Razvija odgovornost

165

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Upoznaje uticaj nepovoljnih društvenih uslova na formiranje ljudi

- Objašnjava vezu između samoubistava i saobraćajnih nezgoda

- Nabraja socijalno-demografska obilježja učesnika u saobraćaju

- Objašnjava uticaj pojedinih obilježja na formiranje ljudi

obilježja učesnika u saobraćaju

- Upoređuje uticaj mjesta rođenja, zanimanja, školske spreme i ostalih obilježja na formiranje ljudi

Povezanost saobraćajne kulture sa drugim sferama života - Objašnjava vezu

saobraćajne kulture sa zaštitom čovjekove okoline

- Upoznaje značaj porodice u razvoju saobraćajne kulture

- Upoznaje uticaj nauke na razvoj saobraćajne kulture

- Upoznaje uticaj škole na razvoj saobraćajne kulture

- Upoređuje uticaj pojedinih sfera društvenog života na saobraćajnu kulturu

- Razvija interesovanje za nova saznanja

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - R.Božović, Kultura,Naučna knjiga,Beograd, 1990. - K.Kilibarda,Moralno-ekološka kultura, Izdavačka kuća ”Draganić”, Beograd, 1998. - M.Ilić,Sociologija kulture i umetnosti, Naučna knjiga, Beograd,1995. - N.Rot, Opšta psihologija, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd, 1995.

M. Inić,Bezbednost drumskog saobraćaja, Fakultet tehničkih nauka u Novom Sadu,Novi Sad, 1997.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Računar - LCD projektor - Internet 7. Obavezni način provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Pismeno, po jedna pismena vježba u svakom klasifikacionom periodu. - Usmeno, najmanje po jedna provjera znanja u toku klasifikacionog perioda. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima.

166

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani sociolog - Diplomirani saobraćajni inženjer

10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Ponašanje u saobraćaju u

zavisnosti od osobina ličnosti - Saobraćajna psihologija - Psihologija ličnosti

167

1.3.5. POSLOVNA KOMUNIKACIJA 1. Naziv predmeta: POSLOVNA KOMUNIKACIJA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II 52 20 72 III

IV

Ukupno 52 20 72 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa osnovama teorije komunikacije i razvijanje sopstvenog

komunikacionog stila. - Razumijevanje sebe i drugih i poštovanje razlike među ljudima. - Sticanje samostalnosti u poslovnom komuniciranju i primjena psiholoških znanja

za stvaranje dobrih odnosa sa kolegama i strankama. - Upoznavanje sa vrstama i strukturom poslovnog pisma. - Primjena psiholoških znanja za nenasilno rješavanje konflikata. - Razumijevanje značaja potrebe za sistematizacijom znanja.

168

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: PRVI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Komunikacija i teorija komunikacije - Definiše pojam

komunikacije - Navodi vrste

komunikacije (podjele prema vrsti znakova, uspješnosti, složenosti)

- Navodi osnovne elemente komunikacionog procesa

- Poznaje načela funkcionalne komunikacije

- Uočava značaj učenja o procesu komunikacije

- Prepoznaje značaj komunikacije za razvoj pojedinca i društva

- Na primjerima analizira osobine uspješne i neuspješne komunikacije

- Razumije važnost i razvija tehniku slušanja sagovornika

- Stiče uvid u sopstveni komunikacioni stil

- Prepoznaje učenje komunikacionih vještina kao izazov i priliku za sopstveni napredak

- Brainstorming pojma komunikacija i pojmova ne / uspješna komunikacija

- Rad u malim grupama - načela funkcionalne komunikacije

- Vježbe slušanja – (rad u parovima)

Aspekti komunikacije - Navodi procenat

učešća različitih aspekata komunikacije u prenošenju poruke

Verbalna - Objašnjava znake

verbalne komunikacije

- Navodi činioce koji doprinose uspješnosti verbalne komunikacije

- Nabraja i objašnjava osobine dobrog kultivisanog govora

- Objašnjava osnovne funkcije retorike

- Poznaje i objašnjava pojmove – cilj govora i argument

Neverbalna - Definiše

neverbalnu komunikaciju

- Nabraja i

- Uviđa značaj svjesnog angažovanja različitih komunikacionih kanala

- Uočava značaj

verbalne komunikacije za lični i društveni napredak

- Poznaje značaj korišćenja pravilnog književnog jezika

- Zna da se pripremi za nastup, govorenje

- Umije da formuliše argumente i cilj govora

- Navodi oblike izlaganja

- Analizira prednosti mogućih oblika izlaganja

- Usvaja i koristi tehnike postavljanja pitanja

- Razvija kritičko mišljenje

- Razvija sposobnost argumentovanog govorenja na različite teme

- Razvija sposobnost za prepoznavanje neverbalnih znakova i njihovo tumačenje

- Čitanje znamenitih govora

- Vježbe:

Formulisanje argumenata i kontraargumenata

- Formulisanje pitanja

- Debatovanje prema zadatom formatu (2-2) i prema utvrđenim pravilima

- Prepoznavanje

poruka i osjećanja izraženih samo neverbalnim znacima

- Analiziranje odnosa među ljudima u odnosu na tjelesne znake (korišćenje slika, slajdova)

169

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

objašnjava vrste neverbalne komunikacije

- Navodi zakonitosti u tumačenju neverbalnih znakova

- Uočava značaj stava, izgleda, pogleda sagovornika

- Analizira ulogu i značaj prostornog komuniciranja i neverbalne glasovne komunikacije

Konflikti i nenasilno rješavanje konflikata - Poznaje dinamiku

konflikta i objašnjava uzroke nesporazuma u komunikaciji

- Prepoznaje sopstvena osjećanja i potrebe i njihovu ulogu u dinamici konflikta

- Definiše i

objašnjava predrasude i njihovu ulogu u dinamici konflikta

- Analizira faktore koji utiču na percepciju (doživljaj) i objašnjava relativnost lične percepcije

- Objašnjava važnost prihvatanja različitih percepcija

- Razlikuje skrivena i manifestovana osjećanja i njihovu ulogu u konfliktima

- Prepoznaje predrasude kao logički neosnovane stavove

- Razlikuje nasilno i nenasilno ponašanje

- Koristi tehnike nenasilnog rješavanja konflikata u komunikaciji

- Razlikuje JA-TI rečenice i prepoznaje njihov efekat na komunikaciju

- Gradi stav o konfliktima kao izazovu i prilici za napredovanje u komunikaciji

- Razvija tolerantnost za različite percepcije, osjećanja i reakcije

- Brainstorming – konflikti

- Korišćenje slika za prikaz optičkih iluzija

- Vježbe: - »Santa leda«

(manifestovane i skrivene emocije i potrebe)

- Brainstorming – nasilje

- JA/TI poruke

Pojam poslovne komunikacije - Definiše poslovnu

komunikaciju i navodi aspekte poslovne komunikacije

- Analizira prednosti i nedostatke pojedinih vrsta pisanih poslovnih sredstava

- Stiče samostalnost u poslovnom komuniciranju

- Vježbe ( pisanje pisma):

- Žalba direktoru velike firme za loše izvršenu

170

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Upoznaje pojam poslovne kulture i poslovnog bontona

- Navodi vrste i pravila pisane poslovne komunikacije (poslovno pismo – obično i elektronsko, memorandum, faks, poslovni web, poslovni chat, forum)

- Navodi vrste i pravila govorne poslovne komunikacije (sastanak, prezentacija, telefon, video konferencija)

- Navodi vrste i pravila neverbalnog komuniciranja u poslovnom okruženju (glasovne promjene, govor tijela, prostorna komunikacija)

komunikacije - Shodno svrsi

odabira pravo sredstvo komunikacije

- Piše poslovna pisma, e-mailove i šalje faks

- Organizuje, vodi i učestvuje u poslovnom sastanku

- Pravi prezentaciju i predstavlja je

- Na primjerima analizira adekvatno poslovno komuniciranje, poštovanje bontona i poslovne kulture

uslugu - Odgovor kandidatu

da nije dobio posao

- Odobrenje organizaciji za traženo sponzorstvo

- Simulacija poslovnog sastanka (učenici prave prezentacije, vježbaju organizaciju i vođenje sastanka, slanje neverbalnih poruka)

Poslovna korespodencija - Upoznaje pojam

poslovne korespodencije

- Upoznaje poslovno pismo i njegove elemente

- Opisuje koverat i adresiranje pisanih pošiljki

- Upoznaje kratka

poslovna pisma - Upoznaje vrste i

formu poslovnih pisama u robnom prometu

- Uočava značaj poslovne korespodencije

- Razlikuje obavezne i neobavezne elemente poslovnog pisma i vrši njihovo oblikovanje

- Vrši kovertiranje i adresiranje pošte

- Uočava razloge korišćenja kratkih poslovnih pisama

- Razlikuje vrste i formu poslovnih pisama u robnom

- Razvija odgovornost

- Razvija timski rad

- Vježbe: Oblikuje poslovno pismo

-

171

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Navodi obrasce u robnom prometu

prometu - Uočava razliku

između zaključnice, otpremnice, pretfakture i fakture

- Popunjavanje otpremnice

Korespodencija vezana za poštanski saobraćaj - Upoznaje način

slanja dokumenta u poštanskom saobraćaju

- Upoznaje vrste pošiljki

- Upoznaje način ugovaranja poštanskih usluga

- Upoznaje oblike plaćanja poštanskih usluga

- Razlikuje vrste pošiljki sa posebnim uslugama

- Analizira prednosti poštanskih usluga u poslovanju

- Prepoznaje ugovorene obaveze i odgovornosti

- Uočava razlike između različitih oblika plaćanja

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - T. Mandić, Komunikologija – psihologija komunikacije, Clio, Beograd, 2003. - M.Đorđević, Poslovna psihologija, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,

Beograd, 2001. - Ć.Flauer, Vodič kroz biznis komuniciranje, Samostalno izdanje, Beograd, 2003. - N. Rot,Psihologija za II razred gimnazije, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,

Beograd. - B.Piz, A.Piz, Definitivni vodič kroz govor tela, Mono&Manana, Beograd, 2005. - O.Stanojević,S.Avramović, Ars rhetorica – veština besedništva, JP Službeni list

SCG, Beograd, 2003. - N.Vukosavljević, Priručnik za treninge iz nenasilne razrade konflikata za rad sa

odraslima, Centar za nenasilnu akciju, Sarajevo, 2000. - M.Gajić, Poštanski saobraćaj za I i II razred tehničke PTT škole, Zavod za

udženike i nastavna sredstva,Beograd, 2003. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Audio-vizuelna tehnika (kompjuter, video projektor) - Internet 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmena provjera znanja najmanje jedanput u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u

klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena

dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine.

172

9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani psiholog - Diplomirani pedagog - Diplomirani sociolog 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima Predmet Znanja

- Verbalna i neverbalna komunikacija

- Preduzetništvo - Komunikacija sa strankama - Poslovna kultura i poslovni

bonton - Načela ponašanja na

radnom mjestu - Disciplina na radnom

mjestu

- Praktična nastava - Primjena načela ponašanja i pravila discipline na radnom mjestu

173

1.3.6. ZAŠTITA NA RADU 1. Naziv predmeta: ZAŠTITA NA RADU 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II 72 72 III 72 72 IV

Ukupno 144 144 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje pojma zaštite na radu. - Upoznavanje pravne osnove zaštite na radu. - Sticanje znanja o pravima i obavezama u sprovođenju mjera zaštite na radu. - Upoznavanje sa izvorima i uzrocima povreda na radu i štetnosti i mjere zaštite na

radu. - Sticanje znanja o mjerama bezbjednosti na elektrificiranim prugama. - Shvatanje neophodnosti timskog rada. - Sticanje samostalnosti u vršenju radnih zadataka.

174

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: DRUGI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Uvod u predmet - Objašnjava pojavu i

razvoj zaštite na radu

- Obrazlaže pravne osnove zaštite na radu

- Objašnjava prava i obaveze sa ovlašćenjima i odgovornostima

- Objašnjava prava i dužnosti radnika

- Obrazlaže ulogu sindikalne organizacije

- Objašnjava organizovanje službe na radu

- Obrazlaže nadzor inspekcije rada u primjeni propisa zaštite na radu

- Određuje osobine zaštite na radu u ostvarivanju bezbjednih uslova rada

- Uočava da se primjenom zaštite na radu ostvaruju bolji radni životni uslovi radnika

- Analizira obaveze poslodavca,prava i obaveze radnika

- Uočava nadzor i zadatke inspekcije rada

- Uočava važnost očuvanja kvaliteta

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

- Filmovi sa konkretnim primjerima

Izvori opasnosti na radu - Definiše povrede na

radu - Objašnjava izvore

povreda na radu - Obrazlaže uticaj

oruđa za rad kao izvor mehaničkih povreda

- Opisuje kretanje radnika u transportu kao izvor povreda na radu

- Objašnjava uticaj buke i vibracija na ljudski organizam

- Objašnjava djejstvo električne struje na čovjeka

- Upoznaje štetnost zračenja na ljudski organizam

- Objašnjava opasne i štetne materije u proizvodnji,transport

- Uočava izvore opasnosti na radu

- Procjenjuje uticaj izvora opasnosti na čovječji organizam

- Razlikuje izvore opasnosti na radu

- Određuje osobine izvora opasnosti na radu

- Prognozira posljedice izvora opasnosti na radu na čovječji organizam

- Uočava potrebu vođenja evidencije povreda na radu

- Povezuje uzroke i posljedice

- Shvata potrebu zaštite na radu

- Razvija pravilan stav prema zdravlju

- Pravilnici - Filmovi sa

konkretnim primjerima

175

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

u,smještaju i upotrebi na ljudski organizam

- Objašnjava opasnost od požara i eksplozije

- Obrazlaže uticaj zdravstvenih uslova na ljudski organizam

- Upoznaje uticaj industrijske proizvodnje na ljudski organizam

- Objašnjava vođenje evidencije o povredama na radu

Sredstva zaštite na radu - Objašnjava

normativno regulisanje sredstava zaštite na radu

- Opisuje obučavanje radnika iz zaštite na radu

- Obrazlaže upotrebu sredstava za gašenje požara i eksplozije

- Objašnjava sredstva zaštite od djejstva električne struje

- Objašnjava upotrebu sredstava zaštite od mehaničkih povreda

- Obrazlaže sredstva zaštite od uticaja štetnog zračenja

- Obrazlaže sredstva zaštite od uticaja buke i vibracija

- Obrazlaže sredstva zaštite od opasnih materija

- Uočava da su sredstva za zaštitu na radu normativno regulisana

- Planira sredstva zaštite u zavisnosti od izvora opasnosti

- Planira obučavanje radnika iz zaštite na radu i predviđa efekte te obuke

- Analizira upotrebu sredstava zaštite na radu u određenim uslovima

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Stiče samopouzdanje i sigurnost

- Razvija moć zapažanja

- Razvija smisao za red i urednost

- Sredstva zaštite na radu

Socijalni,humanitarni i ekonomski značaj zaštite na radu - Obrazlaže uticaj

socijalnih uslova na čovjeka

- Objašnjava uticaj raspoloženja radnika na radnu atmosferu

- Uočava uticaj socijalnih faktora na čovječji organizam

- Određuje osobine socijalnih faktora na povrede na radu

- Uočava važnost nauke u svakodnevnom životu

- Razvija pozitivan stav prema zdravlju

- Usvaja načela

176

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Obrazlaže uticaj radne sredine na broj povreda na radu

- Objašnjava humanitarni karakter zaštite na radu

- Objašnjava da humani postupci utiču na raspoloženje čovjeka

- Objašnjava da zaštita na radu predstavlja faktor povećanja radne sposobnosti

- Pronalazi primjere humanih postupaka koji su uticali pozitivno na čovjeka

- Prognozira da primjena zaštite na radu utiče na ekonomske efekte u procesu proizvodnje

zdravog života - Shvata vezu teorije i

prakse

Subjektivni i objektivni faktori štetnosti pri radu - Objašnjava

psihofiziološke hipoteze

- Objašnjava prvu hipotezu(slučajno dolazi do povrede)

- Navodi da se povrede dešavaju dvojako

- Obrazlaže da povrede sprečavaju nove povrede

- Opisuje osobine ličnosti ( uticaj na povrede na radu)

- Objašnjava umor - Obrazlaže motivaciju - Obrazlaže

monotoniju - Objašnjava uticaj

nedovoljne profesionalne osposobljenosti

- Obrazlaže uticaj nagrađivanja za rad

- Obrazlaže uticaj bolesti

- Obrazlaže uticaj objektivnih faktora na čovjeka

- Nabraja faktore radne sredine

- Objašnjava uticaj osvjetljenja radnih prostorija

- Određuje uticaj subjektivnih faktora na rad

- Uočava kako se događaju povrede na radu

- Razlikuje subjektivne faktore

- Analizira kako subjektivni faktori utiču na povrede na radu

- Određuje osobine objektivnih faktora na radnu sredinu

- Razlikuje objektivne faktore

- Uočava da sigurnost radnika zavisi od uslova u kojima se rad obavlja

- Uočava važnost nauke u svakodnevnom životu

- Razvija pozitivan stav prema zdravlju

- Usvaja načela zdravog života

- Shvata značaj očuvanja životne sredine

- Obavezna oprema zaštite na radu,predviđena za radno mjesto

177

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Objašnjava uticaj mikro klimatskih uslova

- Objašnjava uticaj buke,potresa i vibracija

- Objašnjava uticaj industrijske prašine

- Obrazlaže uticaj otrovnih materijala

- Obrazlaže uticaj štetnih zračenja

Higijensko tehnička oprema - Obrazlaže uticaj

higijenske opreme u stepenu zaštite i radne sposobnosti

- Objašnjava uticaj opasnih zona na čovjeka

- Nabraja higijensku opremu

- Opisuje higijensku opremu

- Obrazlaže sanitetski materijal i pribor za spasavanje

- Obrazlaže uticaj tehničke opreme u zaštiti na radu

- Nabraja tehničku opremu

- Određuje uticaj primjene higijenske i tehničke pri radu na čovječji organizam

- Razlikuje higijensku opremu

- Razlikuje tehničku opremu

- Analizira efekte upotrebe higijensko tehničke opreme na povrede na radu

- Razvija svijest o potrebi zaštite na radu

- Razvija odgovornost - Razvija moć

zapažanja - Razvija pravilan stav

prema zdravlju

- Higijensko tehnička oprema

Sigurnosne mjere pri manipulaciji sa opasnim materijama - Upoznaje sa

planiranim mjerama u cilju zaštite života i rada ljudi

- Obrazlaže podjelu opasnih materija

- Upoznaje sa mjerama obezbjeđenja pri manipulaciji opasnim materijama

- Objašnjava zavisnost primijenjenih sredstava zaštite i vrste opasne materije pri

- Uočava opasnosti u manipulaciji opasnim materijama

- Razlikuje manipulacije opasnim materijama

- Određuje primjenu sigurnosnih mjera u manipulacijama opasnim materijama

- Analizira uzroke i posljedice pri manipulaciji opasnim materijama

- Povezuje uzroke i posljedice

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Stiče samopouzdanje i sigurnost

- Razvija moć zapažanja

- Razvija smisao o potrebi zaštite na radu

- Demonstracija sigurnosnih mjera

178

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

manipulaciji - Navodi higijensko

tehničku opremu potrebnu za manipulaciju opasnih materija

- Obrazlaže propisane uslove za transport opasnih materija

- Obrazlaže način obilježavanja kola tovarenih opasnim materijama

179

Razred: TREĆI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Opšte o električnoj vuči - Objašnjava razvoj

elektrovučnih vozila - Opisuje tipove

elektrovučnih vozila - Objašnjava

elektrovučno vozilo monofazne struje

- Zna razvoj elektrovučnih vozila

- Razlikuje elektrovučna vozila

- Pozitivno procjenjuje važnost novih saznanja iz svoje struke

Podjela postrojenja u električnom pogledu - Objašnjava podjelu

postrojenja u električnom pogledu

- Obrazlaže dijelove kontaktne mreže

- Obrazlaže uzemljenje dijelova kontaktne mreže

- Opisuje uzemljenje metalne konstrukcije

- Opisuje neutralne neuzemljene dijelove kontaktne mreže

- Uočava podjelu električnih postrojenja

- Određuje osobine električnih postrojenja

- Uočava konstrukciju i dijelove kontaktne mreže

- Razvija sposobnost opažanja

- Posjeta elektrotehničkoj djelatnosti

Mjere zaštite na elektrificiranim prugama - Navodi da su

dijelovi kontaktne mreže redovno pod naponom

- Opisuje da je dodir elemenata kontaktne mreže opasan po život

- Objašnjava da se radovi na kontaktnoj mreži izvode sa zaštitnom opremom

- Opisuje mjere zaštite pri radu sa vučnim vozilima i vozovima pri radu

- Objašnjava mjere zaštite u stanicama pri uključenju napona kontaktne mreže

- Objašnjava mjere zaštite u stanicama pri isključenju

- Upoređuje opasnosti kad je kontaktna mreža uključena i isključena

- Koristi zaštitna sredstva pri radu na elektrificiranim prugama

- Razlikuje zaštitne mjere pri isključenoj kontaktnoj mreži

- Analizira mjere zaštite na elektrificiranim prugama

-

- Razvija svijest o potrebi zaštite na radu

- Povezuje uzroke i posljedice

- Shvata važnost pridržavanja propisa

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Posjeta elektrificiranim prugama

180

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

napona kontaktne mreže

Izvori opasnosti od električne struje na kontaktnoj mreži monofaznog sistema 25 kV,50Hz - Navodi da primarna

opasnost potiče od napona

- Obrazlaže izvore opasnosti u kontaktnoj mreži

- Opisuje izazivanje opasnog napona na određenoj udaljenosti

- Obrazlaže gdje se može pojaviti opasan napon

- Objašnjava da u blizini elektrificiranih pruga može doći do električnog udara

- Uočava izvore opasnosti u električnim postrojenjima

- Razlikuje izvore opasnosti

- Određuje izvore opasnosti električnih postrojenja

- Formira stav o sopstvenoj odgovornosti

Sredstva zaštite od napona pri radu na elektrificiranim prugama - Objašnjava upotrebu

sredstava za zaštitu čovjeka od opasnog djejstva od električne energije

- Nabraja vrste zaštitnih sredstava od djelovanja električne energije

- Objašnjava namjenu ličnih sredstava

- Nabraja lična sredstva

- Obrazlaže upotrebu zaštitnih sredstava pri radu

- Nabraja zaštitu sredstava pri radu

- Objašnjava da sva zaštitna sredstva imaju rok trajanja i da su predviđeni rokovi za ispitivanje

- Određuje osobine sredstava zaštite na elektrificiranim prugama

- Razlikuje sredstva zaštite

- Određuje primjenu ličnih sredstava zaštite pri radu na elektrificiranim prugama

- Preporučuje upotrebu zaštitnih sredstava pri radu na elektrificiranim prugama

- Razvija pozitivan stav prema zdravlju

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

- Razvija sposobnost opažanja

- Povezuje uzroke i posljedice

- Posjeta elektrificiranim prugama

Motka za uzemljenje KM 25kV,50Hz - Navodi da sa motkom

mogu da rukuju - Određuje postupak

za provjeru napona u - Povezuje uzroke i

posljedice - Posjeta

elektrificiranim

181

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

samo radnici koji imaju dozvolu za njeno rukovanje

- Objašnjava ispravnost motke za uzemljenje

- Nabraja potrebnu zaštitnu opremu pri korišćenju motke za uzemljenje

- Objašnjava postupak provjere napona u kontaktnoj mreži

- Objašnjava postupak uzemljenja kontaktne mreže

- Objašnjava postupak skidanja motke za uzemljenje kontaktne mreže

- Objašnjava postupak rastavljanja i čuvanja motke za uzemljenje

kontaktnoj mreži - Određuje mjesto

postavljanja motke za uzemljenje

- Određuje osobine motke za uzemljenje

- Određuje zaštitna sredstva pri uzemljenju kontaktne mreže

- Analizira potrebu uzemljenja kontaktne mreže

- Razvija odgovornost prugama - Motka za uzemljenje

Posebne odredbe o mjerama bezbjednosti od električne struje na održavanju kontaktne mreže - Nabraja slučajeve

kad je potrebno isključiti napon u voznom vodu

- Objašnjava postupak pregleda voznog voda pružnim vozilom

- Objašnjava postupak izvođenja radova na kontaktnoj mreži

- Nabraja radnje za obezbjeđenje izvođenja radova na kontaktnoj mreži

- Uočava nedostatke pri vizuelnom pregledu kontaktne mreže

- Razlikuje opasnosti - Obrazlaže primjenu

sigurnosnih mjera pri radu na kontaktnoj mreži

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Razvija svijest o potrebi zaštite na radu

- Posjeta elektrotehničkoj djelatnosti

Posebne mjere bezbjednosti od električne struje prilikom radova na održavanju pruge i pružnih postrojenja - Objašnjava postupak

opravki elektrificiranih pruga

- Nabraja mjere zaštite pri izvođenju

- Uočava opasnost pri održavanju pruge i pružnih postrojenja na elektrificiranim prugama

- Razvija odgovornost - Povezuje uzroke i

posljedice

- Posjeta građevinskoj djelatnosti na pruzi

182

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

radova - Nabraja mjere

zaštite gradilišta - Opisuje izradu

detaljnog uputstva za predviđene radove

- Razlikuje opasnosti pri održavanju pruge i pružnih postrojenja

- Određuje potrebu izrade uputstva za predviđene radove

Posebne mjere bezbjednosti od električne struje prilikom radova na održavanju signalno- sigurnosnih uređaja - Objašnjava potrebu

trajne zaštite signalno sigurnosnih uređaja

- Objašnjava obilježavanje signalnih uređaja

- Određuje posebne mjere bezbjednosti pri održavanju signalno- sigurnosnih uređaja

- Razlikuje opasnosti

- Razvija svijest o potrebi zaštite na radu

- Razvija moć zapažanja

- Posjeta elektrotehničkoj djelatnosti

Posebne mjere bezbjednosti pri opravci željezničkih vozila

- Objašnjava postupak zaštite kada se vrši opravka kola na elektrificiranim prugama

- Nabraja mjere bezbjednosti

- Opisuje mjere bezbjednosti

- Uočava opasnosti pri opravci željezničkih vozila

- Razlikuje opasnosti

- Razvija odgovornost - Povezuje uzroke i

posljedice

- Posjeta jedinici vuče

Pružanje prve pomoći unesrećenom od električne struje - Opisuje obaveze

radnika i drugih lica pri pružanju pomoći povrijeđenom

- Opisuje odvajanje unesrećenog od dijelova pod naponom

- Opisuje postupak daljeg pružanja pomoći unesrećenom

- Opisuje postupak vraćanja unesrećenog iz besvjesnog stanja do dolaska ljekara

- Podređuje postupke pri pružanju pomoći unesrećenom

- Uočava posljedice ako se ne postupi po propisima

- Razvija pravilan stav prema zdravlju

- Povezuje uzroke i posljedice

Pravilnici u vezi zaštite od električne struje na elektrificiranim prugama 25kV,50Hz - Poznaje pravilnike

koji regulišu zaštitu od električne struje na elektrificiranim

- Razlikuje pravilnike za zaštitu na elektrificiranim prugama

- Uviđa vezu teorije i prakse

- Razvija svijest o potrebi zaštite na

- Pravilnici - Zakonski akti

183

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

prugama 25kv,50Hz - Objašnjava postupak

zaštite od električne struje na elektrificiranim prugama 25kv,50 Hz

- Upoređuje propise za zaštitu na elektrificiranim prugama

radu

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - S.Kostadinović,Ž. Jovanović D. Stojanović,Zaštita na radu u železničkom

saobraćaju,Zavod za novinsko – izdavačku i propagandnu delatnost JŽ Beograd,Nemanjina 6, Beograd,1989.

- V. S. Matić, Električna kontaktna mreža i dalekovodi,Beograd, 1983. - Uputstvo o merama bezbednosti od električne struje na elektrificiranim prugama

JŽ,Preduzeće za železničko – novinsku delatnost DOO Beograd, 1995 . - Uputstvo za obavljanje poslova na prugama JŽ,Elektrificiranom monofaznom

sistemu 25kv,50 Hz,Zavod za novinsko izdavačku delatnost JŽ Beograd,1989. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom računarom sa multimedijskim

paketom i projektorom. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani mašinski inženjer - Diplomirani inženjer zaštite na radu - Diplomirani elektroinženjer - Diplomirani inženjer saobraćaja 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Jednosmjerna struja - Naizmjenična struja - Električne instalacije

- Osnovi elektrotehnike - Elektrotehnika

- Električna postrojenja - Pruge i pružna postrojenja

- Stabilna postrojenja - Kontaktna mreža

- Pantograf - Glavni prekidač - Sistem uzemljenje

električnih vozila

- Vozna sredstva i vuča vozova

- Vučna vozila

184

1.3.7. ŽELJEZNIČKA KOLA 1. Naziv predmeta: ŽELJEZNIČKA KOLA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II III 72 72 IV

Ukupno 72 72 3. Opšti ciljevi nastave - Sticanje osnovnih znanja o željezničkim kolima. - Upoznaje se sa vrstom i tipovima željezničkih kola. - Sticanje znanja iz sastava i konstrukcije željezničkih kola. - Sticanje znanja o osnovnim tehničkim i eksploatacionim karakteristikama

željezničkih vozila. - Podsticanje učenika na permanentno usavršavanje. - Razumije nepohodnost pravilnog koriščenja stručne literature. - Razvija odgovornost za primjenu mjera bezbjednosti u željezničkom saobraćaju.

185

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Podjela kola prema namjeni - Objašnjava šta

podrazumjeva pod - pojmom „željeznčka

kola“ - Nabraja podjelu

kola prema svojoj namjeni

- Opisuje putnička kola

- Obrazlaže teretna kola

- Objašnjava kola za naročite stvari

- Razlikuje željeznička kola

- Upoređuje putnička kola i teretna kola

- Razvija logično zaključivanje

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Stručna literatura - Eksponati

Sastavni dijelovi kola - Nabraja glavne

dijelove kola - Opisuje obrtno

postolje - Objašnjava

kotrljajući stroj - Opisuje osnovnu

sklopku - Upoznaje se sa

osovinskim ležajevima

- Obrazlaže noseći gibanj i vješalicu

- Objašnjava tegljačke i odbojne uređaje

- Obrazlaže kočne uređaje

- Opisuje konstrukcije kolskog sanduka

- Obrazlaže uređaj za grijanje putničkih kola

- Opisuje uređaj za osvjetljenje putničkih kola

- Obrazlaže uređaj za klimatizacije i provjetravanje putničkih kola

- Opisuje uređaj za hlađenje na kolima

- Objašnjava natpise

- Uočava sastavne dijelove kola

- Određuje osobine sastavnih dijelova

- Crta osovinske sklopove

- Analizira sastavne dijelove

- Određuje ulogu sastavnih dijelova u kolima

- Razvija sposobnost opažanja

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Posjeta kolskoj radionici

186

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

na kolima Putnička kola - Nabraja vrste

putničkih kola - Objašnjava putnička

kola sa sjedištima za putnike

- Opisuje putnička kola sa ležajevima

- Obrazlaže putnička kola za spavanje

- Opisuje kola za ručavanje

- Upoznaje se sa salonskim kolima

- Opisuje službena kola

- Obrazlaže poštanska kola

- Nabraja vrste prema sistemima trećeg stroja putničkih kola

- Opisuje dvoosovinska kola

- Objašnjava troosovinska kola

- Objašnjava četvoroosovinska kola sa obrtnim postoljem

- Nabraja vrste prema razredima putničkih kola

- Objašnjava kola 1 razreda

- Opisuje kola 2 razreda

- Objašnjava mješovita kola 1/2 razreda

- Razlikuje vrste putničkih kola

- Određuje osobine putničkih kola

- Prognozira razvoj putničkih kola

- Analizira putnička kola u prevozu putnika

- Razvija interesovanje prema novim saznanjima

- Navikava se na red i urednost

- Razvija moć zapažanja

- Posjeta željezničkoj stanici

Teretna kola - Objašnjava namjenu

teretnih kola - Nabraja vrste

teretnih kola - Objašnjava upotrebu

i profil kola - Objašnjava natpise

na kolima

- Analizira teretna kola

- Razlikuje teretna kola

- Identifikuje namjenu teretnih kola

- Vrednuje teretna kola za prevoz stvari

- Razvija pozitivan stav prema kvalitetu rada i ispunjava radne obaveze

- Stiče radne navike - Razvija snalažljivost - Razvija smisao za

ekonomičnost

- Upoznaje se sa kolima na željezničkoj stanici

187

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Opisuje obična otvorena kola visokih stranica

- Opisuje specijalna otvorena kola visokih stranica

- Opisuje obična zatvorena kola

- Opisuje specijalna zatvorena kola

- Opisuje plato i plitka kola

- Opisuje specijalna plato kola za prevoz automobila

- Opisuje obična četvoroosovinska plato kola

- Opisuje specijalna plato kola sa četiri i šest osovina

- Opisuje specijalna kola sa pokretnim krovom

- Opisuje specijalna zatvorena kola sa istovarom pomoću sabijenog vazduha

- Opisuje specijalna kola- cisterne

- Opisuje kola za naročite svrhe

- Opisuje kola hladnjače

- Opisuje kontenere

i robe - Uočava

eksploatacione karakteristike kola

- Razvija moć zapažanja

Tehničke i eksploatacione karakteristike putničkih kola - Nabraja tehničke i

eksploatacione karateristike putničkih kola

- Obrazlaže širinu kolosijeka

- Opisuje raspored osovina

- Objašnjava sposobnost kola za najveću brzinu

- Objašnjava masu kola

- Obrazlaže najveću

- Uočava važnost tehničke i eksploatacione karateristike putničkih kola

- Određuje osobine tehničke i eksploatacione karakteristike putničkih kola

- Analizira tehničke i eksploatacione karakteristike

- Razvija logično zaključivanje

- Navikava se na pridržavanje propisa

- Seminarski rad : - Tehnička i

eksploataciona karakteristika putničkih kola

188

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

masu po osovini - Opisuje dužinu kola

preko odbojnika - Obrazlaže osnovne

dimenzije kola - Objašnjava

unutrašnje karakteristike kola

- Nabraja vrste kočnica

Tehničke i eksploatacione karakteristike teretnih kola - Nabraja tehničko i

eksploatacione karakteristike teretnih kola

- Obrazlaže širinu kolosijeka

- Opisuje raspored osovina

- Objašnjava sposobnost kola za najveću brzinu

- Obrazlaže masu kola - Obrazlaže najveću

masu po osovini - Opisuje najveću

masu po dužnom metru

- Obrazlaže glavne karakteristike teretnih kola

- Uočava važnost tehničkih i eksploatacionih karakteristika putničkih kola

- Analizira eksploatacione i tehničke karakteristike putničkih kola

- Razvija pozitivan stav prema zanimanju

- Razvija moć zapažanja

- Posjeta željezničkoj stanici

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - Đ.Bosić,Vozna sredstva i vuča vozova,Zavod za novinsko- izdavačku delatnost,JŽ

Beograd,1980. - D.Paunović,R. Žerajić, Železnička vozna sredstva i vuča vozova,Zavod za

novinsko- izdavačku delatnost,JŽ Beograd,1976 . - Izdanje železničko transportnih organizacija,Teretna kola,Beograd,!987. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom sa multimedijskim

paketom,softverom za prikaz skica,šema i uzoraka mehaničkih komponenti. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno,najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. - Pismeno,najmanje jedna pismena vježba u polugodištu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.

189

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer mašinstva - Diplomirani inženjer saobraćaja 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Osovinski sklop - Obrtno postolje - Osovinski ležaj - Odbojnički uređjaj

- Vozna sredstva i vuča vozova

- Putnička kola - Tertna kola

- Podjela kola prema namjeni - Praktična nastava - Željeznička vozila

190

1.3.8. EKSPLOATACIJA ŽELJEZNICA 1. Naziv predmeta: EKSPLOATACIJA ŽELJEZNICA 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II III 72 72 IV 66 66

Ukupno 138 138 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa strukturom i načinom organizovanja saobraćaja vozova. - Razumijevanje pojma tehničke moći pruga. - Shvatanje važnosti racionalizacije prevoza i uticaja dobre organizacije rada na

smanjenje troškova poslovanja. - Sticanje znanja o odabiru najpovoljnijeg sredstva prevoza s obzirom na

specifičnosti tereta. - Razumijevanje rada stanica i željeznice kao cjeline. - Upoznavanje sa korišćenjem kola i lokomotiva. - Upoznavanje sa grafikonom saobraćaja vozova i poštovanjem reda vožnje. - Primjena teorijskog znanja u rješavanju praktičnih zadataka u domaćem i

međunarodnom saobraćaju. - Podsticanje učenika na permanentno usavršavanje.

191

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Značaj uloga i tendencije razvoja željezničkog saobraćaja - Objašnava ulogu i

značaj željezničkog saobraćaja u razvoju ljudskog društva

- Nabraja faktore za sagledavanje značaja željeznice

- Objašnjava saobraćajno ekonomske karakteristike

- Objašnjava karakteristike razvoja željezničkog saobraćaja

- Objašnjava predmet rada u saobraćaju

- Opisuje sredstva rada u transportu

- Uočava ulogu željeznice u razvoju ljudskog društva

- Uočava ostvareni rad u toku godine (I faktor)

- Upoređuje količine prevezene robe i putnika na željeznici u odnosu na druge grane saobraćaja

- Poznaje vrijednost osnovnih sredstava kojim željeznica obavlja svoju djelatnost (II faktor)

- Zna potreban broj zaposlenih na željeznici

- Upoređuje broj zaposlenih na željeznici sa ukupnim brojem zaposlenih u sektoru saobraćaja

- Uočava usluge i robe koje koristi željeznica

- Shvata saobraćajno ekonomske karakteristike željeznice

- Identifikuje karakteristike razvoja željezničkog saobraćaja

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Filmovi odgovarajućeg sadržaja

Tehnička sredstva,postrojenja i jedinice za organizaciju i izvršenje željezničkog saobraćaja - Nabraja i opisuje

vrste vozova koji saobraćaju na prugama Evrope

- Navodi način i metodologiju podjele vozova određenu

- Analizira Uputstvo 54 o označavanju vozova

- Upoređuje vozove prema podjelama određenim Pravilnikom 2

- Određuje oznaku

- Povezuje uzroke i posljedice

- Shvata važnost pridržavanja propisa

- Razvija odgovornosti

- Softver sa prezentacijom vozova i njihovim oznakama

- Posjeta željezničkoj stanici

192

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Pravilnikom 2 - Objašnjava način

označavanja vozova - Opisuje postrojenja

koja služe sa regulisanje saobraćaja

- Objašnjava namjenu uređaja, naročito signalno- sigurnosnih koji se koriste za izvršenje saobraćaja

- Obrazlaže različite vrste postrojenja koja se koriste za izvršenje saobraćaja

- Nabraja jedinice i osoblje koje radi u izvršnim jedinicama željeznice

- Opisuje osnovne poslove osoblja u izvršnim jedinicama željeznice

- Definiše sve poslove koje obavlja saobraćajno transportni tehničar u regulisanju i organizovanju željezničkog saobraćaja

voza na osnovu zadatih parametara

- Interpretira znanje o vozovima i koji ne saobraćaju na prugama Crne Gore

- Uočava podjele vozova prema Uputstvu 54 i Pravilniku 2

- Uočava postrojenja i tehnike koja se koriste za izvršenje saobraćaja u Crnoj Gori (stanice, čvorovi, stabilna postrojenja itd.)

- Upoređuje različite vrste postrojenja koje se koriste za izvršenje saobraćaja

- Uočava način rada uređaja u Crnoj Gori koja se koriste za regulisanje saobraćaja

- Izražava funkcionisanje i namjenu staničnih postrojenja za izvršenje saobraćaja (kolosiječni parkovi, način regulisanja saobraćaja, postupci u slučaju kvara postrojenja itd.)

- Rukuje postrojenjima za izvršenje saobraćaja

- Poznaje poslove radnih jedinica i osoblja u njima koje direktno učestvuju u regulisanju i organizovanju saobraćaja

- Upotrebljava pravilno termine vezane za svaku grupu zanimanja u

193

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

radnim jedinicama željeznice

- Uočava raspored radnih jedinica željeznice i sastav osoblja u njima, naročito koje se odnose na izvršne jedinice infrastrukture

- Formira neophodna znanja o izvršnim jedinicama i osoblju koje su pod direktnom upravom otpravnika vozova

Osnovni pokazatelji rada željeznice - Definiše pokazatelje

eksploatacionog rada željeznice

- Nabraja kvantitativne pokazatelje tehničkog rada prevoznih sredstava teretnog saobraćaja

- Nabraja kvalitativne pokazatelje korišćenja prevoznih sredstava teretnog saobraćaja

- Razlikuje pokazatelje rada željeznice

- Određuje šta iskazuju kvantitativni pokazatelji

- Upoređuje preko kvalitativnih pokazatelja rada rezultate planiranog i izvršenog rada

- Uočava kvantitativne pokazatelje tehničkog rada prevoznih sredstava teretnog saobraćaja

- Uočava kvalitativne pokazatelje korišćenja prevoznih sredstava teretnog saobraćaja

- Uviđa važnost očuvanja kvaliteta

- Korišćenje analiza planiranog i ostvarenog rada na željeznici

Organizacija rada stanica - Definiše pojam

željezničkih stanica - Objašnjava

organizaciju rada - Opisuje ulogu i

zadatak stanica - Opisuje klasifikaciju

stanica - Poznaje poslovni red

- Uočava pojam željezničkih stanica

- Uočava pojam organizacije rada

- Određuje ulogu i zadatak željezničkih stanica

- Razlikuje klasifikaciju

- Razvija pravilan odnos prema zanimanju

- Poslovni red stanice - I i II dio

194

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

stanice - Objašnjava

manevarski rad stanica

- Opisuje tehnološki proces rada stanica

- Obrazlaže rad stanica u posebnim uslovima

- Objašnjava rukovođenje radom stanica

- Obrazlaže pokazatelje i analizu rada stanice

željezničkih stanica - Razlikuje poslovni

red stanice I i II dio - Upotrebljava

poslovni red stanice - Određuje tehnološki

proces rada stanica - Uočava rukovođenje

radom stanica - Analizira rad stanice

preko pokazatelja

Organizacija korišćenja teretnih kola i lokomotiva - Opisuje korišćenje

kola prema njihovom kapacitetu

- Objašnjava korišćenje kola po vremenu

- Opisuje proizvodnost teretnih kola

- Opisuje djelatnost eksploatacije vučnih vozila u vezi sa izvršenjem saobraćaja

- Objašnjava plan prevoza

- Određuje korišćenje kola prema njihovom kapacitetu

- Uočava korišćenje kola po vremenu

- Određuje proizvodnost teretnih kola

- Uočava ulogu vučnih vozila u izvršenju saobraćaja

- Planira prevoz - Analizira korišćenje

kola - Predviđa mjere koje

treba preduzimati u cilju boljeg korišćenja kola

- Vrši usklađivanje kolskih i lokomotivskih radnih parkova

- Uočava važnost nauke u svakodnevnom životu

- Razvija analitičnost i pozitivno mišljenje

- Softver za praćenje rada kola i lokomotiva

Organizacija i korišćenje prevoznih sredstava putničkog saobraćaja - Objašnjava

organizaciju putničkog saobraćaja

- Opisuje korišćenje prevoznih sredstava putničkog saobraćaja

- Razlikuje motive putovanja i motive izbora saobraćajnog sredstva

- Određuje načine i metode utvrđivanja putničkih tokova

- Razlikuje vozove za prevoz putnika

- Razlikuje

- Razvija odgovornost - Izvođenje ankete putnika : u gradu,na stanici i u vozu

195

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

pokazatelje korišćenja prevoznih sredstava putničkog saobraćaja

- Predviđa tendencije u organizaciji putničkog saobraćaja i mjere koje treba preduzimati

- Analizira anketu putnika

196

Razred: DRUGI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Grafikon saobraćaja vozova i intervali u saobraćaju - Nabraja klasifikacije

grafikona saobraćaja vozova

- Opisuje stanične intervale, intervale prolaska i intervale slijeđenja

- Razlikuje klasifikaciju grafikona saobraćaja vozova

- Određuje stanične intervale

- Određuje intervale prolaska vozova na raskrsnicama i rasputnicama

- Određuje intervale slijeđenja uzastopnih vozova

- Razvija preciznost - Grafikon saobraćaja vozova

- Materijal za izradu reda vožnje

Tehnička moć željezničkih pruga - Opisuje tehničku

moć željezničkih pruga

- Definiše prevoznu moć pruge

- Definiše propusnu moć pruge

- Opisuje mjere za povećanje tehničke moći pruge

- Razlikuje načine izražavanja tehničke moći pruge

- Razlikuje načine izražavanja prevozne moći pruge

- Određuje propusnu moć jednokolosiječnih pruga

- Određuje propusnu moć dvokolosiječnih i višekolosiječnih pruga

- Određuje mjere za povećanje tehničke moći pruge

- Razvija odgovornost

Red vožnje - Nabraja materijale

reda vožnje - Opisuje postupak

izrade reda vožnje - Poznaje sadržaj

knjižice reda vožnje, saobraćajno transportnog uputstva i gafikona reda vožnje

- Poznaje tehničke elemente za izradu reda vožnje

- Upotrebljava knjižicu reda vožnje, STU dio A i B i grafikon reda vožnje

- Određuje trasu posebnog voza ili voza u zakašnjenju

- Razvija preciznost - Razvija analitičnost

- Materijal reda vožnje

- Pismeni zadatak

197

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Operativno regulisanje saobraćaja vozova i planiranje eksploatacionog rada - Opisuje operativno

planiranje saobraćaja vozova

- Opisuje operativno regulisanje prevoza i korišćenje kola

- Objašnjava praćenje saobraćaja vozova i operativno regulisanje saobraćaja

- Opisuje operativno utvrđivanje izvršenog obima i kvaliteta rada

- Određuje analizu rada operativne jedinice ili pruge

- Planira saobraćaj vozova

- Uočava operativno regulisanje prevoza i korišćenje kola

- Predviđa praćenje saobraćaja vozova i operativno regulisanje saobraćaja

- Uočava operativno utvrđivanje izvršenog obima i kvaliteta rada

- Analizira rad operativne jedinice ili pruge

- Razvija sposobnost logičkog zaključivanja

Tehničko – ekonomski proračun u eksploataciji željeznica - Objašnjava

efikasnost povećanja brzine saobraćaja vozova

- Objašnjava efikasnost smanjenja bavljenja kola

- Objašnjava efikasnost povećanja težine teretnih vozova

- Opisuje efikasnost smanjenja stajanja vozova

- Opisuje efikasnost smanjenja trčanja praznih kola

- Opisuje efikasnost ubrzanja prevoza

- Analizira povećanje brzine saobraćaja vozova

- Planira smanjenje bavljenja kola

- Predviđa povećanje težine teretnih vozova

- Planira smanjenje stajanja vozova

- Predviđa smanjenje trčanja praznih kola

- Planira ubrzanje prevoza

- Razvija preciznost -

Bezbjednost saobraćaja - Opisuje pojam

regulisanja saobraćaja na željeznici

- Nabraja faktore od kojih zavisi bezbjednost saobraćaja

- Navodi željezničko

- Razlikuje osoblje koje reguliše saobraćaj

- Uočava uticaj : tehničke ispravnosti, kvaliteta vozila,kvaliteta puteva i osposobljenosti

- Shvata značaj pridržavanja propisa

- Važeći zakonski akti - Važeći akti u okviru

željezničkog saobraćajnog sistema

198

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

osoblje koje reguliše saobraćaj

- Nabraja signale i sredstva regulisanja saobraćaja

- Opisuje obezbjeđenje službenih mjesta i postrojenja

osoblja na bezbjednost saobraćaja

- Razlikuje vidne i čujne signale

- Razlikuje postrojenja u službenim mjestima i na otvorenoj pruzi

Uticaj željezničkog saobraćaja na ekološke uslove - Objašnjava uticaj

željezničkog saobraćaja na ekologiju

- Poznaje uticaj željeznice na životnu sredinu

- Razlikuje pogonsku energiju koju koriste vučna vozila željezničkog saobraćaja

- Upoređuje uticaj željezničkog saobraćaja i drugih vidova saobraćaja na ekologiju

- Određuje koliko elektrifikacija pruga i primjena savremenih tehničkih dostignuća utiče na ekologiju

- Razvija pravilan stav prema zdravlju

- Shvata značaj očuvanja životne sredine

- Anketa građana

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - P.Kovačević,Eksploatacija železnica knjiga I,Zavod za novinsko- izdavačku i

propagandnu delatnost JŽ – Beograd,Nemanjina 6,1976. - P. Kovačević,Eksploatacija železnica, zbirka zadataka knjiga II,Zavod za

novinsko- izdavačku i propagandnu delatnost JŽ Beograd,Nemanjina 6,1976. - V. Milutinović,Osnovi i sistemi saobraćaja,Zavod za novinsko-izdavačku i

propagandnu delatnost na JŽ,Beograd,1987. - S. Eror,N. Zurković,Osnovi železničkog saobraćaja,Tehnički fakultet Univerziteta

u Novom Sadu,Novi Sad, 1983. - V. Milutinović,Priručnik iz organizacije železničkog saobraćaja za zanimanje

tehničar-mašinovođa,Zavod za novinsko-izdavačku i propagandnu delatnost na JŽ,Beograd,1989.

- M. Lj. Miletić,Organizacija železničkog saobraćaja za II, III i IV razred železničke tehničke škole, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd,1998.

- J. Stanišić,B. Marković, Organizacija prevoza putnika i robe, Zavod za užbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2002.

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom sa odgovarajućim

programima i projektorom, - na željezničkim stanicama i u opremljenom kabinetu za potrebe željezničkog

saobraćaja.

199

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno, najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer saobraćaja 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Značaj uloga i tendencije

razvoja željezničkog saobraćaja

- Željeznički saobraćajni sistemi

- Uloga i značaj željezničkog saobraćaja

- Red vožnje - Organizacija željezničkog saobraćaja

- Red vožnje i saobraćajno transportno uputstvo uz red vožnje

- Osovinski sklop - Obrtno postolje - Osovinski ležaj - Odbojnički uređaj

- Vozna sredstva i vuča vozova

- Putnička kola - Teretna kola

200

1.3.9. OSNOVI AUTOMATIKE 1. Naziv predmeta: OSNOVI AUTOMATIKE 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II III 72 72 IV 66 66

Ukupno 138 138 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje i razumijevanje automatizacije. - Upoznavanje osnovnih pojmova sistema automatizacije. - Usvajanje znanja upravljanja mehaničkim sistemima. - Raspoznavanje sistema automatizacije. - Upoznavanje sa radom automatskih sistema na željeznici. - Razvijanje odgovornosti i preciznosti u radu,ovladavanje stručnom

terminologijom neophodnom za komunikaciju u struci. - Razvijanje poštovanja i brige za očuvanje životne sredine.

201

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Uvod u automatizaciju i robotiku - Uvod u predmet - Opisuje razvoj

automatizacije i robotike

- Uočava značaj automatizacije i robotike u proizvodnji

- Razvija logično razmišljanje

Fleksibilna automatizacija - Objašnjava osnovne

pojmove u fleksibilnoj automatizaciji

- Opisuje fleksibilne proizvodne ćelije

- Objašnjava proizvodnu liniju

- Definiše fleksibilni proizvodni sistem

- Objašnjava računarski integrisanu proizvodnju

- Opisuje kontrolu proizvodnje

- Ocjenjuje ulogu fleksibilne automatizacije u proizvodnom sistemu

- Proučava ulogu fleksibilne ćelije proizvodne linije,prizvodnog sistema i računske podrške u proizvodnom lancu

- Razvija analičko mišljenje

- Skice i šeme

Automatizacija mehaničkih sistema - Definiše elemente

teorije mehanizama - Objašnjava

funkcionalno kretanje

- Prepoznaje mehaničke sisteme

- Određuje ulogu funkcionalnog kretanja kinematičkog lanca

- Razvija smisao za tačnost i urednost

- Skice i šeme

Pogonski sistemi - Objašnjava

pokretanje mehaničkih sistema djelovanjem pogonskih motora

- Nabraja pogonske sisteme

- Opisuje elektromotore jednosmjerne struje

- Opisuje motore naizmjenične struje

- Objašnjava hidraulični pogon

- Prepoznaje vrste pogonskih sistema u pokretanju mehaničkih sistema

- Razvija interesovanje za nova saznanja

- Simulacija rada pogonskih sistema

202

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Prenos pogonskih momenata - Obrazlaže prenos

pogonskog momenta i konstrukciju ose pomjeranja

- Opisuje način postavljanja elektromotora

- Nabraja sisteme za prenos snage

- Obrazlaže elemente sistema za prenos snage

- Definiše ulogu reduktora u regulaciji brzine i momenta

- Navodi praktična razmatranja o sistemu za prenos snage

- Opisuje način postavljanja hidrauličkih komponenti

- Opisuje statičko uravnoteženje robota

- Opisuje uležištenje za konstrukciju ose pomjeranja

- Proučava elemente i sklopove koji učestvuju u prenosu pogonskog momenta sa odgovarajućim kinematičkim parovima

- Razvija smisao za produktivnost

Senzori i senzorski sistemi - Definiše osnovne

principe primjene senzora i senzornih sistema

- Opisuje senzore položaja i brzine ose pomjeranja

- Obrazlaže senzore dodira i sile

- Definiše senzore blizine i rastojanja

- Prepoznaje princip automatskog upravljanja električnim sistemima za mjerenje izlaznih veličina

- Razlikuje mjerne uređaje koji se nazivaju senzorima

- Razvija preciznost i urednost

- Video zapis rada senzora

Vizuelni sistemi - Opšta razmatranja i

primjena vizuelnih sistema

- Demonstrira dobijanje slike

- Prepoznaje vizuelni sistem za dobijanje informacija za analizu dobijenih podataka

- Razvija odgovornost - Video nadzor

203

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Ilustruje obradu i analizu slike

Upravljanje mehaničkim sistemima - Osnovna

razmatranaja i hijerarhija upravljanja

- Opisuje upravljanje pomoću programiranog automata

- Opisuje upravljanje pomoću servo sistema(princip povratne sprege)

- Objašnjava servo motor jednosmjerne struje,analogni pristup upravljanju

- Objašnjava servo motor jednosmjerne struje,digitalni pristup upravljanju

- Objašnjava hidraulični servo pogon

- Proučava upravljačku jedinicu

- ( određeni elektronski blok) koji prima informacije na osnovu koje se formira upravljanje

- Razlikuje sisteme upravljanja

- Razvija snalažljivost i odgovornost

- Simulacija upravljanja mehaničkim sistemima

204

Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Mehanizacija i automatizacija osnovnih procesa u stanicama - Objašnjava primjenu

savremenih sredstava i mehanizacije procesa stanice

- Upoznaje se sa radom ranžirne stanice u rasformiravanju i formiranju vozova

- Opisuje organizacionu šemu ranžirne stanice

- Nabraja postojanje mehanizacije i automatizacije

- Opisuje tehnologiju rada u ranžirnoj stanici

- Opisuje centralizovano formiranje puteva vožnje na osnovu plana formiranja i rasformiravanja vozova

- Određuje uređaje za utvrđivanje mase i otpora kola

- Obrazlaže uređaje za određivanje brzine kola

- Opisuje elektronske računske mašine za određivanje izlazne brzine kao stepena kočenja kolosiječne kočnice

- Definiše uređaje za proračun elemenata pri kretanju kola kroz kolosiječnu kočnicu

- Razvija logičko mišljenje

- Određuje ulogu unapređenja tehnologije ranžirne stanice pri formiranju i rasformiravanju vozova

- Analizira organizaciju rada ranžirne stanice

- Određuje parametre kola potrebne za rad kolosiječne kočnice

- Rukuje sa kolosiječnom kočnicom

- Analizira parametre prolaza kola preko kolosiječne kočnice do otpreme kola na određeni kolosijek

- Razvija pozitivan stav prema kvalitetu rada i ispunjavanju radne obaveze

- Razvija preciznost - Prilagođava se

različitim uslovima rada

- Izvođenje stručne ekskurzije

Automatski pružni blok za regulisanje kretanja uzastopnih vozova - Objašnjava namjenu

automatskog pružnog bloka

- Opisuje prostorni

- Uočava ulogu signalno- sigurnosnih uređaja na očuvanju bezbjednosti

- Razumije značaj bezbjednosti saobraćaja

- Razvija sposobnost

- Izvođenje stručne ekskurzije

205

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

odsjek koji je podijeljen sa signalima automatskog pružnog bloka

- Objašnjava signalne pojmove automatskog pružnog bloka koji se koriste za signalizaciju kretanja voza

- Opisuje princip rada automatskog pružnog bloka

saobraćaja - Analizira rad

signalno- sigurnosnih uređaja u povećanju propusne moći pruge

za saradnju - Razvija odgovornost

Telekomanda za daljinsko upravljanje saobraćajem - Objašnjava namjenu

telekomande za daljinsko upravljanje saobraćaja

- Nabraja postrojenja za rad telekomande

- Opisuje princip rada telekomande

- Analizira rad signalno- sigurnosnih uređaja u povećanju propusne moći pruge

- Shvata značaj bezbjednosti saobraćaja

- Izvođenje stručne ekskurzije

Automatski uređaji za osiguranje pružnih prelaza - Objašnjava namjenu

automatskih uređaja za osiguranje putnih prelaza

- Nabraja postrojenja automatskih uređaja za osiguranje putnih prelaza

- Opisuje princip rada automatskog osiguranja putnih prelaza

- Uočava ulogu signalno- sigurnosnih uređaja na putnom prelazu

- Prepoznaje signalno- sigurnosni uređaj u očuvanju ljudskih i materijalnih dobara i bezbjednosti saobraćaja

- Shvata značaj bezbjednosti saobraćaja

- Razvija sposobnost za saradnju

- Razvija odgovornost

- Posjeta zaštićenom putnom prelazu

Autostop uređaj - Objašnjava namjenu

autostop uređaja u zaustavljanju vozova

- Nabraja dijelove i sklopove autostop uređaja

- Opisuje princip rada autostop uređaja u zaustavljanju vozova

- Uočava ulogu čovjeka u bezbjednosti saobraćaja

- Analizira ulogu autostop uređaja u očuvanju bezbjednosti saobraćaja

- Razvija pozitivnu orijentaciju prema zanimanju

- Električno vozilo

Uređaji za automatsko regulisanje rada vučnih vozila - Objašnjava namjenu - Prepoznaje uređaje - Razvija pozitivnu - Posjeta jedinici vuče

206

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

određenih uređaja za regulisanje rada vučnih vozila

- Nabraja uređaje za automatsko regulisanje rada vučnog vozila

- Opisuje regulaciju rada kompresora u procesu proizvodnje sabijenog vazduha na vučnim vozilima

- Objašnjava namjenu regulatora snage i regulatora za regulisanje pobude glavnog generatora na dizel lokomotivama

- Opisuje regulator snage dizel motora

- Opisuje regulator opterećenja za regulisanje pobude glavnog generatora

- Objašnjava namjenu sistema podmazivanja obruča točkova osovinskog sklopa

- Opisuje princip rada sistema za podmazivanje obruča točkova osovinskog sklopa

za automatsko regulisanje rada vučnih vozila

- Skicira uređaje za automatsko regulisanje

- Uočava princip rada automatskih uređaja za regulisanje rada vučnih vozila

- Ocjenjuje rad vučnih vozila u povećanju pouzdanosti i smanjuje troškove održavanja vučnih vozila

orijentaciju prema zanimanju

- Stiče navike o ekonomičnosti

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - V. Potkonjak,Elementi automatizacije i robotike za treći razred,Zavod za

udžbenike i nastavna sredstva,Beograd, 1993. - M.Buđan,M. Milićević, V. Potkonjak,Automatizacija proizvodnje za četvrti razred

mašinske škole, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,Beograd, 2001. - M. Čičak,Organizacija železničkog saobraćaja,Saobraćajni fakultet Univerziteta u

Beogradu,Beograd, 1990. - P. Kovačević,Eksploatacija železnica,knjiga I,Zavod za novinsko – izdavačku i

propagandnu delatnost JŽ Beograd,1988.

207

6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u kabinetu opremljenom sa računarom i multimedijskim

paketom,softverom za prikaz različitih skica i šema u elektrotehnici i elektronici, uzorcima različitih elektronskih komponenti .

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno, najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. - Pismeno, najmanje jedna pismena vježba u polugodištu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer mašinstva - Diplomirani inženjer elektrotehnike 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Elektrostatika - Jednosmjerna struja - Naiznjenična struja - Provodnici - Poluprovodnici - Pojačivači

- Osnovi elektrotehnike - Elektrohidraulika

- Prenos snage - Mehanički sistemi

- Tehnička mehanika - Kinematika

- Signali - Stanična postrojenja - Međustanična rastojanja

- Organizacija željezničkog saobraćaja

- Signalno- sigurnosni uređaji

208

1.3.10. TEHNOLOGIJA I ORGANIZACIJA PREVOZA NA ŽELJEZNICI 1. Naziv predmeta: TEHNOLOGIJA I ORGANIZACIJA PREVOZA NA ŽELJEZNICI 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II III 72 72 IV 66 66

Ukupno 138 138 3. Opšti ciljevi nastave - Upoznavanje sa strukturom i načinom organizovanja željezničkog saobraćaja. - Upoznavanje sa pojmom robe. - Sticanje znanja o vrstama robe kao proizvoda koji se nudi na tržištu. - Upoznavanje sa principima standardizacije proizvoda. - Sticanje znanja o ulozi i značaju ambalaže u distribuciji roba. - Razumijevanje prevoza tereta kao procesa. - Razvijanje ekološke svijesti. - Razvijanje svijesti o neophodnosti poštovanja propisa. - Podsticanje učenika na permanentno usavršavanje.

209

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: TREĆI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Struktura saobraćajnog sistema - Objašnjava strukturu

saobraćajnog sistema

- Nabraja elemente saobraćajnog sistema

- Opisuje strukturu saobraćajnih sistema

- Opisuje mjesto željezničkog saobraćaja u okviru saobraćajnog sistema

- Objašnjava željeznički saobraćajni sistem

- Shvata srukturu saobraćajnog sistema

- Poznaje elemente saobraćajnog sistema

- Uočava podsisteme željezničkog saobraćajnog sistema

- Razlikuje elemente saobraćajnog sistema

- Uočava funkciju saobraćajnog sistema

- Određuje strukturu saobraćajnog sistema

- Određuje elemente željezničkog saobraćajnog sistema

- Uočava podjelu željezničkog saobraćajnog sistema na podsisteme

- Razvija snalažljivost i smisao za timski rad

- Odgovarajući program za simulaciju saobraćajnih sistema

Transportno tržište i marketing kao podloga poslovne politike u saobraćaju - Definiše transportno

tržište - Nabraja faktore koji

utiču na podjelu rada na transportnom tržištu

- Nabraja karakteristične periode sistema željezničkog saobraćaja na transportnom tržištu

- Definiše pojam i zadatak marketinga

- Navodi karakteristike marketing koncepcije u saobraćaju sa

- Učava faktore koji utiču na podjelu rada na transportnom tržištu

- Analizira transportno tržište putničkog saobraćaja

- Analizira transportno tržište robnog saobraćaja

- Uočava najvažnije faktore koji utiču na podjelu rada transportnog tržišta

- Upoređuje karakteristične periode sistema željezničkog

- Razvija odgovornost - Razvija pozitivan

stav prema novim saznanjima

- Posjeta marketing službi Željeznice Crne Gore

210

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

osvrtom na željeznički saobraćaj

- Ilustrira marketing organizacije drugih željezničkih uprava (Njemačke,Francuske i SAD)

saobraćaja na transportnom tržištu

- Određuje uslove da bi se primijenila marketing koncepcija

- Upoređuje karakteristike marketing koncepcije sa osvrtom na željeznički saobraćaj

- Uočava sadašnju organizaciju marketinga na Željeznici Crne Gore

- Planira buduću organizaciju marketinga na Željeznici Crne Gore

- Uočava organizaciju marketinga željeznica : Njemačke,Francuske i Sjedinjenih Američkih Država

Svojstva robe i njena klasifikacija - Definiše

fizička,tehnološka i druga svojstva robe

- Ilustruje klasifikaciju robe

- Navodi klasifikaciju robe u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju

- Objašnjava statističku klasifikaciju robe

- Razlikuje fizička,tehnološka i druga svojstva robe

- Određuje klasifikaciju robe u unutrašnjem i međunarodnom saobraćaju

- Upotrebljava važeću klasifikaciju robe na na Željeznici Crne Gore

- Upotrebljava klasifikaciju opasnih materija i predmeta RID-a po razredima, materijama i predmetima

- ( Pravilnik RID) - Uočava značaj

statističke klasifikacije robe

- Shvata potrebu povezivanja teorije i prakse

- Posjeta magacinu željezničke stanice

211

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Ambalaža i paketizacija proizvoda - Nabraja načine

organizacije distribucije proizvoda od proizvođača do potrošača

- Definiše ambalažu i paketizaciju proizvoda

- Nabraja vrste ambalaže,njena svojstva i specifične namjene

- Poznaje standardizaciju u oblasti ambalaže i paketizacije

- Određuje organizaciju distribucije proizvoda od proizvođača do potrošača

- Uočava značaj ambalaže i paketizacije proizvoda

- Upoređuje ambalažu sa aspekta komuniciranja i zaštite

- Razlikuje vrste ambalaže,njena svojstva i specifične namjene

- Uočava tehnološko ekonmske funkcije ambalaže

- Određuje sadržaj i ciljeve standardizacije

- Razvija pozitivan stav prema zdravlju

- Razvija preciznost

- Posjeta magacinu željezničke stanice

Tokovi prevoza i prognoziranje proizvoda-obim prevoza robe - Definiše tokove

prevoza robe - Objašnjava strukturu

robe tokova prevoza - Nabraja pokazatelje

robnih tokova i vrši njihovo izračunavanje

- Objašnjava neravnomjernost u prevozu robe

- Nabraja sezonske indekse

- Definiše prognoziranje tokova, obim prevoza robe

- Nabraja i opisuje vrste prognoziranja tokova

- Razlikuje prevoz robe u odnosu na vrstu pošiljke, način prevoza,tarifski razred,vrstu robe i teritoriju

- Određuje pokazatelje robnih tokova i vrši njihovo izračunavanje

- Uočava neravnomjernost u prevozu robe

- Analizira sezonske indekse neravnomjernosti u prevozu

- Uočava pojam prognoziranja

- Razlikuje metode prognoziranja obima prevoza robe

- Razvija logičko zaključivanje

- Simulacija tokova prevoza

212

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Tehničko-eksploatacione karakteristike teretnih kola i pravila tovarenja - Definiše tehničko -

eksploatacione karakteristike teretnih kola

- Objašnjava otvorena teretna kola

- Objašnjava zatvorena teretna kola

- Objašnjava plitka i plato teretna kola

- Objašnjava specijalna teretna kola

- Navodi pravila tovarenja teretnih kola

- Analizira tehničko -eksploatacione karakteristike teretnih kola

- Identifikuje otvorena teretna kola,zatvorena teretna kola,plitka i plato teretna kola i specijalna teretna kola

- Razlikuje pravila tovarenja teretnih kola

- Shvata značaj pridržavanja propisa

- Shvata značaj očuvanja životne sredine

- Posjeta željezničkoj stanici

213

Razred: ČETVRTI Informativni ciljevi i

sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski ciljevi

Preporuke za izvođenje nastave

učenik učenik učenik Tokovi prevoza i prognoziranje prevoza putnika – obim prevoza u putničkom saobraćaju - Definiše tokove

prevoza putnika - Objašnjava strukturu

tokova prevoza putnika

- Nabraja pokazatelje tokova putnika i vrši njihovo izračunavanje

- Objašnjava neravnomjernost u prevozu putnika

- Nabraja sezonske indekse

- Definiše prognoziranje tokova, obim prevoza putnika

- Nabraja i opisuje vrste prognoziranja

- Razlikuje prevoz putnika

- Određuje pokazatelje tokova putnika i vrši njihovo izračunavanje

- Uočava neravnomjernost u prevozu putnika

- Analizira sezonske indekse neravnomjernosti u prevozu

- Uočava pojam prognoziranja

- Razlikuje metode prognoziranja obima prevoza putnika

- Razvija logičko zaključivanje

- Simulacija tokova prevoza

Stabilna postrojenja namijenjena tehnologiji prevoza pošiljki - robe - Nabraja i opisuje

stabilna postrojenja namijenjena tehnologiji prevoza pošiljaka

- Opisuje postrojenja za kolske pošiljke

- Opisuje postrojenja za denčane pošiljke

- Opisuje skladišta,njihove podjele i proračune

- Razlikuje stabilna postrojenja namijenjena tehnologiji prevoza pošiljaka

- Uočava utovarno -istovarne kolosijeke i njihov proračun

- Uočava utovarno- istovarni front rada za drumska vozila i njihov proračun

- Razlikuje utovarno – istovarne rampe i njihove potrebne dimenzije

- Uočava značaj postrojenja industrijskih kolosijeka

- Analizira postrojenja denčanih pošiljaka

- Analizira skladišta,njihovu podjelu i proračun

- Razvija odgovornost - Razvija

interesovanja za nova saznanja

- Posjeta željezničkoj stanici

214

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Tehnologija i organizacija prevoza pošiljki - Definiše tehnologiju

prevoza pošiljaka u željezničkom saobraćaju

- Nabraja režime prevoza

- Objašnjava kriterijume određivanja prevoznog puta

- Opisuje tehnologiju i organizaciju prevoza kolskih pošiljaka

- Opisuje tehnologiju i organizaciju prevoza denčanih pošiljaka

- Uočava tehnologiju prevoza pošiljaka u željezničkom saobraćaju

- Razlikuje elemente tehničko – tehnološkog sistema

- Određuje načine prevoza

- Razlikuje kriterijume određivanja prevoznog puta

- Oblikuje podjelu mreže na ranžirne rejone i dionice

- Određuje sadržaj tehnoloških operacija prevoza kolskih pošiljaka

- Interpretira tehnologiju i organizaciju : maršrutnih prevoza,CARGO sistema prevoza,naročitih pošiljaka i dr.

- Uočava tehnologiju i organizaciju prevoza denčanih pošiljaka

- Oblikuje podjelu mreže na sabirne centre

- Upoređuje direktna i zbirna kola

- Uočava važnost nauke u svakodnevnom životu

Prilagođavanje transportnih sredstava tehnologiji integralnog transporta - Definiše pojam

integralnog transporta

- Objašnjava kapacitete integralnog transporta

- Opisuje paletizaciju, konterizaciju i tehnologiju izmjenljivih transportnih sudova

- Objašnjava primjenu

- Uočava potrebne izmjene na stabilnim postrojenjima da bi se mogle primijeniti tehnologije integralnog transporta

- Razlikuje kapacitete integralnog transporta

- Analizira paletizaciju, konterizaciju i

- Razvija sposobnost povezivanja teorije i prakse

- Povezuje uzroke i posljedice

- Softver sa materijalom tehnologija integralnog transporta

215

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

novih tehnologija integralnog transporta

- Poznaje Huke-Pak tehnologiju

tehnologiju izmjenljivih transportnih sudova

- Uočava primjenu novih tehnologija integralnog transporta

- Upoređuje prednosti i nedostatke primjene Huke-Pak tehnologije integralnog transporta

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - S.Glibetć,Tehnologija i organizacija prevoza na železnici,Zavod za novinsko-

izdavačku i propagandnu delatnost JŽ Beograd, 1991. - V.Milutinović,Osnovi i sistemi saobraćaja,Zavod za novinsko-izdavačku i

propagandnu delatnost na JŽ Beograd,1987. - S.Eror,N.Zurković,Osnovi železničkog saobraćaja,Tehnički fakultet Univerziteta u

Novom Sadu,Novi Sad, 1983. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Nastava se izvodi u učionici opremljenoj računarom sa odgovarajućim softverima

i projektorom. 7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno, najmanje po jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu. - Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima. 8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani inženjer saobraćaja 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima

Predmet Znanja - Struktura saobraćajnog

sistema - Željeznički saobraćajni

sistemi - Struktura saobraćajnog

sistema - Pojam i zadatak marketinga - Transportno pravo

marketing i špedicija - Pojam i definicija

marketinga - Robe u unutrašnjem i

međunarodnom saobraćaju - Organizacija prevoza stvari - Denčane i kolske pošiljke

216

1.3.10. PREDUZETNIŠTVO 1. Naziv predmeta: PREDUZETNIŠTVO 2. Broj časova po godinama obrazovanja i vrstama nastave

Razred Vrste nastave

Ukupno Teorija Vježbe Praktična

nastava I II III IV 40 26 66

Ukupno 40 26 66 3. Opšti ciljevi nastave - Razvijanje preduzetničke sposobnosti. - Sticanje znanja o razvoju biznis ideje. - Sticanje znanja o izradi biznis plana. - Sticanje znanja i vještina za osnivanje privrednog društva. - Sticanje znanja i vještina za upravljanje malim privrednim društvom. - Osposobljavanje za rad u timu. - Osposobljavanje za primjenu moderne vrste komunikacije. - Osposobljavanje za prezentovanje rezultata rada uz pomoć savremenih

tehnologija.

217

4. Sadržaji/Standardi znanja predmeta/Operativni ciljevi Razred: ČETVRTI

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

Biznis ideja i biznis plan - Upoznaje pojam

biznis ideja - Opisuje nastanak

biznis ideje - Nabraja i

opredjeljuje se za poslovnu ideju

- Nabraja moguće vrste djelatnosti

- Opisuje pojam biznis plana

- Upoznaje pojmove: vizija, misija, strategija, ciljevi

- Upoznaje postupak istraživanja tržišta

- Upoznaje pojmove: marketing plan i plan prodaje

- Opisuje elemente finansijskog plana privrednog društva

- Objašnjava neophodnost očuvanja životne sredine

- Rezimira biznis plan

- Prezentuje biznis plan

- Suočavajući argumente kritički procjenjuje kvalitet poslovne ideje u skladu sa postulatima tržišnog poslovanja

- Uviđa važnost izrade biznis plana u kontekstu obezbjeđivanja podrške, kako unutar samog privrednog društva tako i od strane eksternih partnera (investitora, kreditora)

- Razlikuje pojmove: vizija, misija, strategija

- Kroz primjere obrazlaže ciljeve privrednog društva

- Kroz primjere obrazlaže postupak istraživanja tržišta na novom primjeru

- Izvodi zaključke o potencijalnoj konkurenciji

- Izvodi zaključak o potencijalnim kupcima / korisnicima usluga

- Vrši opis - proizvoda / usluga - Uviđa značaj

sprovođenja kontrole kvaliteta proizvoda/usluga

- Kroz primjere obrazlaže elemente finansijskog plana privrednog društva

- Sarađuje kod izrade plana očuvanja životne

- Razvija smisao za kreativnost

- Razvija sposobnost postizanja kompromisa

- Razvija analitičko mišljenje

- Razvija odgovornost u radu

- Razvija stručnost - Razvija marljivost i

preciznost

- Poželjno je učenicima ukazati na primjere

- Organizovati prisustvo predstavnika realnog privrednog društva

- Primjena tehnika za unapređenje razmišljanja, npr. eksperiment “šest šešira“

- Kao model može da

posluži biznis plan realnog privrednog društva

- Pripremiti

integralnu cjelinu od elemenata biznis plana

218

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

sredine za konkretno privredno društvo

- Oblikuje dinamiku realizacije biznis plana

- Kritički procjenjuje slabosti sačinjenog biznis plana

Osnivanje privrednog društva Ime privrednog društva - Nabraja moguća

rješenja za ime privrednog društva

- Opredjeljuje se za ime privrednog društva u skladu sa propisima i poštujući principe jednostavnosti i jedinstvenosti

- Razvija logičko mišljenje i sposobnost za pravilno rasuđivanje i zaključivanje

- Rad u grupama: Učenici predlažu moguća rješenja, a nakon toga, kroz diskusiju, donose odluku

Vizuelni identitet privrednog društva - Upoznaje elemente

i značaj oblikovanja vizuelnog identiteta privrednog društva

- Oblikuje vizuelni identitet privrednog društva

- Stiče radne navike

- Rad na računaru:

Učenici koriste programe za obradu teksta i slika

Registracija privrednog društva - Upoznaje postupak

registracije privrednog društva

- Opisuje moguće oblike organizovanja privrednog društva

- Popunjava formulare za registraciju privrednog društva

- Sprovodi aktivnosti na pribavljanju pečata i štambilja

Otvaranje računa kod poslovne banke - Opisuje postupak

otvaranja računa kod poslovne banke

- Popunjava formulare za otvaranje računa kod poslovne banke

- Obavlja postupak otvaranja računa kod poslovne banke

- Izrada organograma privrednog društva

Poslovni kodeks preduzeća - Upoznaje pojam

poslovni kodeks privrednog društva

- Nabraja elemente poslovnog kodeksa

- Popunjava formulare za otvaranje računa kod poslovne banke

- Obavlja postupak otvaranja računa kod poslovne banke

Organizaciona struktura privrednog društva

- Pronalazi sličnosti i razlike između različitih tipova

219

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

- Upoznaje tipove organizacione strukture privrednog društva

organizacionih struktura privrednog društva

Rad u sektorima i poslovanje privrednog društva - Upoznaje različite

nivoe upravljanja privrednim društvom

- Upoznaje postupak zasnivanja radnog odnosa u privrednom društvu

- Upoznaje postupak izrade godišnjeg izvještaja o radu

- Pronalazi sličnosti i razlike u nivoima upravljanja privrednim društvom

- Popunjava prijavu o slobodnom radnom mjestu

- Učestvuje u izradi jednostavnog godišnjeg izvještaja o radu

- Razvija sposobnost snalaženja u hijerarhiji socijalnih odnosa

- Kao model može da posluži Konkurs za prijem u radni odnos objavljen u dnevnoj štampi

Služba opštih poslova - Nabraja i opisuje

aktivnosti u okviru službe opštih poslova

- Obavlja usmenu i pisanu komunikaciju unutar privrednog društva i sa eksternim partnerima

- Tehnički održava Internet sajt privrednog društva

- Salje i prima poštu i druge službene materijale

- Razvija spremnost i sposobnost za saradnju

- Razvija odgovornost u radu

- Rad u grupama od tri do pet učenika

- Upotrebljava kancelarijsku opremu (telefon, faks, fotokopir aparat, skener, štampač)

Sektor marketing - Upoznaje pojam

marketinga - Opisuje postupak

istraživanja tržišta - Upoznaje pojam i

elemente marketing miksa: proizvod, cijena, promocija i distribucija

- Kroz primjere obrazlaže strukturu asortimana proizvoda/usluga

- Sprovodi postupak formiranja cijene proizvoda/usluga

- Kroz primjere obrazlaže važnost i načine promocije

- Upoređuje moguća rješenja za reklamni slogan i reklamnu poruku privrednog društva

- Upoređuje moguće forme i sadržaje reklamnog materijala

- Planira način

- Razvija komunikativnost, efikasnost u radu, marljivost i preciznost

- Rad na računaru: Učenici koriste programe za obradu teksta i slika kao i programe za elektronsku komunikaciju

- Izrada reklamnog materijala

220

Informativni ciljevi i sadržaji Formativni ciljevi Socijalizacijski

ciljevi Preporuke za

izvođenje nastave učenik učenik učenik

reklamiranja privrednog društva, odnosno proizvoda/usluge

- Kroz primjere obrazlaže moguće načine distribucije

Sektor komercijala - Upoznaje vrste i

elemente dokumentacije koja prati poslove nabavke i prodaje

- Izrađuje ponudu, porudžbenicu, predračun, upit, račun i ostala dokumenta iz oblasti poslova nabavke i prodaje

- Razvija analitičko mišljenje

Sektor finansija i računovodstvo - Opisuje postupak

obračuna zarada - Opisuje način

obračuna poreza i doprinosa

- Upoznaje blagajničke poslove

- Upoznaje postupak plaćanja dospjelih obaveza i naplate dospjelih potraživanja

- Kroz primjere obrazlaže način obračuna zarada, poreza i doprinosa

- Obavlja blagajničke poslove

- Obavlja poslove plaćanja dospjelih obaveza i naplate dospjelih potraživanja

- Formira stav o

preuzimanju odgovornosti

5. Okvirni spisak literature i drugih izvora - V. Vukotić, Preduzetništvo i biznis, Ekonomski fakultet, Podgorica, 1996. - J. Manojlović, S. Ignjatović, Poslovna i službena korespondencija za I razred,

Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2005. - D. Bogdanović, G. Ivanišević, Osnovi ekonomije za I razred, Zavod za udžbenike i

nastavna sredstva, Beograd, 2004. - D. Dragiđić, B. Ilić, B. Medojević, M. Pavlović, Osnovi ekonomije za II razred,

Zavod za udžbenike i nastavna sredstva, Beograd, 2004. - R. Rajović, Osnovi prava za I razred, Zavod za udžbenike i nastavna sredstva,

Beograd, 2004. - Publikacija Moj biznis, Montenegro biznis alijansa, Podgorica, 2004. - H. Potit, Kako započeti sopstveni biznis, CID, Podgorica, 1997. 6. Materijalni uslovi za izvođenje nastave - Učionica sa najmanje pet računara snabdjevenih adekvatnom programskom

opremom ( fax, telefon, skener, štampač, fotokopir aparat).

7. Obavezni načini provjeravanja i ocjenjivanja znanja učenika - Usmeno, najmanje jedna ocjena u klasifikacionom periodu. - Pismeno, najmanje jedna pismena vježba u polugodištu. - Rad na vježbama (najmanje jedna ocjena u svakom klasifikacionom periodu).

221

- Zaključna ocjena na kraju klasifikacionog perioda izvodi se iz svih datih ocjena u klasifikacionom periodu.

- Zaključna ocjena na kraju školske godine izvodi se na osnovu svih ocjena dobijenih u klasifikacionim periodima.

8. Uslovi za napredovanje i završetak predmeta - Pozitivna ocjena na kraju školske godine. 9. Profil stručne spreme nastavnika i stručnih saradnika - Diplomirani ekonomista 10. Povezanost predmeta

Znanja Povezanost sa drugim predmetima Predmeti Znanja

- Oblikovanje vizuelnog identiteta privrednog društva

- Usmena i pisana komunikacija

- Održavanje Internet sajta - Izrada reklamnog

materijala

- Informatika - Informacije u tekstualnom vidu

- Multimedijalno predstavljanje informacija

- Internet - Korišćenje računarskih

progama kao vida komuniciranja

- Komunikacija sa strankama

- Poslovna kultura i poslovni bonton

- Poslovna komunikacija - Verbalna i neverbalna komunikacija

222

2. STRUČNI ISPIT 2.1. ISPITNI KATALOZI ZA STRUČNO-TEORIJSKI DIO ISPITA 2.1.1. ORGANIZACIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA 1. Naziv ispitnog kataloga: ORGANIZACIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA 2. Cilj ispita - Provjera uspješnosti učenika pri usvajanju neophodnih standarda znanja iz oblasti

Organizacije željezničkog saobraćaja.

3. Standardi znanja koji se ocjenjuju na stručnom ispitu Pitanje treba definisati objasniti, ilustovati ili demonstrirati 1. Mjesto i uloga saobraćaja u razvoju ljudskog društva 2. Vidovi saobraćaja,međusobna povezanost i saradnja 3. Saradnja saobraćajnih grana 4. Uloga željezničkog saobraćaja 5. Mjesta izvršenja saobraćajnih poslova 6. Sluzbena mjesta na pruzi 7. Željezničke stanice 8. Saobraćajno-transportne i tehničke jedinice za obavljanje saobraćaja 9. Osoblje koje učestvuje u saobraćajno-transportnom procesu 10. Zdravstveno stanje i stručna osposobljenost osoblja izvrsnih službi 11. Službeno vrijeme i promjena računanja vremena 12. Željeznicke pruge i pružna postrojenja 13. Održavanje slobodnog profila na pruzi i u stanicama 14. Signalno-sigurnosni uredjaji i telekomunikaciona postrojenja 15. Postrojenja za električnu vuču 16. Namjena skretnica 17. Položaji skretnica 18. Osiguranje skretnica 19. Rukovanje skretnicama 20. Vozovi 21. Pojam voza,vrste vozova i rang voza 22. Podjela vozova prema vrsti prevoza 23. Vozovi za prevoz putnika 24. Vozovi za prevoz stvari(teretni) 25. Vozovi za željeznicke potrebe(službeni) 26. Vozovi za vanredne događaje(pomoćni) 27. Podjela vozova prema potrebama saobraćaja 28. Opšta pravila za označavanje vozova 29. Označavanje sluzbenih vozova 30. Označavanje pomoćnih vozova 31. Željeznička signalizacija 32. Osnovni pojmovi signalizacije 33. Podjela signalnih znakova 34. Upotreba i održavanje signalnih sredstava 35. Skretnički signali 36. Manevarski signali 37. Manevarski signali za zaštitu kolosiječnog puta 38. Rejonski manevarski signali

223

39. Signali na iskliznicama,kolobranima,okretnicama i prenosnicama 40. Manevarski signali na spuštalici 41. Signal granica manevrisanja 42. Signali na kolskim vagama 43. Signalni znaci manevarskog osoblja 44. Signali na vozovima 45. Signali na potiskivalici 46. Signali na manevarki 47. Signali na posjednutim vozilima-kolima 48. Signali na pružnim vozilima 49. Glavni signali 50. Vrste glavnih signala i mjesta njihovog ugradjivanja 51. Daljina vidljivosti glavnih signala 52. Kako postupiti kada je signalni znak nejasan ili svijetla ugašena 53. Signalni znaci glavnih signala 54. Kako postupati kada se pokvari glavni signal 55. Predsignali glavnih signala 56. Ponavljači predsignalisanja 57. Dopunski signali 58. Pokazivači i pretpokazivači brzine 59. Granični kolosiječni signali 60. Signalni znaci električnog signalnog zvona 61. Signalni znaci za probu kočnica 62. Signali za električnu vuču 63. Signali pružnog osoblja 64. Signalne mreže 65. Signalne oznake 66. Signali za automatske uređaje na putnim prelazima 67. Signalni znaci osoblja vučnog vozila 68. Signalni znaci staničnog i vozopratnog osoblja 69. Signali za ograničenje i prelom brzine 70. Čuvanje praskalica i rukovanje njima 71. Signali koji se ne smiju vise ugrađivati 72. Kalendar osvjetljavanja 73. Odredbe o kolima 74. Pregled i otpremanje kola 75. Opsti propisi o tovarenju kola 76. Opterecenje teretnih kola 77. Pojam bruta i garnitura 78. Poslovni red i tehnoloski proces rada stanice 79. Poslovni red stanice-I dio 80. Poslovni red stanice-II dio 81. Tehnološki proces rada stanice 82. Manevarski poslovi 83. Opšti i osnovni pojmovi o manevrisanju 84. Postrojenja za manevrisanje 85. Manevarsko osoblje 86. Nadzor nad manevarskim poslovima 87. Davanje naređenja za manevarska kretanja 88. Davanje signalnih znakova tokom manevrisanja 89. Raspored manevarskog osoblja prilikom manevrisanja 90. Manevarski put vožnje 91. Posluživanje skretnica 92. Postavljanje puteva vožnje i davanje saglasnosti za manevarska kretanja

224

93. Provjeravanje i osmatranje puta vožnje 94. MANEVARSKI POSLOVI 95. Kvačenje vozova prilikom manevrisanja 96. Manevarske radnje prilikom manevrisanja 97. Postavljanje prelaznica i spajanje mjehova 98. Otkvačivanje vozila 99. Redoslijed postupaka prilikom kvačenja vozila 100. Vrste kretanja prilikom manevrisanja 101. Manevrisanje vožnjom 102. Manevrisanje odbačajem 103. Lokomotivska vožnja 104. Manevrisanje na izvlačnjacima 105. Manevrisanje spuštanjem 106. Manevrisanje radi sastavljanja i rastavljanja vozova 107. Kočenje vozila i manevarskog sastava prilikom manevrisanja 108. Upotreba kočnica i ručnih papuča 109. Osiguranje kola i vozila od odbjegnuća 110. Čuvanje bezbjednosti radnika za vrijeme manevrisanja 111. Posebna obazrivost prilikom manevrisanja pojedinim kolima 112. Podjela željeznicke mreže na ranžirne rejone i dionice 113. Podjela manevarskog rada između ranžirnih i rasporednih stanica 114. Sastavljanje vozova 115. Opšte odredbe o sastavljanju vozova 116. Uvršćivanje kola u vozove za prevoz putnika 117. Uvršćivanje kola i drugih vozila u teretne vozove 118. Uvršćivanje kola tovarenih opasnim materijama 119. Kvačenje vozila zavisno od vrste voza i kočnica 120. Dužina i broj osovina 121. Masa voza i vučena masa lokomotive 122. Upotreba vučnih vozila u saobraćaju 123. Priprema vozova u polaznoj stanici 124. Oprema voza i vučnog vozila 125. Propratne isprave voza 126. Osnovna isprava voza-Putni list 127. Osnovna isprava vučnog vozila-list osoblja vuče i vučnog vozila EV-1 128. Izvještaj o sastavu i kočenju voza S-66 129. Teretnica i njeno vođenje 130. Plan rada voza 131. Šta se radi kada se Putni list ili prilog izgubi ili postane neupotrebljiv 132. Uvođenje vozova u saobraćaj 133. Rasporedne stanice i rasporedni odsjeci 134. Opšte odredbe o saobraćaju vozova 135. Vrste bruta za redovne vozove 136. Sopstveno bruto rasporedne stanice 137. Bruto za otpremu iz međustanica 138. Bruto susjednih rasporednih odsjeka i susjednih željeznica 139. Izbor vanrednih vozova koje treba uvesti u saobraćaj 140. Naručivanje i otkazivanje lokomotiva 141. Uvođenje posebnih vozova u saobraćaj 142. Uvođenje lokomotivskih vozova u saobraćaj 143. Obavještavanje o saobraćaju vozova 144. Opste odredbe za objavljivanje saobraćaja vozova 145. Način objavljivanja saobraćaja vozova 146. Objavljivanje promjena u saobraćaju vozova

225

147. Vozno osoblje i posjedanje vozova 148. Broj i raspored vozopratnog osoblja 149. Broj i raspored osoblja vučnog vozila 150. Pravo putovanja na vučnom vozilu 151. Otprema lica teretnim vozovima 152. Regulisanje saobraćaja vozova 153. Regulisanje kretanja vozova 154. Sastajanje vozova 155. Elementi kretanja voza: dopuštenje, aviza,odjava,prijava 156. Otpremanje uzastopnih i suprotnih vozova za vrijeme smetnji na sredstvima za

sporazumijevanje 157. Saobraćaj podijeljenih vozova 158. Saobraćaj i praćenje sluzbenih i pomoćnih vozova 159. Operativni poslovi vezani za saobraćaj vozova 160. Primanje i otpremanje vozova 161. Određjivanje redovnih ulaznih kolosijeka 162. Obezbjeđenje puta vožnje 163. Pregled skretnica;redovan,prije ulaska i prije izlaska voza 164. Zabrana jednovremenog ulaska i izlaska vozova 165. Rukovanje ulaznim i izlaznim signalima 166. Priprema za prijem voza u stanicu 167. Obavještavanje voznog osoblja o promjenama u saobraćaju 168. Dolazak i bavljenje voza u stanicu 169. Izuzetan prolazak i izuzetno zaustavljanje voza 170. Način otpremanja voza 171. Analiza voza 172. Regulisanje saobraćaja vozova u zakašnjenju 173. Saobraćaj vozova u zakašnjenju 174. Ukrštavanje vozova 175. Utvrđivanje i otpadanje ukrštavanja 176. Regulisanje saobraćaja vozova bez utvrđivanja ukrštavanja 177. Dužnosti voznog osoblja pri prijemu voza 178. Dužnosti osoblja za vrijeme 179. izlazak voza iz službenog mjesta 180. Dužnosti voznog osoblja na otvorenoj pruzi 181. Dužnosti osoblja dok se voz približava stanici 182. Dužnosti osoblja za vrijeme bavljenja voza u stanici 183. Postupak voznog osoblja pri izuzetnom zaustavljanju voza na otvorenoj pruzi 184. Nastavljanje vožnje i povlačenje voza sa otvorene pruge 185. Saobraćaj vozova na otvorenoj pruzi 186. Vožnja po nepravilnom kolosijeku 187. Obostrani saobraćaj 188. Saobraćaj vozova i manevarskog sastava do nekog mjesta na otvorenoj pruzi 189. Potiskivanje voza 190. Pomoćne vožnje 191. Zatvaranje pruge i kolosijeka 192. Vožnja pružnih vozila 193. Organizacija saobraćaja u posebnim uslovima 194. Postupak pri jakom vjetru 195. Zadržavanje vozova u stanicama zbog elementarnih nepogoda 196. Postupak za vrijeme snijega i vijavice 197. Prevoz putnika,prtljaga i stvari pri prekidu pruge 198. Postupak kada kola odbjegnu 199. Raskid voza

226

200. Postupak za vrijeme vanrednih događaja 201. Izračunavanje mase voza sa jednim vučnim vozilom 202. Izračunavanje mase voza sa više vučnih vozila 203. Određivanje dužine voza u metrima i osovinama 204. Utvrđivanje stvarne mase voza 205. Opste odredbe o kočenju vozova 206. Nalaženje procenta kočenja 207. Izračunavanje potrebne kočne mase voza 208. Utvrđivanje stvarne kočne mase voza 209. Osiguranje voza od samopokretanja 210. Tehnički normativi i podaci za izradu i izvršenje Reda vožnje 211. Pojam Reda vožnje 212. Grafikon saobraćaja vozova 213. Knjizica Reda vožnje 214. Izrada Reda vožnje posebnog voza 215. Brzine vozova i brzine preko skretnica 216. Saobraćajno transportna uputstva uz Red vožnje 217. Rad pružnog osoblja 218. Poslovi odjavničara 219. Poslovi čuvara prelaza 220. Poslovi čuvara pruge 221. Regulisanje saobraćaja vozova na prugama opremljenimAPB-om,uređajem

međustanične zavisnosti ili telekomandom 222. Regulisanje saobraćaja za vrijeme smetnji na uređaju u stanici,na APB-u i

uređaju međustanične zavisnosti 223. Regulisanje saobraćaja za vrijeme smetnji na TK-uređajima 224. Dužnosti TK-dispečera i ovlašćenog staničnog radnika 4. Tip ispita - Usmeno, - na ispitnom listu treba da budu tri pitanja, kombinovana po složenosti na

odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih tematskih oblasti, kako bi težina zadataka (zbirna) na svakom ispitnom listu bila ista.

- Detaljan spisak ispitnih pitanja sastavlja se na osnovu okvirnog spiska pitanja, datih u Ispitnom katalogu.

- Kandidat ima pravo da se pripremi za ispit 20 minuta. - Ispit traje najviše 20 minuta.

5. Dozvoljena pomagala - Nijesu predviđena pomagala. 6. Literatura i drugi izvori - Za kandidate je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori dati u Katalogu

znanja i Godišnjem planu rada nastavnika.

227

2.1.2. ORGANIZACIJA PREVOZA PUTNIKA 1. Naziv ispitnog kataloga: . ORGANIZACIJA PREVOZA PUTNIKA 2. Cilj ispita - Provjera uspješnosti učenika pri usvajanju neophodnih standarda znanja iz oblasti

Organizacije prevoza putnika

3. Standardi znanja koji se ocjenjuju na stručnom ispitu Pitanje treba definisati objasniti,ilustovati ili demonstrirati 1. Tehnička sredstva i postrojenja za organizaciju željezničkog saobraćaja 2. Stanice 3. Organizacija rada u stanicama 4. Sredstva za rad i obrasci 5. Prevozna isprava 6. Prevozni troškovi 7. Izračunavanje prevoznine 8. Zaračunavanje prevoznine 9. Putnička kola 10. Red vožnje 11. Materijal reda vožnje 12. Vrste vozova za prevoz putnika 13. Saobraćajni rang vozova 14. Ugovor o prevozu putnika 15. Prava i dužnosti putnika prilikom prevoza 16. Prava i dužnosti prevozioca 17. Osiguranje putnika 18. Tarifska načela i tarifski sistemi 19. Uslovi prevoza 20. Vozne karte i cijena vozne karte 21. Dodatne cijene i doplate 22. Prevoz djece 23. Kola sa ležajevima 24. Kola za spavanje i salonska kola 25. Ručni prtljag 26. Prevoz automobila 27. Povlastice 28. Izračunavanje prevoznine,dodataka i naknada 29. Bjelice 30. Pretplatne karte 31. Postupci pri ispostavljanju doplata u vozu 32. Prevoz prtljaga 33. Provjeravanje sadržine prtljaga 34. Utvrđivanje mase prtljaga 35. Otpravljanje prtljaga 36. Izdavanje prtljaga 37. Čuvanje prtljaga 38. Nosači prtljaga 39. Prekomjereni ručni prtljag 40. Prevoz ekspresnih pošiljaka 41. Računanje prevoznine ekspresnih pošiljaka 42. Utvrđivanje mase ekspresnih pošiljaka

228

43. Ekspresni list k-72 44. Izvještavanje primaoca o prispijeću ekspresne pošiljke 45. Zakonske obaveze prevoza putnika i prtljaga 46. Odgovornost željeznice 47. Reklamacije 48. Vozne karte i zaračunavanje prevoznine 49. Kolektivna karta-bjelica k-10 50. Kontrolne marke 51. Ovjeravanje voznih isprava 52. Prevoz prtljaga 53. Predmeti koji se primaju na prevoz kao prtljag 54. Prevoz ekspresnih pošiljaka u međunarodnom saobraćaju 55. Izračunavanje i zaračunavanje prevoznine u međunarodnom saobraćaju 56. Zajednička odgovornost željeznica i reklamacije 57. Normativno regulisanje rezervisanja 58. Vrste rezervisanja 59. Način rezervisanja 60. Sistemi za elektronsko rezervisanje mjesta 61. Klasični način rezervisanja mjesta 62. Potvrda o rezervisanom sjedištu u unutrašnjem saobraćaju 63. Karta za postelju i karta za ležaj u unutrašnjem saobraćaju k-900 i k-901 64. Potvrda o rezervisanju sjedišta u međunarodnom saobraćaju k-23a 65. Karta za ležaj i karta za postelju u međunarodnom saobraćaju k-23b i k-23c 66. Odredbe Pravilnika o prevozu željezničkog osoblja (Pravilnik 643) 67. Odredbe Pravilnika FIP-a 68. Dužnosti konduktera 69. Dužnosti konduktera za vrijeme vožnje 70. Putnički Red vožnje-kurir 71. Saobraćajno transportno uputstvo uz Red vožnje 72. Izvod iz Reda vožnje 73. Vraćanje novca od neiskorišćenih voznih karata 74. Zakonske povlastice 75. Komercijalne povlastice 76. Kartonske karte 77. Lisne karte 78. Bjelica k-2 79. Bjelica k-3 80. Doplatna bjelica k-6 81. Kontrolna bjelica k-6a 82. Kuponske vozne karte 83. Međunarodne tarife za prevoz putnika TCV 84. Rokovi važenja karata 85. Povlastice i besplatan prevoz grupa 86. Posebni vozovi 87. Posebna kola 88. Stanične tarife 89. Režim razmjene 90. Znak sopstvenosti 91. Serija kola 92. Redni broj kola 93. Podserija kola 94. Kontrolni broj 95. Povlastice 20% 96. Povlastice 30%

229

97. Daljinar za prevoz putnika 98. Službena putovanja organa MUP-a 99. Dužnosti domaćina voza 100. Ovjeravanje voznih isprava 101. Dužnosti revizora voza 4. Tip ispita - Usmeno, - na ispitnom listu treba da budu tri pitanja, kombinovana po složenosti na

odgovarajući način – da budu iz različitih taksonomskih kategorija i iz različitih tematskih oblasti, kako bi težina zadataka (zbirna) na svakom ispitnom listu bila ista.

- Detaljan spisak ispitnih pitanja sastavlja se na osnovu okvirnog spiska pitanja, datih u Ispitnom katalogu.

- Kandidat ima pravo da se pripremi za ispit 20 minuta. - Ispit traje najviše 20 minuta.

5. Dozvoljena pomagala - Nijesu predviđena pomagala. 6. Literatura i drugi izvori - Za kandidate je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori dati u Katalogu

znanja i Godišnjem planu rada nastavnika.

230

2.2. STRUČNI RAD 2.2.1. ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA - STRUČNI RAD 1. Naziv ispitnog kataloga: ISPITNI KATALOG PRAKTIČNOG DIJELA STRUČNOG ISPITA- STRUČNI RAD

2. Cilj ispita - Analitički pristup zadatoj temi. - Sistematičnost pri izradi stručnog rada. - Pravilna upotreba stručne terminologije. - Samostalnost u korišćenju literature i podataka dostupnih sa Interneta. - Stručnost na nivou saobraćajno transportnog tehničara – otpravnika vozova. - Pravilan odabir i srazmjerno korišćenje fotografija, tablica i grafikona pri izradi

stručnog rada. Oblast-ORGANIZACIJA ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA 3. Spisak tema/zadataka 1. RADNE JEDINICE I OSOBLJE ZA IZVRŠENJE SAOBRAĆAJA - Analiza izvršnih službi prema poslovima koje obavljaju - Osoblje koje učestvuje u saobraćajno – transportnom procesu - Zdravstveno stanje i stručna osposobljenost osoblja izvršnih službi - Raspored rada željezničkog osoblja za vrijeme rada i u prisustvu nadležnih

rukovodilaca - Službeno vrijeme i promjena računanja vremena 2. MJESTA IZVRŠENJA SAOBRAĆAJNIH POSLOVA - Službena mjesta na pruzi - Željezničke stanice - Ostala službena mjesta - Službena mjesta na TK- prugama - Princip rada službenog mjesta po izboru učenika 3. POSTROJENJA ZA OBAVLJANJE ŽELJEZNIČKOG SAOBRAĆAJA - Analiza željezničkih pruga i pružnih postrojenja - Održavanje slobodnog profila na pruzi i stanicama - Signalno- sigurnosni uređaji i telekomunikaciona postrojenja 4. POSTROJENJA ZA ELEKTRIČNU VUČU - Analiza tehnoloških operacija postrojenja za električnu vuču na konkretnoj

lokaciji - Elektrovučna podstanica - Vozni vod - Postrojenja za sekcionisanje 5. SKRETNICE - Namjena - Položaji skretnica - Osiguranje skretnica - Rukovanje skretnicama - Analiza rada skretnice na konkretnoj lokaciji

231

6. VOZOVI - Pojam voza,vrsta vozova i rang voza - Podjela vozova prema vrsti prevoza - Podjela vozova prema potrebama saobraćaja - Označavanje vozova - Analiza jednog voza iz važećeg reda vožnje 7. ŽELJEZNIČKA SIGNALIZACIJA - Osnovni pojmovi signalizacije - Podjela signalnih znakova - Primjena signalizacije - Problemi koji se mogu javiti u radu signalizacije - Analiza rada jedne vrste signala (skretnički,manevarski, na kolskim vagama,

manevarskog osoblja, na vozovima, glavni signali, predsignali glavnih signala, ponavljači predsignalisanja, dopunski signali, granični kolosiječni signali, za probu kočnica, za električnu vuču, pružnog osoblja, signalne mreže i oznake, za automatske uređaje na putnim prelazima, osoblja vučnog vozila, staničnog i vozopratnog osoblja i za ograničenje i prelom brzine)

8.ODREDBE O KOLIMA - Pregled i opremanje kola - Opšti propisi o tovarenju kola - Opterećenje teretnih kola - Pojam bruta i garnitura 9.POSLOVNI RED I TEHNOLOŠKI PROCES RADA STANICE - Analiza organizacije rada u stanicama - Poslovni red stanice I dio - Poslovni red stanice II dio - Tehnološki proces rada stanice – odrediti na konkretnom primjeru stanice u Crnoj

Gori 10. MANEVARSKI POSLOVI - Opšti i osnovni pojmovi o manevrisanju - Postrojenja za manevrisanje - Manevarsko osoblje - Nadzor nad manevarskim poslovima - Sporazumijevanje tokom manevrisanja - Manevarski put vožnje - Kvačenje vozila prilikom manevrisanja - Radnje prilikom manevrisanja - Vrste kretanja prilikom manevrisanja - Manevrisanje radi sastavljanja i rastavljanja vozova - Kočenje vozila i manevarskog sastava prilikom manevrisanja - Upotreba kočnica i ručnih papuča - Osiguranje kola i vozila od odbjegnuća - Analizirati navedene pojmove i kao centralni dio rada detaljno jednu temu 11. SASTAVLJANJE VOZOVA - Opšte odredbe o sastavljanju vozova - Uvrštavanje kola u vozove za prevoz putnika - Uvrštavanje kola i drugih vozila u teretne vozove - Uvrštavanje kola tovarenih opasnim materijama

232

- Kvačenje vozila zavisno od vrste voza i kočnica - Dužina i broj osovina - Masa voza i vučena masa lokomotive - Upotreba vučnih vozila u saobraćaju - Priprema vozova u polaznoj stanici - Oprema voza i vučnog vozila 12.PROPRATNE ISPRAVE VOZA - Osnovna isprava voza –Putni list - Osnovna isprava vučnog vozila – list osoblja vuče i vučnog vozila EV-1 - Izvještaj o sastavu i kočenju voza s-66 - Teretnica i njeno vođenje - Plan rada voza - Postupak u slučaju gubitka ili oštećenja putnog lista 13.UVOĐENJE VOZOVA U SAOBRAĆAJ - Rasporedne stanice i rasporedni odsjeci - Opšte odredbe o saobraćaju vozova - Vrste bruta za redovne vozove - Izbor vanrednih vozova koje treba uvesti u saobraćaj - Naručivanje i otkazivanje lokomotiva - Uvođenje posebnih vozova u saobraćaj - Uvođenje lokomotivskih vozova u saobraćaj 14.OBAVJEŠTENJE O SAOBRAĆAJU VOZOVA - Opšte odredbe za objavljivanje saobraćaja vozova - Načini objavljivanja saobraćaja vozova - Objavljivanje promjena u saobraćaju vozova 15. VOZNO OSOBLJE I POSIJEDANJE VOZOVA - Broj i raspored vozopratnog osoblja - Broj i raspored osoblja vučnog vozila - Pravo putovanja na vučnom vozilu - Otpravljanje lica teretnim vozovima 16.REGULISANJE SAOBRAĆAJA VOZOVA - Regulisanje kretanja vozova - Elementi kretanja voza : dopuštenje,aviza,odjava,prijava - Otpremanje uzastopnih i suprotnih vozova za vrijeme smetnji na sredstvima za

sporazumijevanje - Saobraćaj podijeljenih vozova - Saobraćaj i praćenje službenih i pomoćnih vozova - Operativni poslovi vezani za saobraćaj vozova 17. PRIMANJE I OTPREMANJE VOZOVA - Određivanje redovnih ulaznih kolosijeka - Obezbjeđenje puta vožnje - Pregled skretnica : redovan,prije ulaska i prije izlaska vozova - Zabrana jednovremenog ulaska i izlaska vozova - Rukovanje ulaznim i izlaznim signalima - Priprema za prijem voza u stanicu - Obavještenje voznog osoblja o promjenama u saobraćaju - Dolazak i bavljenje vozova u stanici - Izuzetan prolazak i izuzetno zaustavljanje voza

233

- Način otpremanja voza - Analiza voza 18. REGULISANJE SAOBRAĆAJA VOZOVA U ZAKAŠNJENJU - Saobraćaj vozova u zakašnjenju - Ukrštavanje vozova - Utvrđivanje i otpadanje ukrštavanja - Regulisanje saobraćaja vozova bez utvrđivanja ukrštavanja 19. DUŽNOSTI VOZNOG OSOBLJA VOZA - Dužnosti voznog osoblja pri prijemu voza - Dužnosti osoblja za vrijeme izlaska voza iz službenog mjesta - Dužnosti voznog osoblja na otvorenoj pruzi - Dužnosti voznog osoblja dok se voz približava stanici - Dužnosti voznog osoblja za vrijeme bavljenja voza u stanici 20. POSTUPCI VOZNOG OSOBLJA PRI NEPRAVILNOSTIMA U TOKU VOŽNJE - Postupak voznog osoblja pri izuzetnom zaustavljanju voza na otvorenoj pruzi - Nastavljanje vožnje i povlačenje voza sa otvorene pruge 21. POSEBNE VRSTE SAOBRAĆAJA - Saobraćaj vozova na dvokolosiječnoj pruzi - Vožnja po nepravilnom kolosijeku - Obostrani saobraćaj 22. SAOBRAĆAJ VOZOVA I MANEVARSKIH SASTAVA DO NEKOG MJESTA NA OTVORENOJ PRUZI - Potiskivanje vozova - Pomoćne vožnje - Zatvaranje pruge i kolosijeka - Vožnja pružnih vozila 23. ORGANIZACIJA SAOBRAĆAJA U POSEBNIM USLOVIMA - Postupak pri jakom vjetru - Zadržavanje vozova u stanici zbog elementarnih nezgoda - Postupak za vrijeme snijega i vijavice - Prevoz putnika,prtljaga i stvari pri prekidu pruge - Postupak kad vozila odbjegnu - Raskid voza - Postupak za vrijeme vanrednih događaja 24. IZRAČUNAVANJE MASE VOZA I VUČNE MASE LOKOMOTIVE - Tehnički normativi i podaci za izradu i izvršenje reda vožnje - Izračunavanje mase voza sa jednim vučnim vozilom - Izračunavanje mase voza sa više vučnih vozila - Određivanje dužine voza u metrima i osovinama - Utvrđivanje stvarne mase voza 25. KOČENJE VOZOVA - Opšte odredbe o kočenju vozova - Nalaženje procenta kočenja vozova - Izračunavanje potrebne kočne mase voza - Utvrđivanje stvarne kočne mase voza - Osiguranje voza od samopokretanja

234

26. RED VOŽNJE - Pojam Reda vožnje - Grafikon saobraćaja vozova - Knjižica Reda vožnje - Izrada Reda vožnje posebnog voza - Brzine vozova i brzine preko skretnica - Saobraćajno transportno t uz Red vožnje 27. RAD PRUŽNOG OSOBLJA - Poslovi odjavničara - Poslovi čuvara prelaza - Poslovi čuvara pruge 28. ORGANIZACIJA SAOBRAĆAJA NA PRUGAMA SA AUTOMATSKIM PRUŽNIM BLOKOM I TELEKOMANDOM - Regulisanje saobraćaja vozova na prugama opremljenim automatskim pružnim

blokom, uređajem međustanične zavisnosti ili telekomandom - Regulisanje saobraćaja za vrijeme smetnji na uređaju u stanici,na automatskom

pružnom bloku i uređaju međustanične zavisnosti - Regulisanje saobraćaja za vrijeme smetnji na TK – uređajima - Dužnosti TK- dispečera i ovlašćenog staničnog radnika Oblast - ORGANIZACIJA PREVOZA PUTNIKA 3. Spisak tema/zadataka 1. PUTNIČKI RED VOŽNJE „KURIR“ - Analiza sadržaja putničkog reda vožnje „Kurir“ - Informativni dio - Red vožnje međunarodnih vozova - Red vožnje direktnih vozova - Red vožnje u unutrašnjem saobraćaju 2. VRSTE VOZOVA ZA PREVOZ PUTNIKA U SAOBRAĆAJNOM I TARIFSKOM POGLEDU - Vozovi za prevoz putnika - Saobraćajni rang vozova - Rang vozova u zavisnosti od tarife 3. USLOVI PREVOZA - Opšte odredbe - Vozne karte i cijena vozne karte - Dodatne cijene i doplate - Prevoz djece - Vraćanje novca od neiskorišćene vozne isprave - Kola sa ležajima,kola za spavanje i salonska kola - Ručni prtljag - Pripitomljene životinje - Praćeni automobili 4. POVLASTICE - Zakonske povlastice - Komercijalne povlastice

235

5. IZRAČUNAVANJE PREVOZNINE,DODATAKA I NAKNADA - Određivanje tarifskih odstojanja - Upotreba putničke tarife ( dio III) prevoznine,dodaci i naknade - Izračunati prevozninu za sljedeće podatke : - razred voza,tarifsko odstojanje,vozne cijene i dodaci 6. VOZNE KARTE I ZARAČUNAVANJE PREVOZNINE - Kartonske karte - Lisne karte - Terminalska univerzalna isprava - Terminalska vozna karta - Bjelice - Kontrolna bjelica K-6a - Kuponske vozne karte - Pretplatne karte - Postupci ispostavljanja doplata u vozu Oblast- ORGANIZACIJA PREVOZA STVARI 3. Spisak tema/zadataka 1. OPŠTE ODREDBE O PREVOZU POŠILJAKA - Propisi koji regulišu prevoz pošiljaka u unutračnjem saobraćaju - Službena mjesta,postrojenja,uređaji i sredstva rada - Organizacija rada transportne službe i rada sa pošiljkama - Organizacija rada u vezi sa prijemom,smještajem i otpremom stvari u magacine - Obrasci i njihova podjela za rad transportne službe - Željeznički radnici koji rade na transportno komercijalnim poslovima - Školovanje osoblja za rad - Stavljanje tarifa na uvid,davanje obavještenja - Davanje službenih podataka - Otpravljanje službene pošte i prepiska - Čuvanje upotrijebljenih knjiga i obrazaca - Žalbe korisnika prevoza i njihovo rješavanje - Predmeti isključeni iz prevoza i predmeti koji se uslovno primaju na prevoz - Zabrana prevoza i obustave saobraćaja 2. POSLOVI KOJI PRETHODE PRIJEMU STVARI ZA PREVOZ - Prijavljivanje namjeravane predaje stvari - Naručivanje kola - Izbor i dostava kola za utovar - Dovoz i smještaj stvari - Popunjavanje tovarnog lista - Prilozi tovarnog lista - Pakovanje stvari - Obilježavanje komada denčanih pošiljaka 3. PRIJEM POŠILJAKA NA PREVOZ - Pregled tovarnog lista - Određivanje prevoznog puta - Prijem stvari na prevoz - Provjeravanje sadržine pošiljke - Tovarenje stvari

236

- Granica tovarenja kola - Stvari koje utovaruje pošiljalac,odnosno željeznica - Utvrđivanje mase denčanih i kolskih pošiljaka - Kontrolno vaganje i provjeravanje mase - Utvrđivanje broja komada denčanih i kolskih pošiljaka - Stavljanje listica na kola - Zatvaranje i plombiranje kola,naručivanje,evidencija i upotreba plombi 4. PREVOZ POŠILJAKA - Organizacija prevoza denčanih pošiljaka - Pokretanje kola sa denčanim pošiljkama - Tovarnica K-218 - Rok utovara kolskih pošiljaka i rok predaje denčanih pošiljaka - Postupak pri prevozu pošiljaka - Otprema pošiljaka vozovima - Prevoženje denčanih pošiljaka - Predaja pošiljaka vozovima - Pretovar pošiljaka - Predaja i prijem pošiljaka u prelaznim stanicama - Praćenje pošiljaka - Ostavljanje kola i pošiljaka u stanicama - Prevoz naročitih pošiljaka 5. POSLOVI KOJI SE ODNOSE NA IZDAVANJE POŠILJAKA - Priprema za izdavanje prispjelih pošiljaka - Zavođenje tovarnih listova u magacinsku knjigu prispijeća - Izvještavanje primaoca o prispijeću – rok za izvještavanje primaoca - Iskupljenje tovarnog lista - Izdavanje i odnošenje pošiljaka - Računanje ležarine i kolske dangube - Rokovi istovara kola i odnošenja stvari - Ponovna predaja – reekspedicija stvari - Prekartiranje pošiljaka u uputnoj stanici po izmjeni ugovora o prevozu 6. POSEBNI SLUČAJEVI U PREVOZU STVARI - Predaja neisporučenih pošiljaka- upućivanje pošiljaka na prodaju za zbirne

stanice - Stavljanje zabrane na pošiljke i njihova plijenidba - Posebne potvrde o prijemu ili izdavanju pošiljki - Uništenje stvari - Uzimanje uzoraka stvari - Zalutale pošiljke - Prekoračenje granice tovarenja kola - Izmjena ugovora o prevozu - Smetnje pri prevozu nastale u otpravnoj ili usputnoj stanici - Smetnje pri izdavanju nastale u uputnoj stanici - Utovar i istovar kola van staničnog područja 7.POSEBNE VRSTE POŠILJAKA - Prevoz posmrtnih ostataka - Prevoz živih životinja - Dezinfekcija kola - Prevoz opasnih predmeta i materija po RID-u - Prevoz pošiljaka za potrebe željeznice

237

- Prevoz pošiljaka od vrata do vrata - Prevoz pošiljaka oročenog prevoza - Dogovoreni prevoz - Organizacija kombinovanog i integralnog transporta 8. OSNOVNI ELEMENTI ZA RAČUNANJE PREVOZNINE - Računanje prevoznine za denčane pošiljke - Računanje prevoznine za kolske pošiljke - Računanje prevoznine za pošiljke, za potrebe željezničkih transportnih preduzeća Oblast- TRANSPORTNO RAČUNOVODSTVO 3. Spisak tema/zadataka 1. OPŠTE ODREDBE BLAGAJNIČKOG POSLOVANJA - Uvodne odredbe - Pojmovi u blagajničkom poslovanju - Vrste saobraćaja - Blagajničko poslovanje - Obrasci - Izračunavanje,zaračunavanje i naplata prevoznih troškova - Način plaćanja prevoznih troškova - Kontrola blagajničkog poslovanja 2. RAČUNOVODSTVO PUTNIČKE BLAGAJNE - Poslovi putničke blagajne - Obrasci putničke blagajne - Zajedničke odredbe za uračunavanje u putničkoj blagajni - Poslovi doplatne blagajne - Uračunavanje prevoznih isprava za međunarodni saobraćaj - Uračunavanje vraćenih voznih karata - Utvrđivanje ispravnosti blagajničkog poslovanja putničke blagajne 3. RAČUNOVODSTVO PRTLJAŽNE BLAGAJNE - Poslovi prtljažne blagajne - Obrasci prtljažne blagajne - Uračunavanje prevoznih isprava za unutrašnji saobraćaj - Poslovi doplatne prtljažne blagajne - Uračunavanje prevoznih isprava za međunarodni saobraćaj - Utvrđivanje ispravnosti blagajničkog poslovanja prtljažne blagajne 4. RAČUNOVODSTVO BLAGAJNE OTPRAVLJANJA ROBE - Poslovi blagajne otpravljanja robe - Organizacija poslova u blagajnama otpravljanja robe - Obrasci blagajne otpravljanja robe - Zaključivanje ugovora o prevozu pošiljaka 5. RAČUNOVODSTVO BLAGAJNE PRISPIJEĆA ROBE - Poslovi blagajne prispijeća robe - Organizacija poslova u blagajnama prispijeća robe - Obrasci blagajne prispijeća robe - Pregled prispjelih tovarnih listova i zaračunavanje prevoznih troškova - Utvrđivanje ispravnosti poslovanja blagajne prispijeća robe

238

6. RAČUNOVODSTVO STANIČNE BLAGAJNE - Poslovi stanične blagajne - Obrasci stanične blagajne - Prijem transportnih prihoda od područnih blagajni - Vođenje računa depozita - Otprema transportnih prihoda - Sređenja u staničnoj blagajni 4. Uputstvo za sprovođenje stručnog rada - Stručni aktivi/ispitni odbor/nastavnici pripremaju teme odnosno zadatke na

osnovu okvirnog spiska tema, datih u Ispitnom katalogu, koji mogu biti u vidu (obliku) seminarskog rada, projektnog zadatka ili praktičnog zadatka sa odgovarajućom tehničko – tehnološkom dokumentacijom, što se definiše na ispitnom listiću, za svaki zadatak/temu pojedinačno.

- Odbrana seminarskog rada ili projektnog zadatka obuhvata prezentaciju, a praktičnog zadatka demonstraciju i prezentaciju rada. Ukoliko specifičnost teme, odnosno zadatka, to zahtijeva, moguća je potpuna ili djelimična izrada praktičnog zadatka prije ispita, pod nadzorom mentora.

- Ispitni zadaci se izvlače pred ispitnom komisijom. - Ocjenu stručnog rada oblikuje ispitna komisija, na prijedlog ispitivača. 5. Dozvoljena pomagala - Pomagala nijesu predviđena. 6. Literatura i drugi izvori - Za kandidata je za pripremu preporučena literatura i drugi izvori objavljeni u

Katalogu znanja i Godišnjem planu rada nastavnika.

239

3. OBAVEZNI NAČINI PROVJERAVANJA ZNANJA Redni broj Naziv predmeta Obavezni načini provjeravanja znanja

1. Tehničko crtanje sa nacrtnom geometrijom

Provjera znanja vrši se usmenim putem, crtanim radovima i grafičkim radovima

2. Tehnička mehanika Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

3. Osnovi saobraćaja Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

4. Osnovi elektrotehnike Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

5. Informacioni sistemi željeznice Provjera znanja vrši se usmenim putem

6. Stabilna postrojenja Provjera znanja vrši se usmenim putem

7. Saobraćajna psihologija Provjera znanja vrši se usmenim putem

8. Vozna sredstva i služba vuče Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

9. Transportno pravo, marketing i špedicija

Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

10. Organizacija prevoza stvari Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

11. Organizacija željezničkog saobraćaja

Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi, pismenih zadataka

12. Organizacija prevoza putnika Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi, pismenih zadataka

13. Eksploatacija vučenih vozila Provjera znanja vrši se usmenim putem

14. Sredstva osiguranja i veze Provjera znanja vrši se usmenim putem

15. Transportno računovodstvo Provjera znanja vrši se usmenim putem

16. Praktična nastava Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

IZBORNA NASTAVA

1. Strani jezik II Provjera znanja vrši se usmenim i pismenim putem

2. Željeznički saobraćajni sistemi Provjera znanja vrši se usmenim putem

3. Ekologija i zažtita životne sredine Provjera znanja vrši se usmenim putem

4. Saobraćajna kultura Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

5. Poslovna komunikacija Provjera znanja vrši se usmenim putem

6. Zaštita na radu Provjera znanja vrši se usmenim putem

7. Željeznička kola Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

240

Redni broj Naziv predmeta Obavezni načini provjeravanja znanja

8. Eksploatacija željeznice Provjera znanja vrši se usmenim putem

9. Osnovi automatike Provjera znanja vrši se usmenim putem i pomoću pismenih vježbi

10. Tehnologija i organizacija prevoza na željeznici Provjera znanja vrši se usmenim putem

11. Preduzetništvo Provjera znanja vrši se usmenim putem

4. USLOVI ZA NAPREDOVANJE I ZAVRŠETAK OBRAZOVNOG PROGRAMA - U sljedeći razred prelaze učenici koji su na kraju školske godine pozitivno

ocijenjeni iz svih predmeta tog razreda, realizovali slobodne aktivnosti i ako su obavili profesionalnu praksu, koja je predviđena nastavnim planom obrazovnog programa Saobraćajno transportni tehničar.

- Za završetak srednjeg stručnog obrazovanja u četvorogodišnjem trajanju za obrazovni program Saobraćajno transportni tehničar, potrebno je završiti četvrtu godinu obrazovanja sa pozitivnim ocjenama iz svih nastavnih predmeta i položiti stručni ispit.

- Stručni ispit za obrazovni program Saobraćajno transportni tehničar sastoji se iz:

- pismenog ispita iz maternjeg jezika i književnosti - pismenog ispita matematike ili stranog jezika - usmenog ispita iz stručno teorijskog predmeta: Organizacija prevoza putnika ili

Organizacija željezničkog saobraćaja - stručnog rada sa odbranom . 5. NAČIN PRILAGOĐAVANJA UČENICIMA SA POSEBNIM POTREBAMA - U skladu sa zakonom o usmjeravanju djece sa posebnim potrebama (u roku od

mjesec dana) škola bi izradila individualni program (nacrt) uzimajući u obzir odluku o usmjerenju.

- Individualni program omogućava prilagođeno izvođenje kako bi učenici dostigli propisani stručni standard u svim predmetima.

6. NAČIN PRILAGOĐAVANJA PROGRAMA OBRAZOVANJU ODRASLIH - Programi stručnog obrazovanja koji su pripremljeni za mlade izvode se i za

odrasle u skladu sa polaznim osnovama za prilagođavanje izvođenja obrazovnih programa obrazovanju odraslih tako da:

- iz nastavnog plana se izostavljaju predmeti fizičko vaspitanje i slobodne aktivnosti, koji time prestaju biti uslov za završetak obrazovanja.

- Škola je obavezna da odraslim ponudi sportske aktivnosti kojima se odrasli mogu dobrovoljno priključiti,

- škola izradi prilagođen program praktičnog obrazovanja s obzirom na poslove i zadatke, koje obavlja učesnik obrazovanja.

- Za odrasle ne vrijede uslovi za napredovanje koji su određeni u programima nego uslovi, koje utvrdi škola u nacrtu izvođenja odrazovnog programa za odrasle.

- Provjeravanje znanja se izvodi putem ispita, pri čemu se uzimaju u obzir načini provjeravanja znanja (usmeno, pismeno, vježbe, praktični rad), određeni obrazovnim programom.

- Odrasli ne polažu međuispit iz uspješnosti praktičnog obrazovanja.

241

7. PROFIL STRUČNE SPREME NASTAVNIKA I STRUČNIH SARADNIKA

Redni broj Naziv predmeta Profil stručne spreme nastavnika i stručnih

saradnika

1. Tehničko crtanje sa nacrtnom geometrijom -Diplomirani mašinski inženjer

2. Tehnička mehanika -Diplomirani mašinski inženjer -Diplomirani profesor mehanike

3. Osnovi saobraćaja -Diplomirani inženjer saobraćaja

4. Osnovi elektrotehnike -Diplomirani inženjer elektrotehnike

5. Informacioni sistemi željeznice -Diplomirani inženjer računarstva, inženjer računarstva

6. Stabilna postrojenja -Diplomirani saobraćajni inženjer -Diplomirani građevinski inženjer, smjer niskogradnja

7. Saobraćajna psihologija -Diplomirani inženjer saobraćaja -Diplomirani psiholog

8. Vozna sredstva i služba vuče -Diplomirani mašinski inženjer -Diplomirani inženjer saobraćaja

9. Transportno pravo, marketing i špedicija

-Diplomirani inženjer saobraćaja -Diplomirani pravnik

10. Organizacija prevoza stvari -Diplomirani inženjer saobraćaja, ekonomista komercijalne željezničke struke

11. Organizacija željezničkog saobraćaja -Diplomirani inženjer saobraćaja

12. Organizacija prevoza putnika -Diplomirani inženjer saobraćaja

13. Eksploatacija vučenih vozila -Diplomirani inženjer saobraćaja

14. Sredstva osiguranja i veze -Diplomirani inženjer elektrotehnike

15. Transportno računovodstvo -Diplomirani inženjer saobraćaja -Diplomirani ekonomista

14. Praktična nastava -Diplomirani inženjer saobraćaja

IZBORNA NASTAVA

1. Strani jezik II - Profesor stranog jezika i književnosti

2. Ekologija i zažtita životne sredine - Diplomirani biolog - Diplomirani inženjer pejzažne arhitekture

3. Željeznički saobraćajni sistemi - Diplomirani saobraćajni inženjer

4. Saobraćajna kultura - Diplomirani sociolog - Diplomirani saobraćajni inženjer

5. Poslovna komunikacija - Diplomirani psiholog - Diplomirani pedagog - Diplomirani sociolog

6. Zaštita na radu - Diplomirani mašinski inženjer

242

Redni broj Naziv predmeta Profil stručne spreme nastavnika i stručnih

saradnika Diplomirani inženjer elektrotehnike Diplomirani inženjer saobraćaja Diplomirani inženjer zaštite na radu

7. Željeznička kola Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani inženjer saobraćaja

8. Eksploatacija željeznica Diplomirani inženjer saobraćaja

9. Osnovi automatike Diplomirani mašinski inženjer Diplomirani inženjer elektrotehnike

10. Tehnologija i organizacija prevoza na željeznici Diplomirani inženjer saobraćaja

11. Preduzetništvo Diplomirani ekonomista

8. OBLIK ORGANIZACIJE IZVOĐENJA OBRAZOVNOG PROGRAMA - Obrazovni program se organizuje i izvodi u školskom obliku 8. 1. BROJ ČASOVA PO GODINAMA OBRAZOVANJA I VRSTAMA NASTAVE

Redni broj Naziv predmeta Razred Ukupno

časova Vrsta nastave

Broj časova kod kojih se odjeljenje dijeli u

grupe T V P T V P

1. Tehničko crtanje sa nacrtnom geometrijom

I 72 36 36

2. Tehnička mehanika I 108 72 36

3. Osnovi saobraćaja I 72 48 24

4. Osnovi elektrotehnike I 72 72

5. Informacioni sistemi željeznice I 72 72

6. Stabilna postrojenja II 72 72

7. Saobraćajna psihologija II 72 72

8. Vozna sredstva i vuča vozova II 72 72

9. Transportno pravo, marketing i špedicija

II 72 72

10. Organizacija prevoza stvari

II 72 72

III 72 72

11. Organizacija željezničkog

II 108 108

III 108 108

243

Redni broj Naziv predmeta Razred Ukupno

časova Vrsta nastave

Broj časova kod kojih se odjeljenje dijeli u

grupe T V P T V P

saobraćaja IV 132 132

12. Organizacija prevoza putnika

III 108 108

IV 66 66

13. Eksploatacija vučenih vozila

III 72 36 36

IV 66 33 33

14. Sredstva osiguranja i veze IV 66 66

15. Transportno računovodstvo IV 66 66

16. Praktična nastava

I 72 72 72 II 72 72 72 III 180 180 180 IV 165 165 165

IZBORNA NASTAVA

1. Strani jezik II

I 72

II 72

III 72

IV 66

2. Željeznički saobraćajni sistemi

I 72 72

II 72 72

III 72 72

3. Ekologija i zaštita životne sredine I 72 58 14

4. Saobraćajna kultura I 72 72

II 72 72

5. Poslovna komunikacija II 72 52 20

6. Zaštita na radu II 72 72

III 72 72

7. Željeznička kola III 72 72

8. Eksploatacija željeznica

III 72 72

IV 66 66

9. Osnovi automatike III 72 72 IV 66 66

244

Redni broj Naziv predmeta Razred Ukupno

časova Vrsta nastave

Broj časova kod kojih se odjeljenje dijeli u

grupe T V P T V P

10.

Tehnologija i organizacija prevoza na željeznici

III 72 72

IV 66 66

11. Preduzetništvo IV 66 66 T– Teorijska nastava V– Vježbe P– Praktična nastava 9. PROFESIONALNA PRAKSA - Učenici I, II i III razreda nakon završetka nastavne godine obavljaju profesionalnu

praksu u trajanju od 10 dana u skladu sa nastavnim planom. - Profesionalna praksa se izvodi u radionicama, koje raspolažu kadrovskim i

materijalnim uslovima, u skladu sa obrazovnim programom. - Za izradu programa profesionalne prakse i njenu realizaciju zadužena je škola. - Program profesionalne prakse mora biti u korelaciji sa programom stručno

teorijskih predmeta i praktične nastave. - O realizaciji programa profesionalne prakse učenik je obavezan da vodi dnevnik

profesionalne prakse. - U dnevniku po danima upisuje sadržaje rada. - Dnevnik profesionalne prakse potpisuje lice zaduženo za realizaciju programa. - Podatke o profesionalnoj praksi (ime i prezime, mjesto i vrijeme izvođenja)

evidentiraju se u posebnim rubrikama u odjeljenskim knjigama. - Profesionalna praksa se ne ocjenjuje, ali je uslov za završetak razreda. 10. SLOBODNE AKTIVNOSTI - Slobodne aktivnosti su sastavni dio nastavnog plana i obrazovnog programa. - Koncepcija slobodnih aktivnosti zasniva se na tome da doprinesu rasterećenju, a

da pomognu njihovu socijalizaciju, ali i da upotpune, prošire i prodube znanja i kompetencije.

- Program slobodnih aktivnosti radi škola, polazeći od utvrđenog broja časova u nastavnom planu (u I, II i III razredu po 36 časova, a u IV 33 časa godišnje).

- Program slobodnih aktivnosti je sastavni dio godišnjeg plana rada škole. - Uspješnost na slobodnim aktivnostima se ne ocjenjuje, ali su učenici obavezni da

realizuju sadržaje slobodnih aktivnosti. - Okvirni program slobodnih aktivnosti je sastavni dio Godišnjeg plana rada škole, a

sastoji se iz tri cjeline: - sadržaji vezani za opšteobrazovno područje: dani sporta, ekološke aktivnosti,

filmske, pozorišne, muzičke predstave i likovne izložbe, posjeta istorijskim spomenicima, muzejima, sajmu knjiga i dr.

- Obavezni sadržaji vezani za stručno-teorijsko područje: posjete institucijama i preduzećima koja su stručno vezana s obrazovnim programom koji se realizuje, posjete sajmovima informatike, tehnike i nastavne tehnologije, učešće na stručnim predavanjima i takmičenjima u poznavanju određenih oblasti.

- Sadržaji po izboru: učešće u raznim sekcijama :sportska, dramska, literarna, muzička, likovna, informatička, prva pomoć, saobraćajni propisi, Internet klub i dr.

- Saradnja sa lokalnom zajednicom.

245

11. SPISAK UČESNIKA KOJI SU UČESTVOVALI U IZRADI OBRAZOVNOG PROGRAMA - Ž.Pušica, Željeznički prevoz Crne Gore, Podgorica, Prva stručna škola, Nikšić. - Z. Saveljić,Srednja stručna škola »Ivan Uskoković«, Podgorica. - S.Kljajić,Srednja stručna škola „Ivan Uskoković“, Podgorica. - M.Banković, Željeznička infrastruktura Crne Gore,Podgorica. - M.Vujačić,Željeznički prevoz Crne Gore,Podgorica. - Ž.Matović,Željeznički prevoz Crne Gore,Podgorica. - N.Domazetović,Srednja stručna škola „Ivan Uskoković“, Podgorica. - M.Kaluđerović,Montekargo AD Podgorica. - Đ.Vućić,Željeznički prevoz Crne Gore,Podgorica. - V.Todorović, Željeznički prevoz Crne Gore,Podgorica. - B.Niković, Montekargo AD Podgorica. - S.Obradović, Centar za stručno obrazovanje,Podgorica. - V. Koprivica, Centar za stručno obrazovanje,Podgorica.