1. Definición de rocha. Clasificación - edu.xunta.· Definición de rocha. ... Non todas as rochas

  • View
    212

  • Download
    0

Embed Size (px)

Text of 1. Definición de rocha. Clasificación - edu.xunta.· Definición de rocha. ... Non todas as rochas

  • XEOLOXA 2BAC BLOQUE 4: AS ROCHAS 1

    1. Definicin de rocha. Clasificacin

    Unha rocha un material composto por un ou varios minerais e que se produce pola accin de diferentesprocesos xeolxicos.

    As rochas estn sometidas a modificacins que dependen dos cambios de presin, temperatura, axentesxeolxicos externos e os seres vivos. Este conxunto de modificacins poden esquematizarse no ciclo das rochas ouciclo litolxico que veremos mis adiante.

    As rochas estn constitudas por mesturas heteroxneas de varios minerais, inda que algunhas estnformadas tan s por un mineral. Non todas as rochas son compactas e cohesionadas, tamn as gravas, areas, arxilase o petrleo, por exemplo, son consideradas rochas.

    O criterio de clasificacin mis habitual atendendo ao mecanismo de formacin, e as distinguimos rochasgneas ou magmticas, sedimentarias e metamrficas. Dentro de cada un destes grupos soen clasificarse en funcinda sa composicin mineralxica.

    As rochas gneas ou magmticas frmanse pola solidificacin dun magma. Podemos consideralas como asrochas primarias, a partir das que se forman as demais. Son as mis abundantes na Terra. Distinguimos:

    Plutnicas ou intrusivas: Se a solidificacin se produce no interior da Terra.

    Volcnicas ou extrusivas: Se a solidificacin se produce no exterior ou cerca da superficie da Terra.

    As rochas sedimentarias frmanse a partir dos sedimentos producidos polos axentes xeolxicos externos(meteorizacin, erosin, transporte e sedimentacin). Ditos sedimentos, acumulados en cuncas de sedimentacin,sofren un proceso de diaxnese (compactacin e cohesin, principalmente) e transfrmanse en rochas. Tamn seconsideran rochas sedimentarias as formadas por seres vivos como os arrecifes de coral, o carbn e o petrleo. Asrochas sedimentarias son as que presentan fsiles.

    As rochas metamrficas poden formarse a partir de calquera outro tipo de rochas que sufra unhamodificacin de presin e/ou temperatura (sen chegar fusin total). A clasificacin destas rochas complicada epode facerse atendendo a criterios de composicin (que ser a da rocha orixe) e/ou do tipo de metamorfismosufrido.

    2. Ciclo das rochas

    O ciclo das rochas serve para ilustrar osprocesos bsicos que forman as rochas e comounhas rochas poden trasnformarse noutrasdependendo dos factores que as afecten.

    Os nmeros da imaxe son:1: Enfriamento do magma.2: Meteorizacin, Erosin, Transporte,Sedimentacin e Diaxnese3: Fusin.4: Aumento de Presin e/ou Temperatura.

    O magma frmase no interior da Terraxa que al onde se alcanzan as temperaturasnecesarias para fundir as rochas. Este magmasolidificar se cambian as condicins fsicas nasque se formou, por exemplo, se ascende e baixa asa temperatura. Calquera tipo de rocha podesufrir a accin dos axentes externos e formarsedimentos que ao compactarse darn lugar arochas sedimentarias, includas as propias rochassedimentarias. As mesmo, calquera tipo derochas transformarase en (ou noutras) rochas metamrficas se sofren cambios na presin e/ou na temperatura. Se a

  • XEOLOXA 2BAC BLOQUE 4: AS ROCHAS 2

    temperatura segue aumentando, a rocha volve fundirse transformndose en magma de novo. Todos estes procesos dependen da tectnica de placas e da auga existente na Terra. As grandes presins

    nas zonas de subducin, os movementos de conveccin no manto que achega rochas do interior superficie, aelevacin dos continentes que favorece a erosin, procesos todos eles en relacin Tectnica, e a enerxa solar, sonos que producen o ciclo das rochas. A auga participa en diversas medidas no ciclo: como axente externo, comotransportador de ins e facilitando a fusin das rochas.

    3. Rochas gneas ou magmticas

    As rochas magmticas son as que se forman pola solidificacin dun magma a causa do enfriamento domesmo. Forman o 95% das rochas da Terra. As rochas magmticas poden clasificarse en:

    Rochas plutnicas ou intrusivas: A solidificacin do magma ten lugar no interior da Terra. Deste modo, oenfriamento prodcese de forma lenta, o que permite que todos os minerais cristalicen e sexan, en xeral,visibles a simple vista. Estas rochas soen ter unha textura que en xeral podemos chamar holocristalina oufanertica ou de gran groso. [A textura describe o aspecto xeral dunha rocha en funcin do tamao, forma eordenamento dos cristais que a compoen].

    Rochas volcnicas ou extrusivas: A solificacin do magma ten lugar na superficie ou prxima a ella. Oarrefriamento rpido polo que os cristais son normalmente pequenos ou non se forman. As texturas sonvariables dependendo do grao de cristalizacin e soen ser: textura vtrea (sen cristais), textura afantica oude gran fino (cristais moi pequenos, non visibles a simple vista), textura hemicristalina ou microltica(cristais en media dunha masa vtrea ou amorfa) e textura porfdica (grandes cristais entre unha masa decristais mis pequenos).

    Rochas filonianas: Poden considerarse como un tipo de rochas gneas que cristalizan a pequenasprofundidades e moi frecuentemente en espazos reducidos (gretas ou fracturas), formando diques e filns.Poden ter caractersticas intermedias entre as intrusivas e extrusivas. As texturas tpicas destas rochas sona textura porfdica e a pegmattica (todos os cristais son grandes).

    Dentro de cada grupo, soen clasificarse en funcin da sa composicin qumica. Estas rochas estnformadas fundamentalmente por silicatos.

    3.1. Conceptos e propiedades dos magmas. Evolucin e diferenciacin magmtica

    Un magma un volume de rocha fundida, formada principalmente por silicatos a unha temperatura de entre650 e 1300C, localizado case sempre nunha cmara magmtica. unha solucin que contn materia en estadoslido (minerais sen fundir e fragmentos da rocha encaixante da cmara), lquido (os minerais fundidos) e gasoso(os gases que se liberan coa fusin, por exemplo o vapor de auga e o CO 2). Os magmas soen formarse ata unhaprofundidade duns 250 km. En zonas mis profundas, a pesar da maior temperatura, a alta presin impide a fusin.

    Dentro da cmara magmtica, a presin soe ser alta a causa dos gases polo que se o magma atopa unhasada da cmara tender a moverse cara ela, chegando incluso superficie.

    Os diferentes tipos de rochas gneas derivan dos mesmos tipos de magmas diferencindose segundo o lugarde solidificacin (ver apartados seguintes).

    Cando o magma sae superficie, chmase lava e ao arrefriar forma as rochas volcnicas.A velocidade de enfriamento depender da cantidade de magma e da profundidade que se atope, sendo

    mis rpida canto mis cerca da superficie.Os magmas mis ricos en slice (cuarzo) funden a menor temperatura que os mis pobres nel.

    A composicin do magma depender da composicin da rocha orixinal, sendo, en termos xerais, mis cidacanto mis cerca da superficie se xenere e mis bsica canto mis profundo o faga.

    Segundo a sa formacin podemos agrupar os magmas en 3 grandes grupos:

    Magmas baslticos: poden ser magmas con menos do 50% de slice (chamados entn toleticos) ou ricos ensodio e potasio (alcalinos). Os primeiros son producidos nas zonas de dorsal e rifts e os segundos nointerior das placas. Son os mis comns.

    Magmas andesticos: formados en zonas de subducin. Con menos do 60% de slice e con anfboles ebiotitas.

  • XEOLOXA 2BAC BLOQUE 4: AS ROCHAS 3

    Magmas granticos: co punto de fusin mis baixo e dando lugar a miudo a grandes plutns, con altoscontidos en slice. Formados en zonas oroxnicas como os andesticos pero inclundo na sa composicinrochas da codia (sedimentarias e metamrficas) que alteran a composicin orixinal do magma.

    Segundo a composicin podemos agrupalos en mficos e flsicos.

    Mficos: magmas bsicos e ultrabsicos, dicir, con pouco slice e mis cantidade de mineraisferromagnesianos que dan lugar a rochas cor escura e maior densidade (olivinos, piroxenos, anfboles ebiotita). Tpicos das zonas de dorsal e rift e tamn das zonas de puntos quentes. Soen ser magmas misfludos (menos viscosos).

    Flsicos: magmas cidos e neutros. Con mis slice e menor cantidade de ferromagnesianos. Dan lugar arochas mis claras e menos densas. Os minerais mis frecuentes son o cuarzo, a moscovita, e variosfeldespatos, dicir, minerais con maior cantidade de aluminio, sodio e potasio. Soen ser magmas menosfludos (mis viscosos).

    Os procesos que inflen na composicin dun magma poden ser:

    Diferenciacin: dentro dunha cmara magmtica, os diferentes minerais van cristalizando a medida quebaixa a temperatura, o que se denomina cristalizacin fraccionada. Primeiro cristalizan os de temperaturade fusin mis alta , que ao facerse slidos van caendo cara o fondo da cmara, polo que o resto do magma(magma residual) perde eses compoentes (basicamente silicatos ferromagnesianos) e gaaproporcionalmente no resto. Deste modo, cando o arrefriamento finaliza, as rochas magmticas formadasestn dispostas, de abaixo arriba, de mis densas a menos densas. Ademais, nas fases finais, o magmaresidual pode migrar por fracturas xa que ao diminur o tamao da cmara (porque o volume inicial est xaocupado por rocha solidificada) aumenta a presin o que favorece o movemento desas masas fludasresiduais. En moitas ocasins, estes magmas residuais poden conter cantidades apreciables de algnelemento qumico en concreto (metais, por exemplo), o que d lugar a xacementos minerais. A orde na quevan cristalizando, en termos xerais, os diferentes silicatos pode esquematizarse na serie de Bowen:

    Tempera